Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Kolanowski Sędzia NSA Alicja Stępień Protokolant Starszy Referent Beata Jarecka po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 września 2006 r. sprawy ze skargi "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę.

I SA/Gd 324/06

U z a s a d n i e n i e

Postanowieniem z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając m. in. na podstawie art. 71 a § 9 w związku z art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) określił dłużnikowi zajętej wierzytelności - "A" spółce z o. o. - wysokość nieprzekazanej kwoty w wysokości [...] zł.

W zażaleniu Spółka wniosła o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wniosła nadto o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia od powyższego postanowienia. Uzasadniając wniosek wskazała, że dłużnik zajętej wierzytelności zmienił siedzibę z [...] do [...], gdzie na podstawie umowy najmu z dnia 17 października najął lokal biurowy przy ul. [...]. Pod tym też adresem od dnia 1 listopada 2005 r. znajduje się nowa siedziba Spółki. Wniosek do Krajowego Rejestru Sądowego o ujawnienie zmiany siedziby Spółka złożyła w dniu 3 listopada 2005 r. Wyżej opisane postanowienie z dnia [...] zostało doręczone pod adresem [...], ul. [...], gdzie mieści się Spółka z o. o. "B", która dokonała odbioru przedmiotowego postanowienia. W dniu 2 stycznia 2006 r. postanowienie to przekazano do "A" sp. z o. o. W ocenie strony powyższe okoliczności uzasadniają wniosek o przywrócenie terminu, bowiem uchybienie nastąpiło nie z winy Spółki.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.

W uzasadnieniu, przywołując treść przepisu art. 58 i art. 45 ustawy z dnia 4 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 34 ust. 1 pkt 3 oraz art. 14 i art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. Nr 17, poz. 209 z późn. zm.) wskazał, że przedmiotowe postanowienie zostało przesłane za pokwitowaniem na znany organowi pierwszej instancji adres siedziby dłużnika zajętej wierzytelności, tj. [...], ul. [...]. Jak wynika ze potwierdzenia odbioru, przesyłka zawierająca postanowienie z dnia [...] została doręczona w dniu 23 grudnia 2005 r. Na potwierdzeniu odbioru wskazanego postanowienia znajduje się odcisk pieczątki firmowej "A" Sp. z o. o. ([...], ul. [...]). W świetle powyższego jak również wobec faktu, że strona nie określiła, kiedy sąd rejestrowy wydał postanowienie w przedmiocie wpisu (a załączony odpis aktualny z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego przedstawia stan na dzień 29 grudnia 2005 r., wskazując jednocześnie na dokonanie ostatniego wpisu w dniu 28 grudnia 2005 r.), uznać należy w ocenie organu odwoławczego, że dokonane w dniu 23 grudnia 2005 r. doręczenie "A" Sp. z o. o. przedmiotowego postanowienia było skuteczne.

W skardze na powyższe postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku – "A" Sp. z o. o. z siedzibą w O. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów procesu wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 45 k. p. a. polegające na nie wyjaśnieniu istotnej dla rozstrzygnięcia okoliczności komu zostało doręczone postanowienie ZUS oraz kiedy faktycznie skarżący zmienił siedzibę oraz naruszenie art. 58 wyżej wymienionej ustawy poprzez przyjęcie, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.

W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, iż pomimo rozpatrzenia przez Sąd wniosku o zmianę siedziby Spółki w dniu 28 grudnia 2005 r. faktyczna zmiana nastąpiła wcześniej na co wskazuje materiał dowodowy. Zdaniem strony skarżącej postanowienie z dnia [...] zostało doręczone pod stary adres, gdzie mieści się inny podmiot gospodarczy - "B" Sp. z o. o. Natomiast odbioru postanowienia dokonała osoba nieustalonego nazwiska, nieupoważniona do przyjmowania pism w imieniu Spółki, co spowodowało naruszenie art. 45 k. p. a. W ocenie strony skarżącej w sytuacji gdy w miejscu doręczenia nie posiadała ona swojej siedziby i nie dokonała odbioru wyżej wskazanego postanowienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stanowisko organu drugiej instancji, iż nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy jest dowolne. Ponadto wskazała, że powołany w uzasadnieniu przepis art. 34 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym pozostaje bezprzedmiotowy do określenia przesłanek przywrócenia terminu do złożenia środka zaskarżenia. Końcowo przytoczyła wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 września 2004 r. (sygn. akt V SA/Wa 1733/04), w którym stwierdzono, że dla uprawdopodobnienia braku winy w rozumieniu art. 58 § 1 k. p. a. decydujące jest by przeszkody istniały przez cały czas biegu terminu przewidzianego do dokonania czynności prawnej. Natomiast nie muszą to być przeszkody niezależne od strony. Skarżąca ponownie oświadczyła, iż o doręczeniu postanowienia z [...] dowiedziała się dopiero w dniu 2 stycznia 2006 r., tym samym uprawdopodobniła brak winy w niedochowaniu terminu do wniesienia zażalenia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stosowanym zgodnie z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odpowiednio w postępowaniu egzekucyjnym jedną z przesłanek warunkujących przywrócenie terminu zainteresowanemu jest uprawdopodobnienie, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 6 października 2005 r. sygn. II SA/Bk 369/05, LEX nr 173671). W doktrynie postępowania administracyjnego przyjmuje się, że brak winy strony zachodzi "tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon (w:) E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory, formularze, wyd. IV, 1970, s. 136). W konsekwencji pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia. Uchybienie terminu może być poczytane jako zawinione przez stronę, jeżeli pragnęła ona wydarzenia lub godziła się na nie, jakkolwiek mogąc mu zapobiec (tamże).

Z art. 45 k. p. a. wynika, że jednostkom organizacyjnym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. W odniesieniu do osób prawnych obowiązuje wyrażona w art. 41 k. c. zasada, że siedzibą osoby prawnej jest miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający, jeżeli ustawa lub oparty na niej statut nie stanowią inaczej. Siedzibę jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej ustala się na podstawie przepisów ustawowych określających zakres ich działania, organizację itd. lub na podstawie przepisów regulaminów organizacyjnych, statutów i innych aktów tego typu. Pojęcie "siedziba" oznacza "jedynie miejscowość, a nie dalsze również szczegóły składające się na adres w danej miejscowości" (K. Kołakowski, Komentarz do k. p. c., red. K. Piasecki, s. 480). Pisma doręcza się osobom prawnym i jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej "w lokalu ich siedziby", a zatem na adres, pod którym znajduje się budynek (lokal), w którym ma siedzibę organ zarządzający, chyba że co innego wynika z ustawy, statutu lub innego aktu prawnego. Osoby prawne, do których stosuje się przepisy ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, są obowiązane we wniosku o wpis do rejestru wskazać nie tylko siedzibę, lecz także adres (art. 38 pkt 6 lit a ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. Nr 17, poz. 209; z późn. zm.) - określana dalej jako u. KRS). Należy domniemywać, że siedziba i adres osoby prawnej wpisanej do rejestru jest adresem prawdziwym (art. 17 ust. 1 u. KRS).

Postanowienie z dnia [...] zostało przesłane na znany organowi pierwszej instancji adres siedziby dłużnika zajętej wierzytelności, tj. [...], ul. [...]. Ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że przesyłka została doręczona w dniu 23 grudnia 2005 r. Na potwierdzeniu odbioru znajduje się zaś odcisk pieczątki firmowej "A" Sp. z o. o. ([...], ul. [...]).

Jeśli dotychczasowe doręczenia na wskazany powyżej adres były prawidłowe a Spółka nie wskazała innego adresu do korespondencji (także we właściwym Urzędzie Pocztowym) to należy uznać, że prawidłowe jest doręczenie w dniu 23 grudnia 2005 r. potwierdzone przez osobę dysponującą pieczęcią Spółki i działającą w imieniu adresata. W orzecznictwie administracyjnym ugruntowany jest pogląd, że doręczyciel pocztowy, doręczając jednostce organizacyjnej pismo, nie ma obowiązku sprawdzania, czy pismo odbiera uprawniona osoba. Obowiązkiem jednostki organizacyjnej (osoby prawnej) jest takie zorganizowanie odbioru pism, by odbioru dokonywała osoba upoważniona (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 1999 r. sygn. I SA/Po 1829/98, LEX nr 37900).

Stosownie do treści art. 34 ust. 1 pkt 3 u. KRS podmioty wpisane do rejestru są zobowiązane umieszczać w oświadczeniach pisemnych, skierowanych, w zakresie ich działalności, do oznaczonych osób, określone dane: m. in. siedzibę i adres. Jednocześnie w myśl dyspozycji art. 14 wymienionej ustawy podmiot obowiązany do złożenia wniosku o wpis nie może powoływać się wobec osób trzecich działających w dobrej wierze na dane, które nie zostały wpisane do Rejestru lub uległy wykreśleniu z Rejestru. Wpis do Rejestru polega na wprowadzeniu do systemu informatycznego danych zawartych w postanowieniu sądu rejestrowego niezwłocznie po jego wydaniu. Wpis jest dokonany z chwilą zamieszczenia danych w Rejestrze (art. 20 ust. 1 przywołanej ustawy). Z załączonego do akt sprawy odpisu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego aktualnego na dzień 29 grudnia 2005 r. (jak również z Monitora Sądowego i Gospodarczego z dnia 18 stycznia 2006 r. Nr 16 poz.7545) wynika, że w dniu 28 grudnia 2005 r. (a zatem po dacie doręczenia przedmiotowego postanowienia) sąd rejestrowy wydał postanowienie o wpisie do rejestru zmiany siedziby Spółki.

W ocenie Sądu w sprawie nie doszło również do naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, gdyż organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, a następnie dokonał na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny nie przekraczającej granic swobody prawem dozwolonej.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznając, że w sprawie niniejszej nie doszło do naruszenia art. 59 § 1 ust. 1 i 3, art. 70 § 1 oraz art. 127 Ordynacji podatkowej, oddalił skargę na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.