Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 14 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. C. i J. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 2 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1600/15 odrzucające zażalenie M. C. i J. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1600/15 odrzucające wniosek M. C. i J. C. o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 1600/15 o umorzeniu postępowania w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych i odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M. C. i J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 2 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1600/15 w sprawie ze skargi M. C. i J. C. (dalej skarżący), odrzucił zażalenie skarżących na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1600/15 (dalej postanowienie z 6 marca 2017 r.) w sprawie z ich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z 6 marca 2017 r. odrzucił wniosek skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z 22 grudnia 2016 r., II SA/Rz 1600/15 o umorzeniu postępowania w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych i odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.

Odpis postanowienia z 6 marca 2017 r. doręczono skarżącym. W otwartym terminie do wniesienia środka zaskarżenia wyżej wymienieni złożyli zażalenie na opisane na wstępie postanowienie z 6 marca 2017 r.

Z uwagi na braki formalne środka zaskarżenia, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 16 marca 2017 r. wezwano skarżących do solidarnego nadesłania 1 egzemplarza odpisu zażalenia własnoręcznie podpisanego lub potwierdzonego za zgodność z oryginałem, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia zażalenia. W wezwaniu tym zawarto pouczenie, że usunięcie braków formalnych przez jednego ze skarżących będzie równoznaczne z usunięciem braków formalnych przez pozostałych skarżących.

Wezwania te wysłane zostały skarżącym na wskazany w zażaleniu adres i odebrane dnia 21 marca 2017 r. przez J. C.

Mimo upływu wyznaczonego terminu z dniem 28 marca 2017 r., nie nadesłano żądanego odpisu zażalenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że zgodnie z art. 194 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej ppsa) - zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia.

Zgodnie z art. 47 § 1 ppsa do pisma strony (w tym wypadku zażalenia) należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom postępowania.

W doktrynie i orzecznictwie ugruntował się pogląd, że do zadań sądu pierwszej instancji po wpłynięciu środka odwoławczego należy zbadanie czy środek odwoławczy odpowiada wymogom formalnym oraz czy został uiszczony wpis. W razie potrzeby Sąd wzywa do usunięcia braków formalnych i uiszczenia wpisu. Jeśli wskazane uchybienia nie zostaną w wyznaczonym terminie usunięte, albo z innych względów środek odwoławczy jest niedopuszczalny czy też wniesiony po terminie, sąd I instancji decyduje o jego odrzuceniu (postanowienie NSA z 31 stycznia 2005 r., sygn. FZ 505/2004).

Zgodnie z odesłaniem zawartym w art. 197 § 2 ppsa, do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. W związku z tym zgodnie z art. 178 ppsa Sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.

W niniejszej sprawie z uwagi na braki formalne tj. niedołączenie 1 odpisu zażalenia, skarżący zostali wezwani do uzupełnienia tego braku. Do wezwań dołączono stosowne pouczenie, że procesową konsekwencją ich niewykonania, w terminie 7 dni od dnia doręczenia, będzie odrzucenie zażalenia.

Jak wynika z akt sprawy skarżący, w zakreślonym siedmiodniowym terminie, nie nadesłali żądanego odpisu zażalenia. W związku z powyższym M. C. i J. C. mimo prawidłowego wezwania o uzupełnienie wskazanego braku formalnego zażalenia oraz pouczenia o konsekwencjach grożących w razie niedokonania tej czynności, nie uczynili zadość wezwaniu (k. 76-78,80-85, 94-96, 106-107, 108-111, 118-119, 165-167 akt sądowych).

Na postanowienie z 2 czerwca 2017 r. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli M. C. i J. C. W uzasadnieniu podnieśli, że zaskarżone postanowienie jest dla nich krzywdzące i niesprawiedliwe, jednocześnie odnosząc się do szeregu okoliczności niezwiązanych bezpośrednio z przedmiotem zażalenia a podkreślających nieporadność skarżących i konieczność skorzystania z pomocy adwokata z urzędu dla sporządzenia skargi kasacyjnej (k. 174-176 akt sądowych).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 47 § 1 w związku z art. 194 § 3 ppsa do zażalenia należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich pozostałym stronom występującym w sprawie. O braku formalnym zażalenia z powodu niedołączenia odpisu zażalenia można mówić wówczas, gdy strona składając zażalenie nie dołączyła odpowiedniej liczby odpisów zażalenia i z tego względu zażalenie nie może otrzymać prawidłowego biegu. Jeżeli zażalenie nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia (art. 49 § 1 w związku z art. 178 i 197 § 2 ppsa). Niewykonanie wezwania w zakresie nadesłania określonej liczby odpisów zażalenia uniemożliwia nadanie zażaleniu prawidłowego biegu. Zatem jeżeli strona nie uzupełniła braków formalnych zażalenia w terminie poprzez nadesłanie odpisów zażalenia, sąd zażalenie odrzuca (art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ppsa).

W niniejszej sprawie prawidłowo wezwano skarżących zarządzeniem z 16 marca 2017 r., II SA/Rz 1600/15 do nadesłania odpisu zażalenia. W zarządzeniu tym, doręczonym dnia 21 marca 2017 r. J. C. zakreślono skarżącym siedmiodniowy termin, którego przekroczenie skutkować miało odrzuceniem zażalenia (k. 128-130, 133, 134 akt sądowych). Skarżący w zakreślonym terminie nie nadesłali 1 egzemplarza odpisu zażalenia własnoręcznie podpisanego lub potwierdzonego za zgodność z oryginałem.

Zwrócić należy uwagę na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w uchwale składu siedmiu sędziów z 18.12.2013 r., I OPS 13/13, ONSAiWSA 2014/3/39, z aprobująca glosą K. Celińskiej-Grzegorczyk, OSP 2014/9/ 84). Jak stwierdzono w niej "1. Niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 ppsa, jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 ppsa, uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd". Z uwagi na treść art. 197 § 2 i art. 193 ppsa uchwała ta winna być stosowana analogicznie również w przypadku zażaleń.

Sąd I instancji nie naruszył art. 6 w zw. z art. 49 § 1 i art. 47 § 1 i 2 ppsa, i udzielił skarżącym właściwego pouczenia w piśmie z 17 marca 2017 r., II SA/Rz 1600/15 (k. 130 akt II SA/Rz 1600/15). Tylko od skarżących zależało, by doręczyć 1 egzemplarz odpisu zażalenia własnoręcznie podpisanego lub potwierdzonego za zgodność z oryginałem – czego skarżący bez dochowania właściwej staranności nie dopełnili.

Słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z 2 czerwca 2017 r. odrzucił zażalenie z 16 marca 2017 r. na postanowienie z 6 marca 2017 r.

W postępowaniu wpadkowym – o uzupełnienie braku formalnego zażalenia - niedopuszczalne jest rozstrzyganie zagadnienia co do podstaw odmowy przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Sąd wypowiedział się w tej materii postanowieniem z dnia 22 grudnia 2016 r., II SA/Rz 1600/15, od którego skarżący wywiedli sprzeciw (k. 76-78, 83-85 akt II SA/Rz 1600/15).

Skarżący korzystają z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt lit a ppsa), brak jest zatem podstaw do ponoszenia przez skarżących "opłat w kwocie 100 zł" (s. 1 akapit przedostatni zażalenia z 12 czerwca 2017 r.).

Postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata nadal się toczy (k. 193-197 akt sądowych). W sytuacji, w której strona nie nadużywa prawa do sądu, wiek skarżących (odpowiednio 68 i 80 lat) i widoczna nieporadność procesowa, może przemawiać za przyznaniem skarżącym pełnomocnika z urzędu w postępowaniu międzyinstancyjnym, gdy udział profesjonalisty wiąże się z przymusem adwokackim bądź radcowskim.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ppsa orzekł jak w sentencji.