Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca), Sędzia WSA Marcin Miemiec, Protokolant Jolanta Ryndak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 listopada 2007 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych oddala skargę.

Pismem z dnia [...] Prezydent Miasta J. G. zwrócił się do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z prośbą o sprawdzenie wartości sprzedawanych w latach [...] napojów alkoholowych w placówkach handlowych prowadzonych przez S. C., z uwagi na wątpliwości co do prawidłowości złożonych przez stronę oświadczeń o wartości sprzedawanych napojów alkoholowych. Wskazano, że lokalizacja prowadzonych przez S. C. placówek w centrum miasta oraz wydłużone godziny ich funkcjonowania mogą sugerować, że wartość sprzedawanych napojów alkoholowych powinna być wyższa niż wykazywana przez skarżącego.

W konsekwencji powyższego pisma, została przeprowadzona w placówkach handlowych przy ul. P. [...] w J. G. i przy Pl. N. [...] w J. G. kontrola skarbowa obejmująca [...] r. W wyniku kontroli ustalono, że faktyczna wartość sprzedawanych w [...] r. napojów alkoholowych była znacznie wyższa niż podana przez S. C. w oświadczeniu z dnia [...] r. Ustalono, że:

- w placówce handlowej na ul. P. [...] w J. G. S. C. zadeklarował sprzedaż napojów alkoholowych:

• o zawartości do 4,5 % alkoholu i piwa o wartości [...] zł, natomiast kontrola skarbowa wykazała sprzedaż o wartości [...] zł;

• o zawartości powyżej 4,5 % do 18 % alkoholu (z wyjątkiem piwa) o wartości [...] zł, natomiast kontrola skarbowa wykazała sprzedaż o wartości [...] zł;

• o zawartości powyżej 18 % alkoholu o wartości [...] zł, natomiast kontrola skarbowa wykazała sprzedaż o wartości [...] zł;

w placówce handlowej przy Pl. N. [...] w J. G. S. C. zadeklarował sprzedaż napojów alkoholowych:

• o zawartości do 4,5 % alkoholu i piwa o wartości [...] zł, natomiast kontrola skarbowa wykazała sprzedaż o wartości [...] zł;

• o zawartości powyżej 4,5 % do 18 % alkoholu (z wyjątkiem piwa) o wartości [...] zł, natomiast kontrola skarbowa wykazała sprzedaż o wartości [...] zł;

• o zawartości powyżej 18 % alkoholu o wartości [...] zł, natomiast kontrola skarbowa wykazała sprzedaż o wartości [...] zł.

Pismem z dnia [...] zawiadomiono S. C. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji dotyczącej cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w prowadzonych przez niego placówkach handlowych, zlokalizowanych w J. G. przy ul. P. [...] oraz Pl. N. [...], w związku z naruszeniem art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. 2002 r., Nr 147, poz. 1231 ze zm.). Zawiadomiony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego S. C. wyjaśnił, że w [...] r. prowadził działalność gospodarczą w zakresie handlu detalicznego na terenie kilku miast i w związku z tym przeniósł część uprawnień i obowiązków na współpracowników. Z tego powodu nie miał bezpośredniego nadzoru nad pracą księgowości. Podniósł ponadto, że błędy w zakresie oświadczenia złożonego do Urzędu Miasta zostały spowodowane przez księgową.

Decyzją z dnia [...]. (nr [...]) wydaną na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi i art. 104 § 1 k.p.a. Prezydent Miasta J. G. cofnął S.C. zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży: nr [...] – do 4,5 % zawartości alkoholu oraz na piwo; nr [...] – powyżej 4,5 % do 18 % zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa); nr [...] – powyżej 18 % zawartości alkoholu w sklepie ogólnospożywczym zlokalizowanym przy ul. P. [...] oraz nr [...] do 4,5 % zawartości alkoholu oraz na piwo; nr [...]– powyżej 4,5 % do 18 % zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa); nr [...] – powyżej 18 % zawartości alkoholu w sklepie ogólnospożywczym zlokalizowanym przy Pl. N. [...]. W uzasadnieniu decyzji powołano się na wynik kontroli skarbowej przeprowadzonej w placówkach handlowych prowadzonych przez S. C.. Wskazano, że strona w złożonych wyjaśnieniach nie kwestionowała wykazanej różnicy między wartością sprzedanego alkoholu wskazaną w oświadczeniu strony a wartością sprzedanego alkoholu stwierdzoną w wyniku kontroli, a jedynie powołała się na błąd księgowej. Ponadto podkreślono, że art. 111 ust. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nakłada na przedsiębiorcę prowadzącego sprzedaż napojów alkoholowych obowiązek corocznego składania oświadczeń o wartości sprzedanych napojów alkoholowych. W myśl przepisów ustawy warunkiem ważności zezwolenia jest nie tylko złożenie w określonym terminie takiego oświadczenia, ale także zgodnie z prawdą. Wobec faktu, że skarżący podał fałszywe dane w oświadczeniach o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w obu punktach sprzedaży, cofnięto mu zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych.

S. C. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, w którym wskazał, że decyzja o cofnięciu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych została oparta na wynikach kontroli skarbowej, który to wynik nie jest decyzją administracyjną i nie może stanowić podstawy wydania zaskarżonej decyzji. Może stanowić jedynie dowód w sprawie. Tym samym – zdaniem skarżącego – Prezydent Miasta był zobowiązany do przeprowadzenia własnej kontroli. Ponadto skarżący podniósł, że art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wymaga przedstawienia przez przedsiębiorcę fałszywych danych w oświadczeniu, a zatem wymaga, by przedsiębiorca świadomie wprowadził w błąd organ, który udzielił mu zezwolenia. Odwołujący się podał, że taka sytuacja nie miała miejsca, ponieważ nieprawidłowe wskazanie obrotów nastąpiło wskutek błędu osoby pełniącej funkcje księgowej, a nie wskutek umyślnego działania skarżącego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. decyzją z dnia [...] (nr [...]) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powołano się na art. 111 i art. 18 ust. 10 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Wskazano, że stosownie do art. 75 k.p.a. organ I instancji mógł powołać się na wynik kontroli skarbowej. Podkreślono, ze wynik takiej kontroli jest dokumentem urzędowym, a dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Wskazano także, że odwołujący się prowadzi działalność gospodarczą we własnym imieniu i na własne ryzyko, a także na fakt, że niezależnie od tego kto wypełnia zgłoszenie z danymi o wartości sprzedanych napojów alkoholowych, zgłoszenie to zostało podpisane przez skarżącego. Podkreślono ponadto, ze organy administracyjne nie miały obowiązku badać, czy skarżący działał umyślnie, bowiem przesłanką cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych było wyłącznie stwierdzenie, że oświadczenia o wartości sprzedanego alkoholu zawierały fałszywe dane.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem S. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzucił istotne naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w szczególności art. 7, 10, 76 § 3 i 77 § 1 k.p.a. polegające na dowolności w zakresie ustalenia wielkości sprzedaży napojów alkoholowych poprzez oparcie przedmiotowych decyzji na ustaleniach Urzędu Kontroli Skarbowej. Skarżący podniósł, że skutkiem kontroli prowadzonej przez Urząd Kontroli Skarbowej było wydanie wyniku kontroli – dokumentu, który nie podlega zaskarżeniu. Podniósł, że kontrolowanemu zapewniono w art. 76 § 3 k.p.a. przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentu, obie instancje odmówiły stronie tego prawa.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Podniesiono, że wbrew zarzutom skarżącego organy orzekające w przedmiotowej sprawie nie odmawiały przeprowadzenia dowodów, skarżący dowodów nie zgłaszał. Po wszczęciu postępowania skarżący nie zakwestionował przedstawionych mu obliczeń wartości sprzedanych napojów alkoholowych, jedynie wskazywał, że nie miał nadzoru nad pracownikami.

W trakcie rozprawy pełnomocnik skarżącego wskazał, że nie przeprowadzono w sprawie pełnego postępowania dowodowego w zakresie ustaleń stanu faktycznego, w szczególności organ nie dopuścił np. dowodu z przesłuchania księgowej, innych osób oraz przesłuchania strony na okoliczność wyjaśnienia fałszywości, ponadto organ nie ustosunkował się do tego w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy administracyjne w przedmiocie zezwoleń alkoholowych.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a"), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c").

W ocenie Sądu skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie naruszała prawa uzasadniającego jej wyeliminowanie z obrotu.

Istota niniejszej sprawy sprowadzała się do ustalenia, czy organy orzekające w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych mogły w tym zakresie oprzeć się na wyniku kontroli sporządzonym przez Urząd Kontroli Skarbowej i jaką moc dowodową miał ten wynik.

Zgodnie z art. 111 ust. 4 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, według stanu na dzień orzekania organów (Dz. U. 2002 r. Nr 147, poz. 1231 ze zm., zwanej dalej u.w.t.) przedsiębiorcy, prowadzący sprzedaż napojów alkoholowych w roku poprzednim, są obowiązani do złożenia, do dnia 31 stycznia, pisemnego oświadczenia o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży w roku poprzednim. Stosownie natomiast do art. 18 ust. 10 pkt 5 u.w.t., zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych organ zezwalający cofa w przypadku przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 111 ust. 4.

W przedmiotowej sprawie z uwagi na wątpliwości co do prawidłowości złożonych przez stronę oświadczeń o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych zwrócono się do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej o sprawdzenie wartości sprzedawanych przez skarżącego napojów alkoholowych. W konsekwencji przeprowadzono w dwóch placówkach handlowych prowadzonych przez skarżącego kontrolę skarbową, której wynik wykazał znacznie wyższą wartość sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w obu palcówkach niż podana przez skarżącego. Organy administracyjne, opierając się na wyniku kontroli skarbowej i uznając, że złożone przez skarżącego oświadczenie o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych zawierało fałszywe dane, cofnęły skarżącemu zezwolenia na sprzedaż poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w obu placówkach handlowych.

Wobec twierdzeń skarżącego, iż organy administracyjne dowolnie ustaliły wielkość sprzedaży napojów alkoholowych, opierając się w tym zakresie jedynie na ustaleniach Urzędu Kontroli Skarbowej, ocenić należało charakter dowodowy wyniku kontroli skarbowej. W odniesieniu do pojęcia dowodu trzeba stwierdzić, iż zgodnie z treścią art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Ważne dla pojęcia dowodu jest także postanowienie art. 76 k.p.a., w myśl którego dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone (zasada domniemania legalności dokumentów urzędowych). Przepis ten nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego. Nie ulega wątpliwości, że dowodem w postępowaniu administracyjnym będą "wszelkie źródła prawdziwych informacji umożliwiających dowodzenie" (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2006 r., s. 391). Z kręgu tego wykluczone będą tylko te informacje, których wykorzystanie byłoby sprzeczne z prawem. Dokumenty urzędowe mają istotną moc dowodową i stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Organy administracji są więc zobowiązane uznać za udowodnione to, co wynika z treści dokumentu urzędowego. Z dokumentem urzędowym związane jest domniemanie prawdziwości jego treści. Organ prowadzący postępowanie nie może wobec tego swobodnie oceniać ani kwestionować treści dokumentu urzędowego, nie przeprowadzając dowodu przeciwko prawdziwości zawartych w nim informacji (zob. wyrok WSA w Warszawie z 15.03.2005 r., VI SA/Wa 1036/04, LEX 189172).

Nie ulega wątpliwości, że wynik kontroli skarbowej jest dokumentem urzędowym, a zatem stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. W konsekwencji organ administracyjny wydając zaskarżoną decyzję mógł oprzeć się na wyniku kontroli skarbowej i nie musiał przeprowadzać własnego postępowania w tym zakresie. Podkreślić przy tym trzeba, że skarżący w toku postępowania administracyjnego nie kwestionował wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych wskazanej w wyniku kontroli, wskazywał jedynie, że rozbieżności między wynikiem kontroli a złożonym przez niego oświadczeniem wynikały z błędu pracownika i że nie miał zamiaru wprowadzenia w błąd organu administracji.

Nie trafny jest zarzut skarżącego, że w postępowaniu administracyjnym odmówiono mu prawa przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu. Z akt administracyjnych sprawy wynika natomiast, jak już wyżej powiedziano, że skarżący nie kwestionował prawdziwości danych zawartych w wyniku kontroli, że nie żądał też przeprowadzenia żadnych dowodów. Podkreślić przy tym trzeba, że również w postępowaniu administracyjnym ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi skutki prawne. W konsekwencji zatem na skarżącym spoczywał ciężar dostarczenia dowodów wskazujących, iż dane zawarte w wyniku kontroli są niezgodne z prawdą. W sytuacji, gdy organ dysponował dokumentem urzędowym, z którym związane było domniemanie prawdziwości zawartych w nim danych, rzeczą skarżącego było złożenie odpowiednich wniosków dowodowych mających na celu obalenie treści dokumentu.

Skoro zatem dane o wartości sprzedaży alkoholu podane przez skarżącego w złożonym przez niego oświadczeniu pozostały w sprzeczności z danymi zawartymi w wyniku kontroli, a skarżący nie przedstawił żadnego dowodu obalającego ten wynik, to tym samym dane wskazane w oświadczeniu strony, jak prawidłowo przyjęły organy administracyjne, były fałszywe.

Podkreślić również trzeba, że słusznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że niezasadne jest powoływanie się przez skarżącego na błąd pracownika, ponieważ skarżący prowadzi działalność gospodarczą we własnym imieniu i na własne ryzyko. Wskazać należy, że niezależnie od tego kto wypełnia zgłoszenie z danymi o wartości sprzedaży napojów alkoholowych, zgłoszenie to zostało podpisane przez skarżącego. Ponadto prawidłowo podkreślono, że organy administracyjne nie miały obowiązku badać, czy skarżący działał umyślnie, bowiem przesłanką cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych było wyłącznie stwierdzenia, że oświadczenie o wartości sprzedanego alkoholu zawierało fałszywe dane.

Godzi się także zauważyć, że organy administracyjne prawidłowo przeprowadziły postępowanie i nie naruszyły wskazanych przez skarżącego przepisów (art. 7, 10, 76 § 3 i 77 § 1 k.p.a.). W szczególności skarżący został zawiadomiony o wszczęciu postępowania, a także o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Skarżący w toku postępowania administracyjnego złożył wyjaśnienia, w których jednak nie kwestionował ustaleń kontroli skarbowej, a jedynie powoływał się na błąd pracownika.

Mając powyższe na względzie, skoro organy administracyjne prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe i ustaliły, że skarżący złożył oświadczenie zawierające fałszywe dane o wartości sprzedanego alkoholu, skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 powołanej na wstępie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.