Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska – Szostak, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Marcin Miemiec (sprawozdawca), , Protokolant Halina Rosłan, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 listopada 2010 r. sprawy ze skargi "A" Sp. jawna [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za [...] rok oddala skargę.

Po rozpatrzeniu odwołania "A" Spółka jawna (dalej także nazywana Spółką), od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] r. (nr [...]) określającej Spółce jawnej "A" wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za okres [...] r.. w kwocie [...]zł, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...]r. Nr [...]utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przedstawił przebieg postępowania w sprawie oraz motywy podjętych rozstrzygnięć. Spółka była w [...] r. podatnikiem podatku od nieruchomości jako użytkownik wieczysty gruntu i właściciel obiektów budowlanych położonych na terenie Gminy W. Dnia [...] r. złożyła deklarację na podatek od nieruchomości za [...] r. Zgłosiła do opodatkowania w grupie - budynki lub ich części związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, powierzchnię [...]m2, grunty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą o powierzchni [...]m2 oraz budowle związane z prowadzoną działalnością gospodarczą o wartości [...]zł.

Organ I instancji przeprowadził w Spółce kontrolę zakończoną protokołem z dnia [...] r. (Nr [...]), w wyniku której zakwestionowano powierzchnię budynków podlegających opodatkowaniu. Według organu, obiekt budowlany - była [...], zakwalifikowana przez podatnika jako budowla, była budynkiem. Podatnik zaniżył też powierzchnię innego budynku zgłoszonego do opodatkowania. Organ nie przyjął wyjaśnień podatnika co do nieużytkowania obiektów budowlanych z uwagi na ich stan techniczny.

Organ I instancji wezwał Spółkę do przedłożenia dokumentów pomocnych do prawidłowego wymiaru podatków. Wystąpił do organu budowlanego o udostępnienie dokumentacji związanej ze spornym obiektem – [...]. Organ poinformował, że wyraził w [...] r. dla poprzedniego właściciela nieruchomości zgodę na legalizację [...] w obiekcie biurowo-magazynowym. Organ I instancji wskazał na akt notarialny, na mocy którego spółka nabyła nieruchomości. Stwierdził, że powierzchnia budynku biurowego podlegająca opodatkowaniu wynosi [...] m2. Według organu, [...] nie była w [...] r. budowlą, lecz budynkiem o powierzchni [...]m2. Powołał się w tym zakresie na opinię biegłego. Organ wyjaśnił przesłanki uznania, że budynki lub budowle należące do Spółki nie podlegają wyłączeniu z opodatkowania ze względów technicznych jako związane z działalnością gospodarczą. Organ przedstawił też sposób wyliczenia należnego podatku, ze wskazaniem źródła przyjętych danych. Uznał, że opodatkowaniu podlegają:

- grunty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą o powierzchni [...]m2 x [...]zł (stawka podatku) = [...]zł.

- budynki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą o powierzchni [...]m2 x [...]zł (stawka podatku) = [...]zł.

Łącznie, po zaokrągleniu, należny podatek wynosi [...]zł.

Organ ustalił też, że podatnik w [...] r. nie posiadał budowli związanych z działalnością gospodarczą podlegających opodatkowaniu.

Spółka odwołała się od decyzji I instancji. Organ II instancji po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Pełnomocnik Spółki w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uchylenie decyzji I Instancji w zakresie wymierzenia stronie podatku od nieruchomości od powierzchni budynku [...]m2 w wysokości łącznej [...]zł. i orzeczenie, że dla wyżej wymienionej powierzchni winna mieć zastosowanie stawka podatku określana dla budowli, t.j. 2 % ich wartości określonej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 3 i ust. 3-7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, przy wartości budowli określonej na poziomie [...]zł. na dzień [...]r., bądź o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I Instancji do ponownego rozpoznania,

Pełnomocnik wniósł także o dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadka na okoliczność elementów składowych obiektu budowlanego będącego niegdyś [...], a uznanego przez organy podatkowe za budynek, szczególnie dachu oraz przegród przestrzennych i sposobu jego wykorzystywania; dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego w zakresie konstrukcji budowlanej, sporządzonej w oparciu o wizję lokalną dokonane odkrywki oraz dostępną dokumentację techniczną obiektu, z uwzględnieniem dokumentacji archiwalnej, na okoliczność rodzaju spornego obiektu budowlanego, ze szczególnym uwzględnieniem wymienionych w skardze zagadnień.

Pełnomocnik zarzucił uchybienia w zakresie prawa materialnego, a mianowicie: błędną interpretację art. 3 pkt 2) oraz 3) ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r., poprzez wybiórczą analizę przesłanek definicji budynku oraz budowli, ograniczoną wyłącznie do analizy fundamentów obiektu, z pominięciem innych elementów - wydzielenia z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz dachu; błędne przyjęcie, wbrew dyspozycji art. 6 ust. 9 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, jako podstawy opodatkowania - stanu posiadania strony określonego w latach [...], nieistniejącego w [...] r.; nieuzasadnione przyjęcie za fundamenty elementów muru znajdujących się pod ziemią, gdy według rzeczoznawcy wykonującego opinię na zlecenie organu – ten fragment muru spełnia wyłącznie "funkcję fundamentów". Użycie przez rzeczoznawcę tego pojęcia wskazuje na to, iż nie stwierdził jednoznacznie, czy analizowany obiekt posiada element konstrukcyjny w postaci fundamentów, a jedynie, przy obecnym jego sposobie użytkowania, określił, iż mur o konstrukcji monolitycznej żelbetowej posadowiony ok. 1 m pod ziemią przyjął rolę fundamentów. Świadczy to, iż pierwotnie obiekt z założenia wykonany był bez fundamentów. Pełnomocnik stwierdził, że w związku z tym, w świetle definicji budynku i budowli zawartych w powołanym przepisie należałoby rozstrzygnąć, czy gdy pierwotnie obiekt budowlany nie spełniał warunków budynku, wykazując, tak jak w przypadku analizowanej [... ], brak elementów konstrukcyjnych, takich jak dach czy fundamenty, a następnie, w wyniku robót adaptacyjnych został przystosowany do pełnienia innych funkcji i ostatecznie - zadaszony - położono pokrycie, bez wykonania konstrukcji nośnej – realizacja tych robót budowlanych oraz przejęcie przez jeden z elementów konstrukcyjnych obiektu – muru - roli fundamentów, przy ich braku i w związku z tym - wadliwości i niezgodności działania ze sztuką budowlaną - można uznać za spełnienie warunków dla zakwalifikowania obiektu jako budynku, gdy przez kilkadziesiąt lat stanowił budowlę. Kwestia ta została całkowicie pominięta przez organ wydający decyzję.

Pełnomocnik zarzucił naruszenie prawa procesowego, polegające na: niedopełnieniu obowiązku wynikającego z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez ograniczenia materiału dowodowego do dokumentów stwierdzających stan techniczny nieruchomości z okresu dokonywanej kontroli, to jest lat [...] - [...], zamiast przeprowadzenia dowodów zmierzających do stwierdzenia stanu technicznego obiektu, jego elementów składowych w okresie objętym decyzją, to jest z początkiem [...] r.; przeprowadzenie postępowania dowodowego, szczególnie opinii biegłego, oraz kolejnych rozważań organów, wyłącznie w przedmiocie fundamentów, z całkowitym pominięciem innych elementów konstrukcyjnych wyróżniających obiekty budowlane - dachu oraz przegród przestrzennych; błędne przyjęcie przez organ założenia o braku dokumentacji technicznej objętego decyzją obiektu, jedynie w oparciu o oświadczenie organu nadzoru budowlanego, bez sprawdzenia dokumentacji archiwalnych, znajdujących się w [...] oraz wystąpienia do organów [...] z zapytaniem o posiadanie rzeczonej dokumentacji, co byłoby uzasadnione pierwotnym przeznaczeniem obiektu - [...] oraz [...]; pominięcie, przy określaniu stanu faktycznego, stwierdzenia rzeczoznawcy działającego na zlecenie organu, że "znaczna część stanu pierwotnego [...] pozostała" i konsekwencji z tym związanych, dotyczących nie tylko funkcji obiektu, ale również jego rodzaju, bowiem niepokryta dachem część [...] nie spełniała z pewnością warunków niezbędnych do uznania jej za budynek. Według pełnomocnika, wskazane uchybienia świadczą o nieprzestrzeganiu przez organ podatkowy zasad postępowania wyrażonych w art. 121 oraz 122 Ordynacji podatkowej. Organ bowiem nie podjął wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, tendencyjnie pomijając i lekceważąc stan faktyczny z okresu objętego decyzją.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ podatkowy w wyniku kontroli z [...] r. zakwalifikował wszystkie zadeklarowane obiekty budowlane posadowione na działkach Spółki jako budynki o łącznej powierzchni [...]m². Według Spółki powierzchnię [...]m² należał zakwalifikować natomiast jako budowle. W takim bowiem charakterze Spółka zakupiła je w [...] r., a w [...] r. nie wykonała jeszcze żadnych robót budowlanych mogących zmienić stan techniczny bądź funkcjonalny tych obiektów.

Według Spółki, sporny obiekt został najprawdopodobniej wybudowany w latach [...] ubiegłego stulecia jako [...]. O takim przeznaczeniu świadczą przede wszystkim rozwiązania funkcjonalne, układ i wymiary pomieszczeń, które pierwotnie były bardzo długie, wąskie i w większości niezadaszone, z wyjątkiem budynku pełniącego obecnie funkcję biurową o powierzchni [...] m², który od początku istnienia posiadał dach i nigdy nie był przedmiotem sporu.

Aktualny stan techniczny obiektów jest zróżnicowany. W części wykonano prace budowlane w celu zmiany ich przeznaczenia, lecz znaczna część stanu pierwotnego pozostała. Zostało to wyrażone w opinii rzeczoznawcy wykonywanej na zlecenie organu. Wszakże ani organ I, ani II instancji nie dążyły do dokładnego wyjaśnienia i sprecyzowania, o jaką powierzchnię chodzi i jak kształtuje się oraz czym charakteryzuje stan nazwany przez rzeczoznawcę - pierwotnym. Organy orzekające jako podstawę faktyczną wydania decyzji przyjęły stan nieruchomości określany i opisywany przez rzeczoznawców w okresie [...]r. a nie, jak należało - na dzień [...]r. W oparciu o stan posiadania z tej daty zostało bowiem złożone przez stronę zeznanie podatkowe, określający sporny obiekt jako budowlę.

Według Spółki, organy podatkowe skupiając się wyłącznie na badaniu kwestii, czy obiekt dawnej [...] posiada fundamenty, czy nie - całkowicie pominęły podnoszone już takie elementy konstrukcyjne, jak dach oraz wyodrębnienie z przestrzeni, niezbędne do uznania obiektu za budynek.

Spółka zaprzecza, że w dacie zakupu przez nią nieruchomości, będącej przedmiotem postępowania, nad powierzchniami [...] istniał dach. Większość powierzchni była bowiem nieosłonięta przed wpływami atmosferycznymi, a pokrycia nad częścią z nich nie można było uznać za dach, gdyż nie posiadało konstrukcji nośnej, a opierało się wyłącznie na belkach stanowiących wzmocnienie przeciwległych murów. Taka konstrukcja zadaszenia, istniejąca do chwili obecnej, w części pomieszczeń zastała wzmocniona. Spółka nie podnosiła argumentacji dotyczącej dachu, gdyż za organami podatkowymi skupiła się jedynie na polemice w zakresie fundamentów.

W opinii rzeczoznawcy przygotowanej w okresie kontroli, w [...]r., dach scharakteryzowano jako: znajdujący się na wielu poziomach oraz posiadający zróżnicowanie konstrukcyjne; w części wykonany jako monolityczna konstrukcja żelbetowa (budynek biurowy) pokryta papą; w pozostałych pomieszczeniach - do żelbetowych belek lub kształtowników walcowanych mocowane są bezpośrednio blachy fałdowe lub pośrednio - przez płatwie. Opis ten jest niezgodny ze stanem rzeczywistym, bowiem dach ten nie ma charakteru stałej konstrukcji. W okresie [...]r. Spółka lub jej najemcy wykonywali szereg robót budowlanych w celu przystosowanie pomieszczeń [...] do potrzeb prowadzonej przez działalności gospodarczej. Stąd zmiany związane z osłoną obiektów przed warunkami atmosferycznymi.

Polemika stron postępowania na temat fundamentów przybrała jednowymiarowy charakter, gdyż jej przedmiotem niesłusznie był aspekt, czy ławy fundamentowe są jedynym właściwym rodzajem fundamentów w analizowanych obiektach oraz, czy ich brak jest tożsamy z całkowitym brakiem fundamentów. Według Spółki, nie ma znaczenia rodzaj fundamentów zastosowany w obiekcie, jak również prawidłowość ich wykonania, a jedynie fakt czy fundamenty zostały zaprojektowane i wykonane. Trudno bowiem jest uzasadnić prawidłowość przyjęcia przez organy podatkowe założenia, że skoro inny element konstrukcyjny, czyli mur, przyjmuje funkcje fundamentów, których pierwotnie nie miał obowiązków spełniać, mamy do czynienia z budynkiem. Substytutem fundamentu nie może być mur, jeżeli nie został zaprojektowany jako fundament, jak to miało miejsce w opisywanym przypadku. O tym, iż pierwotnie mur nie miał spełniać funkcji fundamentów i przenosić obciążeń obiektu na grunt świadczą: pierwotna funkcja obiektu - [...], która była niezadaszona; wobec tego nie istniały potrzeby przenoszenia innych obciążeń poza samym murem: liczne spękania, świadczące o nierównym przenoszeniu obciążeń oraz zawilgocenia ścian, świadczące o braku izolacji poziomej, co w przypadku posadowienia fundamentów nie powinno mieć miejsca; jednokondygnacyjność obiektu i niemożliwość dobudowania drugiej kondygnacji bez wylania opaski fundamentowej.

Według spółki, wynika z tego, iż organy rozpatrujące sprawę nie dołożyły starań, aby rozpoznać ją w sposób obiektywny, rzetelny i kompleksowy. Pomimo, iż zaskarżona decyzja dotyczyła okresu [...]r., za jej podstawę faktyczną przyjęto stan budynków i budowli określony w latach [...]. Mimo istnienia czterech przesłanek dla stwierdzenia, iż dany obiekt budowlany spełnia warunki budynku - do analizy przyjęto tylko jedną z nich. Jednemu z elementów obiektu, jakim jest mur, przypisano funkcję fundamentów tylko w oparciu o fakt wpuszczenia go do gruntu, bez analizy jego szerokości - tej samej na powierzchni jak i pod ziemią oraz materiału, z którego został wykonany. Zwykle fundamenty, bez względu na ich rodzaj, są szersze niż obiekt na nich posadowiony. Wychodzą poza jego obręb tworząc stopę i są wykonane z innego materiału lub mocniej uzbrojone. Przyznanie innemu elementowi konstrukcji funkcji fundamentu świadczy o tym, że faktyczny fundament nie istniał.

Mając na względzie wskazaną argumentację wniosła o uwzględnienie skargi.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z uwagi na niezasadność podniesionych zarzutów. W postępowaniu I i II instancji Spółka podnosiła zarzuty jedynie odnośnie fundamentów. Organ dokonał szczegółowej analizy tej kwestii. Organy orzekające rozstrzygając sprawę uwzględniły przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawy Prawo budowlane w zakresie ustalenia elementów koniecznych dla stwierdzenia, czy dany przedmiot opodatkowania jest budowlą, czy budynkiem. Wzięto pod uwagę elementy składające się na pojęcie budynku. Organ odwoławczy na podstawie materiału dowodowego sprawy ustalił, że sporny obiekt poza fundamentami posiada także i pozostałe elementy niezbędne dla uznania, że nieruchomość jest budynkiem.

Co do zarzutu, że nieuzasadnione było przyjęcie przez organ podatkowy za fundamenty elementów muru znajdujących się pod ziemią, organ stwierdził, że rzeczoznawca powołany przez organ uznał, że wskazany element pełni "funkcję fundamentów". Według Spółki wskazywało to, że nie stwierdził on jednoznacznie, czy analizowany obiekt posiada element konstrukcyjny w postaci fundamentów, a jedynie przy obecnym jego sposobie użytkowania określił, ze mur o konstrukcji monolitycznej żelbetowej posadowiony ok. 1m pod ziemią przyjął rolę fundamentów. Organ stwierdził natomiast, że dowód z biegłego jest jednym z dowodów dopuszczonych przez Ordynację podatkową oraz, że organ podatkowy nie jest związany jego treścią. Organ powołał się przy tym na stosowne orzecznictwo sądowe.

Organ powołał definicję budynku zawartą w art. 1a pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (według stanu na 2004 r., Dz.U. z 2002 r., Nr 9. poz. 81 ze zm.) Według tego przepisu budynkiem jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.

Według art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, przez obiekt budowlany należy rozumieć:

budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi,

budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami,

obiekt małej architektury,

Z art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego wynika natomiast, że budynkiem jest obiekt budowlany trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych w art. 1a ust 1 pkt 2 definiuje budowlę na potrzeby podatku od nieruchomości przyjmując, że budowlą jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem.

Za budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 i 9 Prawa budowlanego, według stanu prawnego na 2004 r., należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: lotniska, drogi, linie kolejowe, mosty, estakady, tunele, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkowa.

Organ podkreślił, że ustawa nie utożsamia trwałego związania z gruntem z fundamentem. Wymienia je bowiem jako osobną przesłankę kwalifikacji obiektu budowlanego do grupy budynków. Przez trwałe związanie z gruntem należy rozumieć sytuację, w której obiektu nie da się przenieść bez jego uszkodzenia. Organ podtrzymał zatem pogląd wyrażony w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z którym analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że trudno byłoby zdemontować obiekt zbudowany z betonowych ścian, posiadający posadzki i przenieść go w inne miejsce. Do takiego wniosku nie potrzeba specjalnej wiedzy, gdyż można się oprzeć na doświadczeniu życiowym. Według organu, właśnie kwestia fundamentu jako elementu definicji budynku jest kluczowa dla rozpatrywanej sprawy.

Z opinii biegłego przedłożonej przez Spółkę wynika, że sporny obiekt nie posiada ław fundamentowych. Według organu, nie oznacza to jednak, że nie posiada on fundamentów, jak twierdzi podatnik. Organ wskazał, że przepisy prawa nie precyzują ściśle pojęcia fundamentu. W szczególności nie utożsamiają fundamentu z ławą fundamentową. W opinii biegłego M. K. wskazano: "W przedmiotowym budynku stwierdzono istnienie murów fundamentowych (zagłębienie w gruncie ok. 1 m), a obciążenia są skutecznie przekazywane do podłoża gruntowego. Możliwe jest, że podczas realizacji [...] nie wykonano ław fundamentowych, dochodząc do wniosku, ze relatywnie małe obciążenia oraz zagłębienia murów fundamentowych przy szerokości podstawy ok 0,4 m, będzie spełniało funkcję fundamentu". Biegły wyjaśnił związane z tym zagadnienia, wskazując na różne formy techniczne fundamentów. Mogą to być słupy, pale - słupy, stopy, pale zawieszone, pale normalne czy kesony. Organ powołał orzecznictwo sądowe, według którego na gruncie prawa podatkowego za fundament mogą być uznane inne konstrukcje niż ława fundamentowa (wyrok WSA W Olsztynie z dnia 18 września 2008 r., SA/Ol 294/08, LEX nr 461225), gdzie Sąd stwierdził, że "Każdy rodzaj tych fundamentów pod budynkiem dopuszczony przez Prawo budowlane należy uznać za mieszczący się w przytoczonej definicji".

Organ biorąc to pod uwagę podtrzymał pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym przedmiotowy obiekt posiada jeden z elementów budynku, a mianowicie fundament, który nie jest tożsamy z ławą fundamentową. Spowodowało to konieczność zakwalifikowania nieruchomości jako budynku, a w konsekwencji opodatkowanie oparte o jego powierzchnię (a nie wyliczone od wartości)

Co do zarzutu błędnego przyjęcia, wbrew dyspozycji art. 6 ust. 9 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, jako podstawy opodatkowania stanu posiadania Spółki z lat [...], a nieistniejącego w styczniu [...] r., organ stwierdził, że organ skorzystał z dostępnych środków dowodowych, w tym m.in. z wyniku oględzin, dokonanych we wskazanych latach. W toku prowadzonego postępowania kontrolnego oraz postępowania podatkowego Spółka nie podnosiła okoliczności faktycznych, które świadczyłyby o zmianie stanu przedmiotu opodatkowania na przestrzeni kolejnych lat oraz o jej wpływie na opodatkowanie. Spółka brała czynny udział w postępowaniu kontrolnym i podatkowym i była uprawniona do zgłaszania organowi prowadzącemu postępowanie dowodowe okoliczności, które miały znaczenie dla opodatkowania. Spółka nie podniosła natomiast w odwołaniu okoliczności co do zmian związanych z nieruchomością. Oznacza to zatem, że organy podatkowe były uprawnione do ustalenia stanu faktycznego sprawy, m.in. w oparciu o materiał dowodowy świadczący o stanie nieruchomości w latach [...].

Organ odniósł się do zarzutu błędnego przyjęcie przez organ założenia o braku dokumentacji technicznej objętego decyzja obiektu, a jedynie w oparciu o oświadczenie organu nadzoru budowlanego, bez sprawdzenia dokumentacji archiwalnych, znajdujących się w [...] oraz bez wystąpienia do organów [...] z zapytaniem o posiadanie dokumentacji, co byłoby uzasadnione zdaniem Strony pierwotnym przeznaczeniem obiektu, który był zakładem produkcji [...] oraz [...]. Zdaniem organu, zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawy do określenia charakteru nieruchomości w zakresie opodatkowania podatkiem od nieruchomości Organ podkreślił, że ciężar dowodu w sprawie podatkowej ciąży na organie podatkowym oraz na stronie. Oznacza to, że gdy Spółka była przekonana, że organ prowadzący postępowanie winien skierować zapytanie o dokumentację także do innych instytucji - powinna była wątpliwości w tym zakresie zgłosić w postępowaniu dowodowym.

Mając to na względzie, organ uznał za bezzasadny zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 121 oraz art. 122 Ordynacji podatkowej, podniesiony przez Spółkę. Postępowanie przeprowadzono zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, podjęto działania mające na celu wyczerpujące wyjaśnienie sprawy, Spółce przed wydaniem decyzji umożliwiono wypowiedzenie się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Odnosząc się do wniosków dowodowych skargi, organ wniósł o ich oddalenie z uwagi na to, że w rozpatrywanej sprawie okoliczności mające znaczenie dla załatwienia sprawy udowodniono w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy.

Biorąc pod uwagę powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez uprawnione do tego organy podatkowe.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnej, w wypadku stwierdzenia co najmniej jednego z uchybień (materialnoprawnych lub procesowych) wskazanych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Jeżeli zakwestionowana decyzja odpowiada prawu, skargę należy oddalić, stosownie do dyspozycji wynikającej z art. 151 tej samej ustawy. Należy podkreślić, że sąd administracyjny orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

W świetle powyższych zasad oceny dokonywanej przez sądy administracyjne skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 81 ze zm., dalej także u.p.o.l.) oraz ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 718 ze zm.), według stanu prawnego na dzień 1 stycznia 2004 r.

Z dokonanych ustaleń stanu faktycznego sprawy wynika, że ściany obiektu budowlanego – byłej [...], uznanego przez organ I i II instancji za budynek będący przedmiotem opodatkowania, są wykonane w technice monolitycznej i posadowione w gruncie na głębokość około 1 m. Obiekt nie posiada odrębnej ławy fundamentowej. W tym stanie faktycznym istota sporu między stronami sprowadza się do oceny, czy tak posadowiony obiekt budowlany posiada fundament.

Według art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.) budynkiem jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Przepis ten odwołuje się do pojęcia obiektu budowlanego z ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, która w art. 3 pkt 1 lit a przez obiekt budowlany rozumie m.in. budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi.

Budynek według definicji z art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. musi posiadać fundamenty. Należy przyjąć, że każdy rodzaj tych fundamentów pod budynkiem dopuszczony przez prawo budowlane należy uznać za mieszczący się w przytoczonej definicji. Z powoływanej w postępowaniu podatkowym opinii biegłego, sporządzonej na zlecenie organu I instancji, wynika, że zagłębiona część ścian, to ściany fundamentowe, które pełnią funkcję fundamentów. Sąd przyjmuje, że ściany fundamentowe można uznać za fundamenty w świetle powołanej regulacji prawnej.

Ustawa nie wyjaśnia natomiast, co należy rozumieć przez "trwały związek z gruntem". Orzecznictwo sądowadministracyjne odwołuje się w tym zakresie do pojmowania trwałego związku budynku z gruntem w prawie cywilnym. Budynek trwale związany z gruntem jest na ogół jego częścią składową w rozumieniu art. 48 k.c. Częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego (art. 47 § 2 k.c.). Częścią składową nie jest budynek połączony z gruntem tylko dla przemijającego użytku (zob. L. Etel, S. Presnarowicz, Podatki i opłaty samorządowe, Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2003). Budynek jest trwale związany z gruntem budynek, gdy nie można go od gruntu oderwać bez jego uszkodzenia i nie jest obiektem wzniesionym do tzw. przemijającego użytku (S. Rudnicki, Komentarz do kodeksu cywilnego, Warszawa 1996 r., s.19).

Z materiału sprawy wynika, że sporny obiekt budowlany spełnia te wymogi. Nie można go bowiem oderwać od gruntu bez jego uszkodzenia i został wzniesiony w latach 50. Lub 60. ubiegłego wieku. Przedmiotowy obiekt budowlany posiadał te cechy już od chwili jego wzniesienia, a więc także w roku podatkowym [...]. Niesporne jest, że przedmiotowy obiekt budowlany posiada przegrody, wydzielające go z przestrzeni.

Dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego Spółka podniosła zarzuty dotyczące nieposiadania przez dach spornego obiektu budowlanego konstrukcji nośnej i że nie był on w [...] r. w całości zadaszony. Sąd stwierdza, że wymogiem uznania za dach nie musi być odrębna konstrukcja nośna. Dach może się bowiem opierać także na innych elementach konstrukcyjnych budynku. Istotne są funkcje dachu, czyli pokrycie budynku w celu ochrony w szczególności przed opadami atmosferycznymi. Z uwagi na niepodnoszenie kwestii zadaszenia w postępowaniu podatkowym, nie było to przedmiotem odrębnych rozważań organów orzekających. Z załączonej do akt administracyjnych sprawy dokumentacji fotograficznej, wykonanej na potrzeby operatu szacunkowego sporządzonego przed nabyciem spornej nieruchomości przez skarżącą Spółkę, wynika wszakże, że sporny obiekt budowlany posiadał dach. Na załączonych fotografiach nie są widoczne jakieś braki w zadaszeniu.

Sąd obowiązany był oddalić wnioski dowodowe Spółki z przesłuchania świadka oraz z powołanego biegłego. Z art. 106 § 3 p.p.s.a. wynika bowiem, że Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić jedynie dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Nie jest zatem możliwe przeprowadzenie przez Sąd dowodu z zeznań świadka czy z opinii powołanego przez Sąd biegłego.

Według Sądu, mając na uwadze ustalony stan faktyczny, zasadna jest ocena dokonana przez organy podatkowe, że przedmiotowy obiekt budowlany spełnia wymogi określone w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. dla budynku. Jest bowiem trwale związany z gruntem, jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.

Sąd uznał za bezzasadne zarzuty skargi naruszenia w toku postępowania podatkowego przepisów prawa procesowego, polegające na niedopełnieniu obowiązku wynikającego z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez ograniczenia materiału dowodowego do dokumentów stwierdzających stan techniczny nieruchomości z okresu dokonywanej kontroli, to jest lat [...] – [...]. Przeprowadzone dowody miały bowiem na celu stwierdzenia stanu technicznego obiektu, jego elementów składowych w okresie objętym decyzją, to jest z początkiem [...] r. Postępowanie dowodowe w postaci opinii biegłych oraz oparte o te opinie rozważania organów orzekających były skoncentrowane na fundamentach z uwagi na to, że Spółka stawiała zarzuty w tym zakresie. Z tych rozważań oraz z materiału sprawy wynikają wszakże wnioski dotyczące innych elementów konstrukcyjnych wyróżniających obiekty budowlane, to jest trwałego związania z gruntem, dachu oraz przegród przestrzennych.

Według Sądu, organy orzekające na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego trafnie przyjęły, że w świetle obowiązujących przepisów prawa materialnego sporny obiekt budowlany jest budynkiem. Stąd dalsze poszukiwania archiwalne dokumentacji technicznej tego budynku nie były konieczne. Jeżeli Spółka nie podzielała tego poglądu, mogła, jak słusznie stwierdził organ II instancji, taką dokumentację dostarczyć.

Biorąc to pod uwagę Sąd stwierdził, że w postępowaniu podatkowym, wbrew twierdzeniom Spółki, nie doszło do naruszenie przez organy podatkowe zasad postępowania wyrażonych w art. 121 oraz 122 Ordynacji podatkowej. Organy te bowiem, zgodnie z art. 122 Ordynacji podatkowej podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Postępowanie podatkowe było prowadzone z dochowaniem zasad zawartych w przepisach art. 121 Ordynacji podatkowej. Organy podatkowe udzielały bowiem Spółce w postępowaniu podatkowym niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.