Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sędziowie: Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, Asesor WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Anna Kuczyńska - Szczytkowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi R. B. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław Krzyki w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę w całości.

R. B. (dalej: strona skarżąca, skarżąca) wniosła 20 października 2021 r. (data wpływu) skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (dalej: Naczelnik, organ) w przedmiocie zgłoszonych w dniu [...] sierpnia 2020 r. zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Działając na podstawie art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, przez przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu.

Skarżąca wniosła o:

1. stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania oraz bezczynności;

2. stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

3. zobowiązanie organu do wydania decyzji w określonym terminie;

4. przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 5.000 złotych,

5. zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przewidzianych.

Strona skarżąca uzasadniła, że pomimo upływu czternastu miesięcy od złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym sprawa nie została zakończona, a pełnomocnik zobowiązanej otrzymał 7 zawiadomień o przedłużeniu postępowania, z uwagi na brak zajęcia stanowiska wierzyciela Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (dalej: UFG). Zarzuciła ponadto, że organ nie wskazał na jakiekolwiek działania podjęte przez organ w celu przyspieszenia procesu uzyskania stanowiska wierzyciela.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że Naczelnik prowadził postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu [...] lipca 2020 r. nr [...] przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny obejmującego opłatę za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego za 2019 r. w kwocie 4.500 zł. Przedmiotowy tytuł został przekazany organowi egzekucyjnemu w dniu 16 lipca 2020 r. W dniu 29 lipca organ egzekucyjny dokonał na podstawie ww. tytułu wykonawczego zajęcia rachunku bankowego skarżącej, w wyniku którego w dniu 6 sierpnia 2020 r. wyegzekwowano całość zaległości, o czym zawiadomiono skarżącą w dniu 18 sierpnia 2020 r. W dniu 26 sierpnia 2020 r. (uzupełnione w dniu 28 sierpnia 2020 r.) strona działająca przez pełnomocnika złożyła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. W dniu 1 września 2020 r. organ wezwał pełnomocnika do przedłożenia pełnomocnictwa. Pełnomocnik uzupełnił brak w dniu 17 września 2020 r. Organ zgodnie z art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 – dalej u.p.e.a.) przekazał 24 września 2020 r. wierzycielowi UFG zarzuty celem zajęcia stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Wobec braku stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów, w pismach kierowanych do skarżącej oraz do UFG jako wierzyciela z dnia 24 września 2020 r., 30 listopada 2020 r., 28 stycznia 2021 r., 26 marca 2021 r., 15 czerwca 2021 r., 3 sierpnia 2021 r. 4 października 2021 r. organ egzekucyjny zawiadomił o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy i o przyczynach tego przedłużenia. Po rozpatrzeniu ponaglenia skarżącej z dnia 26 kwietnia 2021 r. postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r. Dyrektor Izby Skarbowej uznał ponaglenie za bezzasadne. Po rozpatrzeniu kolejnego ponaglenia skarżącej z dnia 26 lipca 2021 r. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2021 r. Dyrektor Izby Skarbowej uznał ponaglenie za bezzasadne. Pismem z dnia 3 sierpnia 2021 r. oraz 26 października 2021 r. organ zwrócił się do wierzyciela z prośbą o informację w sprawie.

Zdaniem organu egzekucyjnego podjął w sprawie wszelkie wymagane przepisami prawa czynności zmierzające do jej załatwienia, nie sprawuje jednak nadzoru nad UFG i nie ma żadnego wpływu na działanie wierzyciela.

Po otrzymaniu zarządzenia Sądu w którym zobowiązano UFG do udzielenia informacji czy zajął stanowisko jako wierzyciel i w jakiej dacie, UFG wraz z uzupełnieniem odpowiedzi na skargę przesłał postanowienie z dnia [...] marca 2022 r. w którym zajął stanowisko w sprawie i uznał w całości zarzut skarżącej.

W piśmie procesowym z dnia 8 kwietnia 2022 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał stanowisko zaprezentowane w skardze. Dodał, że organ po wniesieniu skargi przesłał dwa kolejne zawiadomienia z dnia 4 marca 2022 r. oraz 4 maja 2022 r. o niezałatwieniu sprawy w terminie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne okazała się nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji brak jest przepisów przewidujących konsekwencje niedochowania terminów załatwiania spraw, dlatego w tym postępowaniu zgodnie z art. 18 u.p.e.a. znajdą zastosowanie przepisy k.p.a.

Pojęcie "przewlekłości" zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. ("postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy"). Nadto, należy sięgnąć do ogólnych zasad postępowania administracyjnego i regulacji dotyczących terminów zakreślanych organom do załatwienia sprawy. Ocenie podlega zatem zachowanie terminów określonych w art. 35 k.p.a. i wymóg prowadzenia sprawy z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Uwzględnić więc trzeba, że - w myśl art. 12 k.p.a. - organy administracji mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia.

W orzecznictwie przyjmuje się, że przewlekłość postępowania należy traktować jako stan sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy organ wydał finalną decyzję, gdyż jest ona zjawiskiem (sytuacją) niezmiennym, co najwyżej stopniowalnym. Stąd z przewlekłością postępowania mamy do czynienia, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być przy tym jednak na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.

W judykaturze wskazuje się, że - oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej - nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru. Zatem, rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o takie kryteria jak: złożoność sprawy, postawę samej skarżącej i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącej. W efekcie, w sprawach o skomplikowanym stanie faktycznym, w których zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów, obowiązkiem organu jest sprawne, co nie oznacza, że zawsze szybkie, prowadzenie postępowania dowodowego, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 marca 2013 r. (II OSK 34/13), stwierdził, że pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.

Można zatem stwierdzić, że z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia nie tylko wtedy, gdy organ nie podejmuje żadnych czynności, ale również wówczas, gdy podejmuje nieefektywne działania, które nie zmierzają do zebrania niezbędnego materiału dowodowego, nie wyjaśniają istotnych okoliczności i nie prowadzą do zakończenia postępowania. Ponadto wtedy, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowanego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania.

Nie można zapominać, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie.

Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie w/w zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga podkreślenia, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.) (podkreśl. Sądu). Zwłoka w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu prowadzącego postępowanie ma miejsce wówczas, gdy opóźnienie w załatwieniu sprawy powstaje z winy innego organu administracji publicznej, np. organu współdziałającego. Wówczas organ prowadzący postępowanie będzie obowiązany do zawiadomienia strony o zwłoce w załatwieniu sprawy z przyczyn od niego niezależnych i wskazania nowego terminu jej załatwienia.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego - w sposób niebudzący wątpliwości - wynika, że niezałatwienie sprawy w terminie, wynikającym z art. 35 k.p.a. nie było konsekwencją przewlekłego działania organu egzekucyjnego lecz wynikało z konieczności zastosowania procedury określonej w art. 34 u.p.e.a w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. Zgodnie z treścią art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7 i 10 u.p.e.a. organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Tym samym organ egzekucyjny nie może wydać swojego rozstrzygnięcia dopóki wierzyciel nie wyrazi swojego stanowiska w formie postanowienia.

Analiza akt postępowania administracyjnego dowodzi, że organ siedem razy (dnia 24 września 2020 r., 30 listopada 2020 r., 28 stycznia 2021 r., 26 marca 2021 r., 15 czerwca 2021 r., 3 sierpnia 2021 r. 4 października 2021 r.) informował skarżącą o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy i jego przyczynach, wyznaczając jednocześnie nowy termin załatwienia sprawy, a po wniesieniu skargi informował skarżącą jeszcze dwa razy (4 marca 2022 r. oraz 4 maja 2022 r.). Ponadto odrębnymi pismami z dnia 3 sierpnia 2021 r. oraz 26 października 2021 r. organ zwrócił się do wierzyciela z prośbą o informację w sprawie. W tym miejscu wskazać należy, że zawiadomienia o niezałatwieniu sprawy i wyznaczeniu nowego terminu sprawy wraz z podaniem przyczyny jego podjęcia (konieczność uzyskania stanowiska wierzyciela) kierowane były także do UFG jako wierzyciela. Zatem UFG informację, że organ egzekucyjny oczekuje na jego stanowisko jako wierzyciela otrzymał jedenaście razy. W takiej sytuacji nie można zarzucić organowi egzekucyjnemu przewlekłego prowadzenia postępowania w sytuacji, gdy podejmuje on wszelkie możliwe a konieczne dla zakończenia postępowania działania, które jednakże z przyczyn niezależnych od organu nie przynoszą oczekiwanego skutku w postaci zakończenia postępowania administracyjnego.

Powyższe stanowi, że prowadzone w sprawie postępowanie organ egzekucyjny nie prowadził przewlekle.

Z przedstawionych wyżej względów, Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a.