Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy sędzia WSA Przemysław Krzykowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 26 sierpnia 2024 r., nr 2801-IEE.7192.153.2024 w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia ruchomości oddala skargę.

A. B. (dalej jako skarżący, strona) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej jako WSA) w Olsztynie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej jako Dyrektor IAS, Dyrektor) z 26 sierpnia 2024 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia ruchomości.

Jak wynika z przekazanych Sądowi akt egzekucyjnych sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Olsztynie (dalej jako Naczelnik US, Naczelnik, organ egzekucyjny) prowadzi postępowanie egzekucyjne w administracji wobec majątku R. spółka z o.o. z siedzibą w O. (dalej jako spółka, zobowiązana), na podstawie szeregu tytułów wykonawczych. W toku poprzedzającego to postępowanie postępowania zabezpieczającego Naczelnik protokołem z 13 stycznia 2021 r. zajął m.in. samochód specjalny – dźwig żuraw [...] o nr rej. [...] (dalej jako pojazd, dźwig). Następnie 15 marca i 26 lipca 2022 r. ustanowił zastaw skarbowy na tej ruchomości i protokołem z 27 marca 2023 r. zajął dźwig w prowadzonym przez siebie postępowaniu egzekucyjnym.

Naczelnik US pismem z 1 września 2023 r. zlecił Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w [...] wykonanie czynności egzekucyjnych poprzez sprzedaż powyższego dźwigu znajdującego się pod adresem skarżącego, prowadzącego działalność usługową o profilu dźwigowo-sprzętowym.

W toku postępowania Naczelnik US postanowieniem z 7 czerwca 2024 r., działając na podstawie art. 54b § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uchylił z urzędu dokonane protokołem z 27 marca 2023 r. zajęcie dźwigu. Organ egzekucyjny stwierdził, że zajęcie dokonano z naruszeniem przepisów ustawy, gdyż w chwili zajęcia pojazd nie był własnością zobowiązanej spółki.

W związku z powyższym, postanowieniem z 7 czerwca 2024 r., skierowanym do skarżącego, Naczelnik US umorzył postępowanie w sprawie wyłączenia spod egzekucji tego pojazdu. Organ egzekucyjny podał, że postanowieniem z 7 czerwca 2024 r. Naczelnik US umorzył wcześniej prowadzone postępowanie zabezpieczające. Wskazał, że w wyniku uchylenia z urzędu zajęcia pojazdu, wniosek o wyłączenie spod egzekucji jest bezprzedmiotowy. Organ egzekucyjny poinformował także skarżącego, że pojazd stanowi przedmiot zastawu skarbowego, wobec tego jest uprawniony do prowadzenia egzekucji z tego pojazdu mimo przeniesienia prawa własności. Jednocześnie Naczelnik US dokonał ponownego zajęcia omawianego dźwigu protokołem z 7 czerwca 2024 r., na podstawie trzech tytułów wykonawczych: z 15 marca 2022 r., z 31 marca 2022 r. i z 21 czerwca 2022 r. wystawionych wobec spółki R. W treści protokołu organ egzekucyjny pouczył o przysługujących skarżącemu uprawnieniach. Powyższe postanowienie z 7 czerwca 2024 r. oraz protokół zajęcia ruchomości z 7 czerwca 2024 r. doręczono skarżącemu 13 czerwca 2024 r. (karty nr 262-264 akt organu).

Pismem z 19 czerwca 2024 r. skarżący złożył skargę na czynność egzekucyjną zajęcia pojazdu. Wniósł o uchylenie zajęcia z 7 czerwca 2024 r. oraz zarzucił błąd co do osoby zobowiązanego i brak wymagalności egzekwowanego obowiązku. Podał, że dźwig zakupił w dobrej wierze, do wykonywania prac w ramach prowadzonej od 2000 r. działalności gospodarczej. Wskazał też na poniesione koszty dopuszczenia pojazdu do eksploatacji.

Naczelnik US postanowieniem z 4 lipca 2024 r. oddalił skargę na czynność egzekucyjną zajęcia pojazdu, na podstawie art. 17 § 1, art. 54 § 4 i art. 27i § 3 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.), dalej jako u.p.e.a. W ocenie organu egzekucyjnego czynność zajęcia dźwigu została dokonana prawidłowo, a zarzuty błędu co do osoby zobowiązanego i braku wymagalności egzekwowanego obowiązku nie podlegają rozpoznaniu w ramach skargi na czynność egzekucyjną zajęcia ruchomości.

Na skutek zażalenia Dyrektor IAS postanowieniem z 26 sierpnia 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US z 4 lipca 2024 r. W ocenie Dyrektora czynność zajęcia dźwigu została dokonana prawidłowo. Dźwig zajęto ponownie protokołem zajęcia z 7 czerwca 2024 r., który doręczono skarżącemu 13 czerwca 2024 r. Protokół został sporządzony na druku zgodnie z wzorem, zawierał on wszystkie elementy określone w art. 67 § 4 u.p.e.a. oraz stosowne pouczenie o przysługujących stronie uprawnieniach zgodnie z art. 27j u.p.e.a. Organ wyjaśnił, że nie doręczono stronie odpisów tytułów wykonawczych, gdyż zostały wystawione wobec spółki R., niemniej z chwilą doręczenia skarżącemu protokołu zajęcia ruchomości uczestniczy on w postępowaniu na prawach zobowiązanego zgodnie z art. 27i § 3 u.p.e.a.

Dyrektor podał, że dźwig stanowi przedmiot zastawu skarbowego i skarżący odpowiada z obciążonego zastawem skarbowym składnika majątku jako dłużnik rzeczowy – do wysokości zastawu, czyli do kwoty należności zabezpieczonych zastawem skarbowym w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec majątku spółki R. mimo, że skarżący nie posiada zaległości podatkowych. W tej sytuacji Naczelnik jest uprawniony do prowadzenia egzekucji z tego pojazdu mimo przeniesienia prawa własności dźwigu na skarżącego.

Organ odwoławczy zauważył, że skarżący nie zakwestionował w zażaleniu czynności zajęcia pojazdu w kontekście naruszenia przepisów regulujących stosowanie środka egzekucyjnego. Organ wyjaśnił, że skarga na czynność egzekucyjną nie jest uniwersalnym środkiem prawnym do kwestionowania wszelkich czynności i zdarzeń zaistniałych w toku egzekucji.

W skardze do WSA w Olsztynie strona wniosła o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora IAS oraz postanowienia Naczelnika US. Zarzuciła naruszenie: art. 98 § 1a u.p.e.a. wobec dokonania ponownego zajęcia dźwigu stanowiącego własność skarżącego, art. 1a pkt 20 u.p.e.a. poprzez niezasadne uznanie skarżącego za zobowiązanego, a także brak zastosowania na korzyść skarżącego art. 38, art. 54b § 1 u.p.e.a. Naruszono ponadto art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), dalej jako "k.p.a.". poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego, pobieżne rozpoznanie sprawy i zbadanie wszystkich okoliczności oraz materiału dowodowego w sposób wybiórczy i stronniczy, ze szkodą dla skarżącego.

Strona podniosła w skardze, że tytuły wykonawcze zostały wystawione przeciwko zobowiązanej spółce, wobec tego nie istnieje jakikolwiek obowiązek względem skarżącego. Organ egzekucyjny nie ma więc podstaw do dokonywania zajęcia i odbioru pojazdu stanowiącego własność skarżącego. Przedmiotowy dźwig jest niezbędny w jego działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie z 26 sierpnia 2024 r., którym Dyrektor IAS utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US z 4 lipca 2024 r., w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia ruchomości opisanej jako pojazd specjalny – dźwig typu żuraw. Pojazd został obciążony zastawem skarbowym na zaległości spółki R., która ma status zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Spór w niniejszej sprawie koncentruje się na zasadności utrzymania w mocy rozstrzygnięcia Naczelnika o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia spornego pojazdu obciążonego zastawem skarbowym. Skarżący podnosi, że przysługuje mu tytuł własności zajętego dźwigu i z tego powodu kwestionuje zasadność kierowania egzekucji do należącej do niego ruchomości, w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym zaległości innego podmiotu: spółki R., jako wyłącznie zobowiązanego do przymusowego wykonania obowiązku.

Materialnoprawną podstawą dokonania zajęcia spornego dźwigu stanowi art. 54 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi wnoszonej w tym trybie jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (art. 54 § 1 pkt 1) oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności zabezpieczającej (art. 54 § 1 pkt 2). Zgodnie zaś z art. 54 § 2 u.p.e.a., skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność, zakres żądania i jego uzasadnienie. Wnosi się ją do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności zabezpieczającej (art. 54 § 3 u.p.e.a.).

Skarżący pismem z 19 czerwca 2024 r. wniósł do organu egzekucyjnego skargę na czynność egzekucyjną zajęcia pojazdu. Dochował terminu 7 dni na dokonanie tej czynności. Był przy tym uprawniony do wniesienia skargi, gdyż na podstawie art. 27i § 3 u.p.e.a. uczestniczy na prawach zobowiązanego w egzekucji z rzeczy obciążonej zastawem skarbowym.

Zwraca uwagę Sądu, że w okolicznościach sprawy skarżący nie przedstawił żadnej argumentacji, która wykazywałaby wadliwość zajęcia pojazdu skarżącego na podstawie protokołu zajęcia ruchomości z 7 czerwca 2024 r. W samej skardze nie wskazano na jakiekolwiek uchybienia związane z dokonaniem zajęcia, do których organ egzekucyjny mógłby się odnieść. Zarzuty skargi naruszenia art. 1a pkt 20, art. 38, art. 54b § 1 i art. 98 § 1a u.p.e.a. oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., opierają się wyłącznie na założeniu, że zajęcie dźwigu w ogóle nie powinno mieć miejsca, gdyż pojazd nie jest już własnością zobowiązanej spółki, ale skarżącego.

W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że w rozpoznawanej sprawie skarżący stał się właścicielem dźwigu po ustanowieniu na pojeździe zastawu skarbowego 15 marca i 26 lipca 2022 r. przez Naczelnika US. Pojazd nabył 27 lutego 2023 r. (dowód: faktura z 27 lutego 2023 r. nr 32/23/B, dołączona do pliku akt organu oznaczonych nr 214). Na skutek działań organu egzekucyjnego wszczęto postępowanie zabezpieczające, w toku którego zajęto pojazd protokołem z 13 stycznia 2021 r. W tym czasie właścicielem pojazdu była zobowiązana spółka, wobec której prowadzono następnie postępowanie egzekucyjne. W momencie zajęcia dokonanego protokołem z 7 czerwca 2024 r. właścicielem dźwigu był już skarżący, i to pod jego dozorem pozostawiono pojazd (k. 264 akt organu). W związku z tym, w odniesieniu do skarżącego ma zastosowanie art. 27i § 1 u.p.e.a., którego treść była stronie znana z adnotacji protokołu zajęcia. Przepis ten dotyczy bowiem sytuacji, gdy "prawo własności rzeczy lub inne prawo majątkowe obciążone zastawem skarbowym lub hipoteką przymusową zabezpieczającymi należność pieniężną i odsetki z tytułu niezapłacenia jej w terminie zostało przeniesione na inny podmiot" – co wynika wprost z treści tego przepisu. Natomiast na podstawie art. 27i § 3 u.p.e.a., w egzekucji z rzeczy lub prawa majątkowego obciążonych zastawem skarbowym lub hipoteką przymusową podmiot, o którym mowa w § 1, uczestniczy na prawach zobowiązanego. Przepis art. 27e § 4 stosuje się odpowiednio.

Sąd ma na uwadze, że w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, można wyróżnić podmioty tego postępowania (organ egzekucyjny, wierzyciel, zobowiązany) oraz innych uczestników postępowania, którym prawo nie przyznaje pełni praw procesowych. Takim "innym uczestnikiem" jest podmiot wymieniony w art. 27i § 3 u.p.e.a., jako uczestniczący na prawach zobowiązanego. Wobec tego przy czynności zajęcia pojazdu należącego do skarżącego przysługują mu uprawnienia wynikające z art. 54 § 1 u.p.e.a.

Rację ma organ odwoławczy, że w ramach skargi na czynność egzekucyjną zbadaniu podlega zgodność z prawem oraz prawidłowość dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej, w tym czy zastosowany środek egzekucyjny jest dopuszczalny w świetle przepisów u.p.e.a. Czynność egzekucyjna zajęcia pojazdu skarżącego spełnia te wymogi. Dyrektor przybliżył je w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i skarżący ich nie kwestionuje. Również Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości czynności zajęcia dźwigu. Po uchyleniu wcześniejszego zajęcia pojazdu dźwig zajęto ponownie protokołem zajęcia z 7 czerwca 2024 r., który doręczono skarżącemu 13 czerwca 2024 r. Protokół został sporządzony na druku zgodnie z wzorem, zawierał on wszystkie elementy określone w art. 67 § 4 u.p.e.a. oraz stosowne pouczenie o przysługujących stronie uprawnieniach zgodnie z art. 27j u.p.e.a. Organ wyjaśnił, że nie doręczono stronie odpisów tytułów wykonawczych, gdyż zostały wystawione wobec spółki R., niemniej z chwilą doręczenia skarżącemu protokołu zajęcia ruchomości uczestniczy on w postępowaniu na prawach zobowiązanego zgodnie z art. 27i § 3 u.p.e.a. Protokół zajęcia zawiera wszystkie elementy wymagane na podstawie art. 67 § 4 u.p.e.a., z protokołu jasno wynika jaką ruchomość zajęto i jaka jest jej szacunkowa wartość. Skarżący został także poinformowany w protokole o tym, że dźwig pozostaje pod jego dozorem. Zasadna jest w związku z tym konkluzja Dyrektora, że czynność egzekucyjna zajęcia omawianego pojazdu nie narusza przepisów u.p.e.a.

Natomiast na tle argumentacji skargi Sąd informuje, że pojazd skarżącego został obciążony zastawem skarbowym, który jest skuteczny wobec każdorazowego właściciela przedmiotu zastawu na podstawie art. 46 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2368 ze zm.), dalej jako O.p. Na tle art. 46 § 1 O.p. i powołanego wyżej art. 27i § 1 i 3 u.p.e.a., nabycie przez skarżącego ruchomości obciążonej zastawem skarbowym nie blokuje możliwości dochodzenia zabezpieczonej w ten sposób należności nawet jeśli nabywca nie ma świadomości o obciążającym nabywaną ruchomość zastawie skarbowym. Jak wynika z art. 46d § 1 O.p. dane w rejestrze zastawów skarbowych są dostępne publicznie. Rejestr zastawów skarbowych jest dostępny w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie internetowej Ministerstwa Finansów.

Mając na uwadze argumentację podniesioną w skardze w zakresie ponownego zajęcia dźwigu stanowiącego własność skarżącego Sąd dodatkowo wyjaśnia, że wcześniejsze uchylenie zajęcia dźwigu nie ma wpływu na skuteczność prawną bieżącego zajęcia tej ruchomości, dokonanego protokołem z 7 czerwca 2024 r. Organ egzekucyjny postanowieniem z 7 czerwca 2024 r. umorzył wcześniej prowadzone postępowanie zabezpieczające i odrębnym postanowieniem z 7 czerwca 2024 r. uchylił z urzędu zajęcie dźwigu z 27 marca 2023 r. Zaległości objęte egzekucją nadal istniały w dniu dokonania zajęcia (7 czerwca 2024 r.), co pozwalało na kontynuowanie postępowania egzekucyjnego na podstawie dotychczasowych tytułów wykonawczych wystawionych na zobowiązaną spółkę R., stosownie do art. 27i § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Kontrolując legalność zaskarżonego postanowienia Sąd, nie będąc związany granicami skargi, nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania postanowienia z obrotu prawnego. Na tle powyższych rozważań Sądu powołane już zarzuty skargi okazały się nieuzasadnione.

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), skargę oddalił.