Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.), Protokolant Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do opróżnienia lokalu mieszkalnego oddala skargę.

Na postawie przydziału mieszkania pracowniczego z dnia [...] 1954 r. nr [...], wydanego przez Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego, M. F. uzyskała prawo do lokalu nr [...] przy ul. [...], gdzie mieszkała do chwili śmierci, tj. do dnia [...]1997 r. W przydziale został uwzględniony syn Z. F. oraz ciotka H. M.

W dniu 29 kwietnia 2005 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie opróżnienia tego lokalu przez J. F. , wnuka M. F., z uwagi na brak tytułu prawnego do zajmowanego przez niego mieszkania.

Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] Komendant Główny Policji, mając za podstawę art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 95 ust. 3 pkt 3 i ust. 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.: Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 z późn. zm.), zobowiązał J. F. wraz ze wszystkimi osobami i rzeczami prawa ich reprezentującymi do opróżnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego i przekazania go dysponentowi, tj. Komendantowi Głównemu Policji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t. j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 67 z późn. zm.), uprawnienia do lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90 ustawy o Policji, posiadają emeryci i renciści policyjni oraz członkowie ich rodzin uprawnieni do renty rodzinnej po funkcjonariuszach. J. F. nie jest osobą uprawnioną do renty rodzinnej i nie spełnia przesłanek do zajmowania lokalu, będącego w dyspozycji Policji. Zdaniem organu, z chwilą śmierci M. F. lokal powinien zostać opróżniony i zwrócony dysponentowi.

W dniu 7 grudnia 2005 r. J. F. złożył do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odwołanie od powyższej decyzji. Podniósł, że jest ona dotknięta wadą nieważności, ponieważ sprawa była już przedmiotem postępowania administracyjnego, zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] marca 1998 r. nr [...], mocą której Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uchylił decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 1998 r. nr [...] i umorzył postępowanie w sprawie. Zakwestionował również okoliczność, że sporny lokal pozostaje w dyspozycji Komendanta Głównego Policji. Zaznaczył, że nawet gdyby uznać, że lokal pozostawał wcześniej w dyspozycji Komendanta Głównego Policji, to pismem Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 27 lutego 1990 r. został on skutecznie przekazany Gminie.

J. F. powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 1995 r. o sygnaturze akt III CZP 68/95 (OSNC z 1995 r. nr 10, poz. 143), zgodnie z którą sprawy o opróżnienie lokali mieszkalnych, pozostających w dyspozycji jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych, zajmowanych przez osoby, które nigdy nie miały uprawnień do korzystania z nich, podlegają rozpoznaniu przez sądy powszechne. Na tej podstawie wywiódł, iż w jego sytuacji właściwa jest droga procesu cywilnego, a nie postępowania administracyjnego.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...].

W motywach decyzji Minister wskazał, że w sprawie nie jest sporne, iż J. F. zajmuje lokal nr [...] przy ul. [...] w [...]. bez tytułu prawnego, a fakt, że jest on przeznaczony na zakwaterowanie funkcjonariuszy Policji został już wcześniej wyjaśniony w postępowaniu przed sądem powszechnym. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, wydaje się decyzję zobowiązującą osobę nieuprawnioną do opróżnienia lokalu. W ocenie organu, nie jest dopuszczalne pozostawienie spornego lokalu w dyspozycji osoby postronnej dla resortu w sytuacji, gdy policjanci uprawnieni do przydziału mieszkania nie mogą zrealizować swoich uprawnień z uwagi na brak lokali.

Odnosząc się do zarzutu nieważności decyzji, organ II instancji wskazał, że decyzja KGP z dnia [...] stycznia 1998 r. nr [...], zobowiązująca J. F. do opróżnienia spornego lokalu, została uchylona decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 1998 r. nr [...], a postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało umorzone. Z tego względu nie zachodzi okoliczność, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 kpa, że sprawa została już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną.

MSWiA nie podzielił również poglądu, że sprawa podlega rozpoznaniu przez sądy powszechne, a nie na drodze administracyjnej. W tym zakresie powołał się na stanowisko Sądu Najwyższego, wyrażone w uchwale z dnia 11 listopada 2001 r. o sygnaturze akt III CZP 48/01.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. F. wskazał, że jego sprawa stanowi szczególny przypadek, uregulowany w art. 97 pkt 4 ustawy o Policji, i zgodnie z brzmieniem tego przepisu powinna być rozpoznana przez sądy powszechne. Ponadto – jego zdaniem – M. F. została pozbawiona możliwości wykupu zajmowanego przez nią lokalu z naruszeniem przepisów prawa administracyjnego. Podkreślił, że o wykup mieszkania wnosiła i postępowanie w tym zakresie nie zostało zakończone. Będąc jej jedynym spadkobiercą i osobą zamieszkującą w lokalu, ma prawo kontynuować uprawnienia babki. Skarżący wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.

Ocena legalności wydanych w sprawie decyzji wymaga wyraźnego rozgraniczenia dwóch aspektów sprawy.

Lokal nr [...] przy ul. [...] w [...]. pozostaje w dyspozycji Komendanta Głównego Policji i służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy, toteż istotą sprawy było ustalenie, czy J. F. jest legitymowany do zajmowania tegoż lokalu. Przedmiotowy lokal został bowiem przyznany nieżyjącej babce skarżącego – M. F., na postawie przydziału mieszkania pracowniczego z dnia [...] 1954 r. nr [...], wydanego przez Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego. Należało więc zbadać, czy skarżący przebywa w przedmiotowym lokalu na podstawie tytułu prawnego, w tym także, czy stał się sukcesorem praw wynikających z przydziału lokalu po śmierci osoby, której przydział dotyczył. Jest to administracyjny aspekt sprawy, stanowiący jej istotę, która – w przypadku negatywnych ustaleń – sprowadza się do wydania decyzji zobowiązującej do opróżnienia lokalu. W tym przypadku organem uprawnionym do jej wydania jest Komendant Główny Policji, będący dysponentem lokalu.

Roszczenia związane z najmem spornego lokalu, wstąpieniem w stosunek najmu, wykupem lokalu od właściciela, zwłaszcza ważność i skuteczność czynności podjętych w tym kierunku przez osoby, które w lokalu zamieszkiwały bądź zamieszkują, to aspekt cywilnoprawny tej sprawy, który nie może być przedmiotem zainteresowań organu administracji publicznej ani tego Sądu. Z tym wiąże się także formułowany w skardze zarzut naruszenia art. 97 pkt 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.: Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 z późn. zm.). W tym aspekcie ważne dla organów orzekających było natomiast to, że J. F. nie uzyskał w drodze czynności prawnej ani na podstawie orzeczenia sądu powszechnego tytułu prawnego do lokalu, co z kolei wskazuje na wystąpienie przesłanki do jego opróżnienia.

W takiej sytuacji dokonany przed laty przydział lokalu osobie uprawnionej implikował konieczność zbadania, czy z pozostającego w dyspozycji organu Policji lokalu może dziś korzystać J. F. na zasadzie sukcesji praw wynikających z przydziału.

Zgodnie z brzmieniem art. 88 ustawy o Policji, prawo do lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90, przysługuje policjantom w służbie stałej. Skarżący nie jest jednak funkcjonariuszem Policji. Nie korzysta również z uprawnień, jakie posiadają emeryci i renciści policyjni oraz członkowie rodzin uprawnieni do renty rodzinnej po funkcjonariuszach, którzy w chwili śmierci spełniali warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty rodzinnej oraz po zmarłych emerytach i rencistach na podstawie przepisów art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 53, poz. 214 z późn. zm.). Nie można zatem uznać, że J. F. stał się sukcesorem praw wynikających z przydziału.

W świetle przepisów pragmatycznych skarżący nie znajduje się więc w kręgu podmiotów, którym przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego, będącego w dyspozycji Policji, a jak zostało już zasygnalizowane wcześniej, nie uzyskał również w drodze czynności prawnej ani na podstawie orzeczenia sądu powszechnego tytułu prawnego do lokalu. Wobec tego, istniała zatem podstawa do wydania przez Komendanta Głównego Policji decyzji zobowiązującej J. F. do opróżnienia lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...].

Według bowiem art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90 ust. 1, przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby – bez tytułu prawnego. Należy przy tym zwrócić uwagę, że art. 95 ust. 4 tej ustawy wskazuje, że decyzję o opróżnieniu lokalu wydaje się w stosunku do wszystkich osób zamieszkałych w tym lokalu.

Nie ulega wątpliwości, że do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu przez osobę zajmującą lokal bez tytułu prawnego winno dojść w sytuacji, gdy zostanie spełniona podstawa z tego przepisu. Oznacza to, że uprawniony organ wydaje decyzję o opróżnieniu lokalu, gdy na moment jej wydania istnieją okoliczności uzasadniające taki sposób załatwienia sprawy.

Reasumując, w sprawie zaszły podstawy do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] przez J. F. wraz ze wszystkimi osobami i rzeczami prawa ich reprezentującymi i przekazania go dysponentowi, czyli Komendantowi Głównemu Policji. Dlatego też, Sąd uznał wydane w sprawie decyzje za prawidłowe, a zarzuty zawarte w skardze za nieuzasadnione.

Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.