II SA/Go 232/14 - Wyrok

Data orzeczenia	2014-04-09	
Data wpływu	2014-03-19	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.	
Sędziowie	Aleksandra Wieczorek /przewodniczący/
Grażyna Staniszewska /sprawozdawca/
Jacek Jaśkiewicz	
Symbol z opisem	6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw	
Hasła tematyczne	Ubezpieczenie społeczne	
Skarżony organ	Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2013 nr 0 poz 217; art. 190, art. 191, art. 192 ust. 1, art. 195 ust. 2; Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej - tekst jednolity
Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585; art. 83; Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi Województwa na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na Fundusz Pracy i na ubezpieczenie społeczne w części finansowanej przez płatnika, z wyłączeniem składek na ubezpieczenie emerytalne oraz umorzenie postępowania w sprawie umorzenia należności składkowych finansowanych przez ubezpieczonych oddala skargę.	
Uzasadnienie
Uzasadnienie.

Decyzją z dnia [...] pażdziernika 2013 r. znak [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział, po otrzymaniu dokumentacji potwierdzającej przekształcenie Samodzielnego Publicznego Szpitala w spółkę kapitałową, umorzył zobowiązania z tytułu składek na:

1. ubezpieczenie społeczne w części finansowanej przez płatnika, z wyłączeniem składek na ubezpieczenie emerytalne za okres wrzesień – grudzień 2006 r., luty – marzec 2007 r., sierpień 2008 r., w łącznej kwocie 3. 380.939, 52 zł,

w tym z tytułu:

składek – 2.295. 123, 52 zł,

odsetek liczonych na dzień [...] maja 2007r. i [...] pażdziernika 2007r. - 71. 734, 00 zł,

opłaty prolongacyjnej – 1.014. 082, 00 zł

2. Fundusz Pracy – za okres marzec 2007 r., sierpień 2007 r. w łącznej kwocie 263. 719, 64 zł, w tym z tytułu:

składek – 186.986, 64 zł,

odsetek liczonych na dzień [...] maja 2007 r. i [...] pażdziernika 2007 r. – 1.344, 00 zł,

opłaty prolongacyjnej - 75. 389,00 zł.

Decyzja wydana została na podstawie art. 195 ust. 2 oraz art. 190 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (DZ.U. z 2013 r. poz. 217) w związku z art. 83 ustawy z dnia 13 pażdziernika 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DZ.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu 16 września 2013 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wpłynął komplet dokumentacji składającej się z:

- odpisu postanowienia sądu o wpisie spółki – Wielospecjalistyczny Szpital [...] spółka z o.o., do rejestru przedsiębiorców z dnia [...] września 2013 r.,

- odpisu postanowienia sądu o wykreśleniu płatnika składek - Samodzielny Publiczny Szpital [...] z Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...] wrzesnia 2013 r.,

-uwierzytelnionej kopii aktu przekształcenia w.w. podmiotu z dnia [...] sierpnia 2013 r. potwierdzającej przekształcenie w.w. płatnika składek w spółkę kapitałową na zasadach określonych w przepisach ustawy o działalności leczniczej.

Dalej organ wskazał, że dniu 17 września 2013 r. Urząd Marszałkowski Województwa zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział z wnioskiem o wydanie decyzji o umorzeniu zobowiązań przejętych od Samodzielnego Publicznego Szpitala [...]. Na podstawie ustawy o działalności leczniczej umorzeniu podlegają zobowiązania podmiotu tworzącego przejęte od samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej znane na dzień 31 grudnia 2009 r. z tytułu:

1) składek na ubezpieczenie społeczne w części finansowanej przez płatnika, tj. na ubezpieczenie rentowe, wypadkowe oraz składek na Fundusz Pracy, z wyjątkiem składek na ubezpieczenie emerytalne,

2) odsetek za zwłokę od w.w. składek,

3) opłaty prolongacyjnej, opłaty dodatkowej, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych naliczonych od wyżej wymienionych zaległości.

Należności, które nie podlegają umorzeniu na podstawie ustawy o działalności leczniczej, są wymagalne a zatem powinny podlegać spłacie na zasadach ogólnych. Oznacza to, że do czasu przekształcenia samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej w spółkę kapitałową zobowiązanym do ich spłaty jest samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej, a po jego przekształceniu - podmiot tworzący.

Organ wskazał, że w przypadku strony spłata należności składkowych Samodzielnego Publicznego Szpitala [...] była objęta umowami układu ratalnego z dnia [...] kwietnia 2013 r., do których zostaną sporządzone aneksy po wydaniu przedmiotowej decyzji.

Następnie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział, na wniosek strony, na podstawie art. 111 § 1b kpa w związku z art. 180 § 1 kpa, uzupełnił treść powyższej decyzji poprzez orzeczenie o umorzeniu postępowania w zakresie wniosku obejmującego należności składkowe finansowane przez ubezpieczonych.

Od powyższej decyzji Województwo złożyło wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zakwestionowało wysokość umorzonych zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Strona wskazała, że w kontekście planowanego przekształcenia Szpital zwrócił się do ZUS o informację o stanie zobowiązań podmiotu leczniczego w części finansowanej przez płatnika oraz na Fundusz Pracy, z wyłączeniem składek na ubezpieczenie emerytalne. W reakcji na powyższe, w zaświadczeniu z dnia [...] czerwca 2013 r., ZUS przedłożył wyliczenie. W oparciu o to zaświadczenie Województwo przejęło zobowiązania Samodzielnego Publicznego Szpitala [...], a następnie organ tworzący wystąpił do ZUS z wnioskiem o umorzenie należności we wskazanych w zaświadczeniu wysokościach. W ocenie strony, organ był związany treścią tego co wynikało z wystawionego przezeń zaświadczenia. Strona wskazała, że na podstawie informacji zawartej w powyższym zaświadczeniu z dnia [...] czerwca 2013 r., Zarząd Województwa podjął uchwałę co do wysokości przejętych od Szpitala zobowiązań w stosunku do ZUS pozostając w przeświadczeniu, że całość tych zobowiązań ulegnie umorzeniu na podstawie art. 191 i art. 192 ustawy o działalności leczniczej. Decyzją o umorzeniu ZUS nie objął całości wniosku o umorzenie. Należność podlegająca umorzeniu – zgodnie z zaświadczeniem ZUS - jest w wyższej kwocie. Cel w jakim przedmiotowe zaświadczenie zostało wydane wynika wprost z treści wniosku o jego wydanie.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. znak [...], w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działający w imieniu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, utrzymał decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] pażdziernika 2013 r. znak [...] w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Województwo wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 217 § 2 kpa poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz art. 191 pkt 2 i pkt 7 oraz art. 192 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy o działalności leczniczej (DZ.U. z 2013 r. poz. 217 ze zm.) poprzez niewłaściwe ich zastosowanie.

W uzasadnieniu skarżący podtrzymał stanowisko zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał, że w związku z rozpoczętą procedurą przekształcenia Szpitala [...] zwróciło się do ZUS o informację w przedmiocie stanu zobowiązań podmiotu leczniczego w części finansowanej przez płatnika oraz Fundusz Pracy, z wyłączeniem składek na ubezpieczenie emerytalne. Z uwagi na to, że organ odmówił udzielenia przedmiotowych danych, podmiot tworzący zwrócił się do Szpitala o ich uzyskanie od ZUS-u. Skarżący zwrócił uwagę, że w swoim piśmie Szpital wskazał na przepis art. 191 ustawy o działalności leczniczej (dalej zwana w skrócie – ustawą). W reakcji ZUS przedłożył dokładne wyliczenie. Zdaniem skarżącego pismo ZUS z dnia [...] czerwca 2013 r. ma charakter zaświadczenia, a organ niewłaściwie interpretuje treść sporządzonego przez siebie pisma, dlatego w ocenie skarżącego organ naruszył przepis art. 217 kpa. W oparciu o przedmiotowe zaświadczenie, obrazujące stan zaległości na dzień [...]. 12. 2012 r. oraz na dzień [...]. 04. 2013 r., skarżący dokonał wyliczenia zobowiązań, a następnie przejął zobowiązania Szpitala. Z treści pisma ZUS – u z dnia [...] czerwca 2013 r. wynika, że podane w nim kwoty zostały określone na podstawie dokumentów rozliczeniowych i płatniczych zaewidencjonowanych w Kompleksowym Systemie Informatycznym Zakładu. Tymczasem w decyzji o umorzeniu organ uwzględnił kwoty w niższych wysokościach, aniżeli wskazane w przedmiotowym zaświadczeniu z dnia [...] czerwca 2013 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2002r. nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny, w zakresie swej właściwości, ocenia zatem zaskarżoną decyzję administracyjną pod względem jej zgodności z prawem materialnym i procesowym, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania orzeczenia.

Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, jeżeli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Nadto - w myśl ar. 134 § 1 p.p.s.a. - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie była zasadna.

Wnioskiem z dnia [...] września 2013 r. Województwo zwróciło się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział o umorzenie zobowiązań przejętych przez Województwo od Samodzielnego Publicznego Szpitala [...], w związku z jego przekształceniem w spółkę kapitałową.

Powyższy wniosek miał oparcie w przepisie art. 190 ustawy. Stosownie do jego treści, jeżeli podmiot tworzący przekształcił samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej w spółkę kapitałową na zasadach określonych w art. 69-82 w okresie do dnia 31 grudnia 2013 r., zobowiązania podmiotu tworzącego przejęte od samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, o których mowa w art. 191 i art. 192 ust. 1, umarza się.

Skorzystanie z dobrodziejstw finansowych płynących z przytoczonego przepisu obwarowane zostało warunkami, którymi są: przekształcenie SPZOZ w spółkę kapitałową, termin w którym przekształcenie musi nastąpić - czyli do 31 grudnia 2013r., charakter zobowiązań podlegających umorzeniu, a zatem jedynie te które zostały przejęte przez podmiot tworzący, zakres przedmiotowy zobowiązań – umorzeniu podlegają jedynie zobowiązania wymienione w art. 191 i art. 192 ust. 1 ustawy, nadto zachowanie przewidzianej procedury – czyli złożenie przez podmiot tworzący do właściwego organu dokumentów, o których mowa w art. 195 ustawy.

W myśl art. 191 pkt 2 ustawy umorzeniu podlegają znane na dzień 31 grudnia 2009 r. zobowiązania podmiotu tworzącego przejęte od samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej wraz z odsetkami z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez płatnika oraz na Fundusz Pracy, z wyjątkiem składek na ubezpieczenie emerytalne.

Stosownie do treści art. art. 192 ust. 1 umorzeniu podlegają również:

1) zobowiązania z tytułów wymienionych w art. 191, w stosunku do których do dnia przekształcenia, o którym mowa w art. 80 ust. 1, zostały wydane decyzje rozkładające ich spłatę na raty lub odraczające termin ich płatności, albo gdy zobowiązania te stanowią należności sporne;

2) opłaty prolongacyjne ustalone w związku z decyzjami, o których mowa w pkt 1;

3) koszty egzekucyjne dotyczące zobowiązań z tytułów wymienionych w art. 191.

Podmiot tworzący przekazuje organom będącym wierzycielami zobowiązań, o których mowa w art. 191 i art. 192 ust. 1:

1) odpis postanowienia sądu o wpisie spółki do rejestru przedsiębiorców;

2) odpis postanowienia sądu o wykreśleniu samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej z Krajowego Rejestru Sądowego;

3) uwierzytelnioną kopię aktu przekształcenia.

Dokumenty określone w ust. 1 stanowią podstawę dla właściwych organów do wydania decyzji o umorzeniu zobowiązań (art. 195 ustawy).

Z przytoczonych powyżej unormowań wynika, że jeżeli podmiot tworzący zrealizuje wskazane w ustawie przesłanki umorzenia zobowiązań, właściwy organ w istocie nie będzie mógł odmówić wydania decyzji o ich umorzeniu. Wynika z tego, że umorzenie następuje z mocy ustawy, a organ może kwestionować jedynie wystąpienie przesłanek uzasadniających umorzenie, albo wysokość kwot zobowiązań.

Poczynione powyżej stwierdzenia prowadzą do wniosku o deklaratoryjnym charakterze decyzji o umorzeniu, o której mowa w art. 195 ust. 2 ustawy. Ma to zasadnicze znaczenie dla określenia praw i obowiązków procesowych stron postępowania, którego przedmiotem jest umorzenie należności w trybie art. 190 i nast. ustawy.

Skoro bowiem umorzenie następuje z mocy prawa, a podlegają mu jedynie zobowiązania podmiotu przekształcanego wymienione w art. 191 i art. 192 ust. 1, znane na dzień 31 grudnia 2009 r. i przejęte przez organ tworzący, to oznacza że zadaniem właściwego organu jest – po otrzymaniu odpowiednich dokumentów – ustalenie wysokości zobowiązań oraz wydanie decyzji o umorzeniu. Spór pomiędzy stronami postępowania może dotyczyć jedynie przesłanek uzasadniających umorzenie, bądź wysokości kwot zobowiązań.

Odnosząc powyższe uwagi do rozpatrywanej sprawy administracyjnej, przyjdzie stwierdzić, że zarówno argumentacja skargi jak i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie mogła mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji.

Bezspornie w sprawie zaistniały wszystkie przesłanki wymienione w ustawie z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, warunkujące wydanie decyzji o umorzeniu należności przejętych przez podmiot tworzący.

Okolicznością bezsporną jest również to, że w piśmie z dnia [...] czerwca 2013 r. organ zawarł informacje o stanie zobowiązań Samodzielnego Publicznego Szpitala [...] na dzień [...] grudnia 2012 r. i na dzień [...] kwietnia 2013 r., z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w części finansowanej przez płatnika oraz na Fundusz Pracy, z wyłączeniem składek na ubezpieczenie emerytalne. Powyższe pismo stanowiło reakcję organu na wniosek Szpitala z dnia [...] czerwca 2013 r. o przesłanie dokumentów potwierdzających stan zobowiązań, zgodnie z art. 191 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, na dzień [...] grudnia 2012 r. i [...] kwietnia 2013 r.

W ocenie skarżącego pismo organu z [...] czerwca 2013 r. stanowi zaświadczenie, o którym mowa w art. 217 kpa, a dane w nim zawarte stanowią potwierdzenie faktów wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji. Organ administracji publicznej w zakresie treści przytoczonej w zaświadczeniu jest związany tym, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. W oparciu o dane zawarte w powyższym piśmie z dnia 13 czerwca, które zdaniem skarżącego jest zaświadczeniem, podmiot tworzący przejął zobowiązania Samodzielnego Publicznego Szpitala [...]. W decyzji o umorzeniu należności uwzględnione zostały kwoty w niższych wysokościach, aniżeli w przedmiotowym zaświadczeniu, co zdaniem skarżącego naruszyło istniejący porządek prawny (art. 217 2 kpa, 191 pkt 2 i 7 oraz art. 192 ust. 1 pkt 1,2 i 3 ustawy).

Stanowiska skarżącego podzielić nie można.

Abstrahując od określenia charakteru pisma skarżącego z dnia [...] czerwca 2013 r., w szczególności - czy stanowi ono zaświadczenie, o którym mowa w art. 217 kpa – przyjdzie ponownie odwołać się do deklaratoryjnego charakteru decyzji o umorzeniu należności podjętej w trybie art. 190 i nast. ustawy. Jak już wyżej podniesiono umorzenie wskazanych w ustawie należności następuje z mocy prawa. Skutkiem przyjętej przez ustawodawcę konstrukcji jest to, że umorzeniu nie podlegają należności w wysokościach wyższych (ale również - niższych), aniżeli faktycznie istniejące. A zatem jeżeli nawet w zaświadczeniu organ określił wysokość danych kwot, to - de facto i de iure - umorzeniu podlegały należności w wysokościach faktycznie istniejących. Błędne dane zawarte w zaświadczeniu o jakim mowa w art. 217 i nast. kpa, mogą stanowić podstawę do skierowania ewentualnych roszczeń odszkodowawczych. Nie przesądzając w tym miejscu charakteru prawnego pisma organu z [...] czerwca 2013r., gdyż nie to stanowiło istotę zagadnienia w rozpatrywanej sprawie należy pamiętać, że zgodnie z wnioskiem SPS, organ przedstawił stan należności na dzień [...] kwietnia 2013 r. i [...] grudnia 2012 r., tymczasem w ustawie mowa jest o zobowiązaniach znanych na dzień [...] grudnia 2009 r. Już ta okoliczność mogła stanowić przyczynę rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi w piśmie z [...] czerwca 2013 r., a kwotami ujętymi w decyzji umarzającej.

Zwrócić należy uwagę na istotną w sprawie okoliczność, że zarzuty odnoszące się do zaskarżonej decyzji skarżąca opierała nie na niezgodności kwot wskazanych w rozstrzygnięciu, ze stanem aktualnym na dzień [...] grudnia 2009 r., tak jak wynika to z ustawy, ale na ich niezgodności z danymi zawartymi z w piśmie organu z dnia [...] czerwca 2013 r. Przedstawiona przez skarżącą argumentacja, z powodów wyżej zaprezentowanych, nie mogła odnieść spodziewanego rezultatu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.