Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 717/23 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi Z. L. na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 12 czerwca 2023 r. nr SKO.4101.1562.2023 w przedmiocie informacji o właściwości organów postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej: Sąd I instancji), postanowieniem z dnia 11 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 717/23, na podstawie art. 178 w zw. z 175 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") odrzucił skargę kasacyjną Z. L. (dalej: Skarżąca) od postanowienia tego Sądu z 2 października 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 717/23 o odrzuceniu jej skargi.

W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że wniesiona osobiście przez Skarżącą skarga kasacyjna jest niedopuszczalna, gdyż w niniejszej sprawie nie zachodzi żaden z przypadków wymienionych w art. 175 § 2-3 p.p.s.a. i tym samym wniesiona skarga kasacyjna nie spełnia wymogu określonego w art. 175 § 1 p.p.s.a. Ponadto Sąd I instancji podał, że Skarżącej zostało udzielone prawo pomocy m.in. w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu.

Zażalenie na to postanowienie wniosła Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, wnosząc o jego uchylenie oraz o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i art. 49 § 1 p.p.s.a. oraz art. 40 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a."), w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez ich niezastosowanie. W uzasadnieniu wskazał, że ani Skarżąca ani on nie zostali wezwani do uzupełnienia braków formalnych skargi m.in. poprzez zaopatrzenie jej w podpis umocowanego w sprawie pełnomocnika (adwokata). W jego ocenie ww. przepisy, których naruszenie zarzuca, zakładają tymczasem możliwość "sanowania" sytuacji, w której pismo nie może otrzymać właściwego biegu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 173 § 1 p.p.s.a., od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 p.p.s.a, art. 161 § 1 p.p.s.a. oraz art. 220 § 3 p.p.s.a., przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (art. 177 § 1 p.p.s.a.).

Stosownie do art. 175 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2-3 (§ 1). Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli skargę kasacyjną sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli skargę kasacyjną wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§2). Przepisu § 1 nie stosuje się także wtedy, gdy stroną postępowania jest Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, a także wówczas, gdy czynności w postępowaniu za organy administracji rządowej, państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej lub Skarb Państwa podejmowane są przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej (§ 2a). Skarga kasacyjna może być sporządzona przez: 1) doradcę podatkowego - w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami; 2) rzecznika patentowego - w sprawach własności przemysłowej (§ 3).

Zgodnie zaś z art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna nie została sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, tylko osobiście przez Skarżącą, która nie jest żadną z osób lub podmiotów wymienionych w § 2 – 3 art. 175 p.p.s.a. Skarżąca w piśmie z 4 października 2023 r. została pouczona, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez pełnomocnika będącego: adwokatem lub radcą prawnym. Skarga kasacyjna sporządzona przez podmiot nieuprawniony będzie odrzucona bez merytorycznego rozpoznania. Tym samym Sąd I instancji prawidłowo odrzucił skargę kasacyjną. Na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia nie ma wpływu późniejsze ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Fakt ten nie sanuje bowiem braku w zakresie przewidzianej prawem formy skargi kasacyjnej. Jednocześnie zauważyć należy, że pełnomocnik Skarżącej w niniejszej sprawie sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Sądu I instancji z 2 października 2023 r.

Odnosząc się do argumentów podniesionych w zażaleniu wskazać należy, że jeżeli z treści skargi kasacyjnej wynika, że została sporządzona przez osobę uprawnioną, a jedynie nie została ona opatrzona jej podpisem, taka okoliczność stanowi brak o usuwalnym charakterze, który obliguje sąd do wezwania do jego uzupełnienia. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Skarżąca, będąc osobą nieuprawnioną do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządziła ją osobiście. Sporządzenie oraz podpisanie skargi kasacyjnej przez osobę niewymienioną w art. 175 p.p.s.a. stanowi uchybienie, które skutkuje jej odrzuceniem na podstawie art. 178 p.p.s.a. bez wzywania do usunięcia braków (zob. postanowienie NSA z 4 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1088/11). Wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez wymienione w art. 175 p.p.s.a. osoby ma bowiem charakter materialny, a nie formalny, który może zostać usunięty (zob. postanowienie NSA z 27 sierpnia 2010 r., sygn. akt II ONP 1/10). Tryb wynikający z art. 49 p.p.s.a. przy skardze kasacyjnej jest możliwy do zastosowania tylko do wyjaśnienia, czy osoba, która podpisała skargę kasacyjną, jest umocowana do jej sporządzenia w świetle art. 175 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 3 grudnia 2013 r., II FZ 1082/13).

Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Końcowo zaznaczyć należy, że w sprawie nie zachodziły podstawy do rozpoznania wniosku pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu zażaleniowym. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 258-261 p.p.s.a.