Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: WSA Izabela Ostrowska WSA Tomasz Wykowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2014 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta K. reprezentującego Gminę K. oraz wykonującego zadania starosty na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżącego Prezydenta Miasta K. reprezentującego Gminę K. oraz wykonującego zadania starosty kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

I SA/Wa 2883/13

UZASADNIENIE

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku S. M. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta [...] dnia [...] września 1969 r. znak [...], w części dot. wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], w gm. kat. [...], oznaczonej [...] o pow. [...] m2 z całej nieruchomości o pow. [...] m2, ujawnionej w księdze wieczystej KW nr [...], stanowiącej współwłasność S. S., F. S., F. K. oraz M. S. stwierdził nieważność ww. decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta [...] z dnia [...] września 1969 r. znak [...] w części dot. wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], w gm. kat. [...], oznaczonej jako [...], o pow. [...] m2 z całej nieruchomości o pow. [...] m2 (punkt 7 orzeczenia), w części dotyczącej działek obecnie oznaczonych numerami nr [...] oraz stwierdził, że ww. decyzja Prezydium Rady Narodowej m. [...] z dnia [...] września 1969 r. znak [...] w części dot. wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], w gm. kat. [...], oznaczonej jako [...], o pow. [...] m2 z całej nieruchomości o pow. [...] m2 (punkt 7 orzeczenia), w części dotyczącej działek obecnie oznaczonych numerami [...] oraz [...], została wydana z naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że orzeczeniem z dnia [...] września 1969 r. Prezydium Rady Narodowej Miasta [...] orzekło o wywłaszczeniu m.in. ww. nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...].

W dniu 4 grudnia 2008 r. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej jako [...] (punkt 7 orzeczenia) wystąpiła S. M. W uzasadnieniu wskazała, że jeden ze współwłaścicieli tj. S. S. w dacie prowadzenia postępowania wywłaszczeniowego już nie żył.

Następnie decyzją z dnia [...] marca 2011 r. znak [...], Minister Infrastruktury umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie. Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. znak [...], Minister Infrastruktury, po rozpatrzeniu wniosku S. M. utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia [...] marca 2011 r.

Następnie pismem z dnia 20 października 2011 r. Minister Infrastruktury, na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., przekazał do rozpoznania według właściwości wniosek S. M. z dnia 4 grudnia 2008 r.

Wnioskiem z dnia 31 lipca 2012 r. Wojewoda [...] wystąpił do Prezesa Rady Ministrów o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Ministrem Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, a Wojewodą [...] w przedmiocie ustalenia organu właściwego do rozpatrzenia wniosku S. M. o stwierdzenie nieważności orzeczenia ww. orzeczenia.

W dniu [...] sierpnia 2012 r. Prezes Rady Ministrów rozstrzygnął, iż organem właściwym w przedmiotowej sprawie jest Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej.

W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94), zatem w aspekcie zgodności z przepisami przytoczonej ustawy należało ocenić kwestionowane orzeczenie.

W związku z tym Minister podniósł, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. wywłaszczenie mogło nastąpić jedynie na rzecz Państwa, o co ubiegać się mógł zainteresowany organ administracji państwowej, instytucja państwowa lub przedsiębiorstwo państwowe. W przedmiotowej sprawie z wnioskiem o wywłaszczenie na rzecz Państwa wystąpiła Dyrekcja Inwestycji Miejskich III w [...].

Ponadto Minister wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1-2 powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cel użyteczności publicznej, na cel obrony Państwa albo dla wykonywania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych oraz dla planowej realizacji budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. Celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości była budowa Ośrodka Turystycznego dla [...] w [...]. Organ wskazał, że niezbędność wywłaszczenia niniejszej nieruchomości na wskazany cel potwierdza decyzja Prezydium Rady Narodowej Miasta [...] Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia [...] października 1968 r. nr [...] znak [...] zmieniona następnie decyzją Prezydium Rady Narodowej m. [...] Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia [...] sierpnia 1969 r. nr [...].

W związku z powyższym Minister uznał, że wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło na cele użyteczności publicznej, a więc spełniona została przesłanka dopuszczalności wywłaszczenia wskazana w art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

Organ wskazał także, że z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 16 czerwca 1969 r. Dyrekcja Inwestycji Miejskich III w [...] wystąpiła do Prezydium Rady Narodowej w [...] Urząd Spraw Wewnętrznych z wnioskiem o wywłaszczenie m.in. nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], w gm. kat. [...], oznaczonej jako [...], o pow. [...] m2 z całej nieruchomości o pow. [...] m2, stanowiącej współwłasność S. S., F. S., F. K. oraz M. S. (punkt 10). Zawiadomieniem z dnia 4 lipca 1969 r. organ wywłaszczeniowy zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie wywłaszczenia m.in. przedmiotowej nieruchomości oraz o wyznaczeniu terminu rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej.

Następnie orzeczeniem z dnia [...] września 1969 r. znak [...] Prezydium Rady Narodowej Miasta [...] orzekło o wywłaszczeniu m.in. nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] , w gm. kat. [...], oznaczonej jako [...], o powierzchni [...] m2 z całej nieruchomości o powierzchni [...] m2 objętej KW nr [...], ujawnionej w księdze wieczystej KW nr [...] jako współwłasność S. S., F. S., F. K. oraz M. S. (punkt 7 orzeczenia).

Minister w uzasadnieniu decyzji wskazał ponadto, że w niniejszej sprawie decyzja wywłaszczeniowa skierowana została do ujawnionych w księdze wieczystej współwłaścicieli nieruchomości. Jednakże w dacie orzekania tj. w dniu [...] września 1969 r. żadna z osób wskazanych jako współwłaściciele już nie żyła. Jak wynika z postanowienia Sądu Powiatowego dla Miasta [...] Wydział II Nieprocesowy z dnia [...] stycznia 1973 r. sygn. akt [...] F. S. zmarł w dniu [...] listopada 1967 r. tj. przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, zaś prawa spadkowe po nim nabyli J. S., S. S., K. N., S. W. i W. S., z tym że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne dziedziczyli S. S. i S. W. Z postanowienia Sądu Powiatowego dla Miasta [...] Wydział II Nieprocesowy z dnia [...] grudnia 1965 r., sygn. akt [...] S. S. zmarł w dniu [...] lipca 1965 r., tj. przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, zaś prawa spadkowe po nim nabyli A. S., S. M., A. Z. i M. S. Z postanowienia Sądu Rejonowego [...] w [...] Wydział I Cywilny z dnia [...] listopada 1990 r., sygn. akt I Ns [...] F. K. z d. [...] zmarła w dniu [...] stycznia 1949 r., tj. przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, zaś prawa spadkowe po niej nabyli K. K., M. S., A. K., Z. R., F. W. z d. [...] oraz J. K.

Mając powyższe na uwadze Minister wskazał, że w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty. Decyzja stwierdzająca wywłaszczenie nieruchomości, jak każda inna decyzja administracyjna, jest wydawana w sprawie indywidualnej i musi mieć konkretnego adresata, mogącego być podmiotem praw i obowiązków. Z powyższego wynika, że F. S., S. S., F. K. z d. [...], jako osoby zmarłe, nie mogły być stronami postępowania zakończonego orzeczeniem z dnia [...] września 1969 r., bowiem z chwilą śmierci utraciły zdolność prawną.

W ocenie Ministra rozstrzygnięcie o sytuacji prawnej osoby, która zmarła należy uznać za rażąco naruszające prawo, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co musi skutkować stwierdzeniem nieważności kwestionowanej decyzji.

Jednocześnie Minister wskazał, że zgodnie z art. 156 § 2 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. Nieodwracalność skutków prawnych związana jest ze zdarzeniem prawnym powstałym po wydaniu kwestionowanego aktu przejmującego określone mienie na rzecz Skarbu Państwa, którego skutków organ administracji nie może odwrócić działając w granicach przysługujących mu kompetencji.

Organ wskazał że z dokumentów nadesłanych przez Urząd Miasta [...] Wydział Geodezji przy piśmie z dnia [...] lutego 2009 r., wywłaszczona nieruchomość stanowiąca część [...], oznaczona jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2, odpowiada obecnym działkom nr [...]. Działka nr [...] stanowi własność F. J. na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] lipca 1997 r. rep. [...]. Działka nr [...] stanowi własność Gminy [...] oraz znajduje się w użytkowaniu wieczystym [...]. Działka nr [...] stanowi własność Gminy [...] i na podstawie umowy dzierżawy z dnia [...] kwietnia 1997 r. pozostaje we władaniu [...] sp. z o.o. Działka nr [...] stanowi własność Gminy [...] i na podstawie umowy dzierżawy z dnia [...] kwietnia 1997 r. pozostaje we władaniu [...] sp. z o.o. Natomiast zgodnie z opisem zmian z dnia [...] maja 2008 r. działka nr [...] podzieliła się na działki nr [...].

Wobec powyższego Minister uznał, że zaskarżona decyzja w części dotyczącej działek oznaczonych obecnie numerami [...] oraz [...] wywołała nieodwracalne skutki prawne, bowiem organ działając w trybie administracyjnym nie może odwrócić skutków zawarcia umów cywilnoprawnych. Ponadto Minister wskazał, że działka nr [...] stanowi drogę krajową ul. [...], a zatem jest drogą publiczną, a nadanie wywłaszczonej nieruchomości charakteru drogi publicznej, powoduje nieodwracalne skutki prawne, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a.

Jednocześnie Minister uznał, że w części dotyczącej działek oznaczonych numerami [...] oraz [...] zaskarżona decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a., bowiem dzierżawa, jako prawo jedynie obligacyjne, nie tworzy nieodwracalnych skutków prawnych.

Na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez Prezydenta Miasta [...] - Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...], utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Odnosząc się do zarzutu zawartego we wniosku Prezydenta Miasta [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, że stwierdzenie, iż adresaci decyzji nie żyli w dacie jej wydania stanowi przesłankę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), a nie do stwierdzenia jej nieważności - organ odwoławczy wskazał, że nie można się z takim stanowiskiem zgodzić.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Prezydent Miasta [...] w imieniu Skarbu Państwa oraz Gminy Miejskiej [...] zarzucając je naruszenie przepisów postępowania tj.:

- art. 77 § 1 w związku z art. 7 k.p.a. poprzez niewyczerpujące i niedostateczne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie, w szczególności poprzez niepodjęcie wszelkich czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również wydanie decyzji i wskazanie w jej sentencji przedmiotu postępowania w sposób nieprawidłowy co w konsekwencji może prowadzić do błędnego ustalenia stron niniejszego postępowania.

Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie w całości decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2013 r. utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Skarga podlega uwzględnieniu ponieważ argumenty wskazane na jej potwierdzenie są częściowo zasadne.

Decyzją z dnia [...] października 2013 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...]czerwca 2013 r. w punkcie I stwierdzającą nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta [...] z dnia [...] września 1969 r. nr [...] w części dot. wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], w gm. kat. [...], oznaczonej jako [...], o pow. [...] nr z całej nieruchomości o pow. [...] nr (punkt 7 orzeczenia), w części dotyczącej działek obecnie oznaczonych numerami [...], w punkcie II stwierdzającą, że zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej działek obecnie oznaczonych numerami [...] zostało wydane z naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu wskazał , że kontrolowana decyzja skierowana została do nieżyjących w chwili jej wydania właścicieli nieruchomości, co oznacza, że jej adresatami były osoby zmarłe, a zatem nie posiadające zdolności prawnej, co przesądza, że doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 p.2 k.p.a. Pogląd ten, Sąd orzekający w sprawie niniejszej w pełni podziela.

Jednocześnie jednak Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej badając aktualny stan faktyczny i prawny nieruchomości będącej przedmiotem postępowania zaniechał pozyskania aktualnych dokumentów na jego potwierdzenie, co mogło mieć wpływ na treść dokonanego rozstrzygnięcia. Organ nadzorczy w swoich ustaleniach dotyczących aktualnego stanu prawnego nieruchomości oparł się bowiem na informacjach i danych zawartych w piśmie skierowanym do niego w 2009 r. przez Urząd Miasta [...] Wydział Geodezji Oddział Katastru Nieruchomości. Po tej dacie, jak wynika z treści skargi, nastąpiły podziały geodezyjne działek, czego organ nie odnotował, a także nie ustalił czy powyższemu towarzyszyły zmiany w dotychczasowej strukturze ich własności.

Tym samym zasadnie zarzucono w skardze, że organ nie zweryfikował danych pochodzących z przed 5 lat poprzedzających wydanie decyzji czym naruszył treść art. 77 k.p.a., który to przepis nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób pełny i wyczerpujący. Minister uchybił także treści art. 7 k.p.a., który nakazuje organom administracji publicznej zachowanie zasady praworządności i podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

Z treści skargi wprost wynika, że po 2009 r. tj. dacie wystawienia dokumentów, którymi posłużył się Minister, podziałom geodezyjnym uległy działki nr [...].

O ile podział, a następnie scalenie z inną nieruchomością działki nr [...] pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia decyzji, z tej przyczyny, że wymieniona nieruchomość stanowiła nabytą w drodze cywilnoprawnej własność p. [...], a tym samym zaistniały wobec niej nieodwracalne skutki prawne, o tyle w sprawie nie zostało wyjaśnione czy podział działki nr [...] pociągnął za sobą zmiany w zakresie prawa własności powstałych z niej nieruchomości.

Minister winien także wyjaśnić, czy jakikolwiek wpływ na treść jego decyzji ma orzeczenie Wojewody [...] z dnia [...] października 2009 r. znak: [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn.: Rozbudowa skrzyżowania ulic: [...] w [...] wraz z rozbudową infrastruktury: odwodnienia, oświetlenia, sygnalizacji świetlnej oraz kolidującego uzbrojenia podziemnego sieci: kanalizacji sanitarnej, wodociągowej, gazociągowej, elektroenergetycznych i teletechnicznej. Skarżący sygnalizuje bowiem, że wymieniona decyzja obejmuje część działek ewidencyjnych występujących w niniejszym postępowaniu.

Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni uwagi poczynione wyżej i dokona ustaleń niezbędnych dla potrzeb wydania decyzji.

Mając powyższe na względzie, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.