Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 15 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt III SO/Kr 5/09 w sprawie z wniosku P. J. w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt III SO/Kr 5/09 wymierzył Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Nowym Sączu grzywnę w wysokości 1.000 zł w związku z nieprzekazaniem w terminie skargi wraz z aktami sprawy.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż pismem z dnia 2 marca 2009 r. P. J. wniosła o nałożenie na organ grzywny za niedotrzymanie terminu, wskazując, iż w dniu 16 stycznia 2009 r. złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu i do dnia wniesienia wniosku nie wpłynęła ona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Na rozprawie w dniu 17 czerwca 2009 r. organ, nie kwestionował faktu, że skarga do Sądu, jak i odpowiedź na skargę w sprawie III SA/Kr 195/09 (jak i w sprawie III SA/Kr 194/09 ze skargi K. J.) zostały przekazane z uchybieniem 30 – dniowego terminu, tj. w dniu 26 lutego 2009 r.

Powyższe uchybienie, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie spowodowało, że organ nie wypełnił obowiązków określonych w art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zdaniem Sądu I instancji, grzywna, o jakiej mowa w art. 55 § 1 P.p.s.a. ma charakter mieszany, tj. dyscyplinująco – restrykcyjny. Wymierzana jest zarówno w sytuacji przekazania skargi i odpowiedzi na skargę z opóźnieniem w stosunku do ustawowego terminu, jak i też w sytuacji nieprzekazania w ogóle tych dokumentów do Sądu. Jedyną materialnoprawną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu kary grzywny jest niewypełnienie przez organ obowiązków określonych w art. 54 § 2 P.p.s.a.

W niniejszej sprawie organ nie wypełnił obowiązków określonych w tym przepisie. Za wymierzeniem kary grzywny w wysokości orzeczonej, nie przekraczającej jednokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2008 r. przemawiał jednak, w ocenie Sądu I instancji fakt, że uchybienie terminu nie jest znaczne, bowiem wyniosło 10 dni.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu. Zaskarżając orzeczenie w całości wniosło o jego uchylenie i orzeczenie o odmowie wymierzenia grzywny, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania w przedmiocie wymierzenia grzywny oraz o zasądzenie zwrotu kosztów, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 55 § 1, art. 151 w związku z art. 166 względnie art. 161 § 1 pkt 3 a także art. 220 § 1 w związku z art. 230 § 1 i 2 i art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) polegające na:

1) wydaniu rozstrzygnięcia pomimo nie uiszczenia przez skarżącą należnej opłaty sądowej;

2) wymierzeniu grzywny w sytuacji, gdy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wykonało obowiązek, o którym mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a. w dniu 26 lutego 2009 r., a zatem przed wpłynięciem do organu wniosku o wymierzenie grzywny;

3) wymierzeniu grzywny w sytuacji, gdy postępowanie w sprawie wymierzenia grzywny stało się bezprzedmiotowe;

4) wymierzeniu grzywny w kwocie niewspółmiernie wysokiej do stopnia uchybienia przez organ terminu do przekazania skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 54 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako P.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem sprawy. Organ ten przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia.

Stosownie zaś do art. 55 § 1 P.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 wymienionej ustawy, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.

Należy podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych występują rozbieżności co do potrzeby wymierzenia organowi grzywny, w sytuacji gdy przed zastosowaniem tej sankcji organ wykonał ciążące na nim obowiązki. Sąd orzekający w niniejszej sprawie opowiada się za stanowiskiem, iż wypełnienie przez organ obowiązku, o jakim mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a. nawet po upływie terminu przewidzianego w tym przepisie, a przed wydaniem postanowienia kończącego postępowanie wywołanego wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny wyłącza możliwość wymierzenia grzywny. Pogląd taki przeważa w doktrynie (por.: J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2006 r., str. 166-167; A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2005 r., str. 151).

Do tych poglądów odwołuje się również Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały z dnia 7 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FPS 1/08.

Wobec powyższego uznać należy, iż wymierzenie grzywny jest środkiem dyscyplinującym, mającym na celu doprowadzenie do wykonania przez organ ciążącego na nim obowiązku procesowego. Dopełnienie tego obowiązku - choćby z uchybieniem terminu, ale zanim sąd orzeknie w tej sprawie - czyni postępowanie w przedmiocie wymierzenia grzywny bezprzedmiotowym. W takim wypadku bowiem grzywna nie byłaby środkiem zmierzającym do realizacji jej ustawowego celu, gdyż cel ten został już osiągnięty.

Skoro zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu przekazało skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przed wydaniem postanowienia w sprawie wymierzenia grzywny, postępowanie to stało się bezprzedmiotowe, a Sąd I instancji miał obowiązek je umorzyć.

Odnosząc się do zawartego w zażaleniu zarzutu wydania przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia pomimo braku należnej opłaty sądowej to wskazać należy, iż w powołanej uchwale z dnia 7 kwietnia 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdził, że wniosek o wymierzenie organowi grzywny, o którym mowa w art. 55 § 1 zdanie pierwsze ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest wnioskiem wszczynającym postępowanie sądowe, o którym mowa w art. 63 tej ustawy. Do tego typu wniosków stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, co oznacza, że stosownie do art. 230 § 1 i 2 P.p.s.a. wniosek taki podlega wpisowi. Wysokość wpisu od wniosku o wszczęcie postępowania została określona w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193, ze zm.) i wynosi, bez względu na przedmiot sprawy, 100 zł.

Wpis od wniosku o nałożenie grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi będzie należny, także w tych sprawach, które na podstawie art. 239 pkt 1 powołanej ustawy objęte są zwolnieniem o charakterze przedmiotowym. Powołany przepis stanowi bowiem, że nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach tam wymienionych. Wykładnia gramatyczna tego przepisu, prowadzi zatem do wniosku, że zwolnienie to nie obejmuje wypadku wszczęcia postępowania wskutek wniosku, o którym mowa w art. 55 § 1 P.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uchybienie to nie miało jednakże istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem stosownie do art. 223 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli nie została uiszczona należna opłata sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie w danej instancji nakaże ściągnąć tę opłatę od strony, która obowiązana była ją uiścić. W tej sytuacji, po ponownym rozpoznaniu sprawy, obowiązkiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie będzie nakazanie ściągnięcia od skarżącej nieuiszczonego wpisu.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.