Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Sędziowie WSA Jarosław Stopczyński,, asesor WSA Anna Szymańska, Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie przejęcie na własność Państwa gospodarstwa rolnego 1.stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1996r nr [...]

Zaskarżoną decyzję Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1996r. umarzającą postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w O. z dnia [...] października 1974r. Nr [...] orzekającej o przejęciu na własność Państwa od F. S. gospodarstwa rolnego położonego we wsi O. obejmującego działki o numerach [...], [...], [...], [...] i powierzchni ogólnej 2,79 ha w zamian za rentę.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, iż Główny Geodeta Wojewódzki decyzją z dnia [...] października 1985r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w O. z dnia [...] października 1974r. W ocenie organu bezspornie wynika, iż pomimo sentencji o odmowie wszczęcia postępowania, była to decyzja w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji Naczelnika Gminy w O. Wskazuje na to treść uzasadnienia decyzji, w którym stwierdzono m.in., iż decyzja organu I instancji o przejęciu gospodarstwa na własność Skarbu Państwa została wydana prawidłowo i nie zachodzą przesłanki do jej uchylenia jako wydanej z naruszeniem prawa.

W konsekwencji Minister uznał za prawidłowe stanowisko Wojewody [...], który umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w O. jako bezprzedmiotowe. Zdaniem Ministra bezprzedmiotowość postępowania przejawia się tym, iż sprawa została w tym samych granicach przedmiotowo - podmiotowych rozstrzygnięta decyzją ostateczną Głównego Geodety Wojewódzkiego z dnia [...] października 1985r.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła następczyni prawna byłej właścicielki przejętego gospodarstwa rolnego - T. B. Skarżąca podniosła, iż przedmiotowe gospodarstwo nie pozostawało w samoistnym posiadaniu F. S., gdyż było gospodarstwem wspólnym tj. F. S. i jej brata J. S. F. S. bez wiedzy brata zwróciła się do Urzędu Gminy O. z zamiarem przekazania gospodarstwa na Skarb Państwa w zamian za rentę. Podniosła również, iż decyzja o przejęciu gospodarstwa nie uprawomocniła się, gdyż nie podpisała wniosku o rentę i kila razy zwracała się o wycofanie swojego wniosku o przekazanie gospodarstwa, wiedząc o tym, że nie ma prawa do samodzielnego decydowania o w/w gospodarstwie.

W ocenie skarżącej decyzja o przejęciu gospodarstwa na Skarb Państwa została wydana z naruszeniem prawa i jako wadliwą należy ją wyeliminować z obrotu prawnego.

W konsekwencji powyższych zarzutów wniosła o unieważnienie kwestionowanej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dz. U. Nr 153 poz. 1270). Działając na podstawie powyższego przepisu Sąd, nie badając zarzutów skargi stwierdził nieważność decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1996r., albowiem dotknięte są one wadą kwalifikowaną, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 1 kpa.

Stosownie do art. 19 kpa organy administracji są zobowiązane do przestrzegania z urzędu swojej właściwości. Naruszenie tego przepisu, polegające na wydaniu decyzji przez organ niewłaściwy, stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 kpa.

O tym, który organ jest właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej rozstrzyga art. 157 kpa. W myśl tego przepisu wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej rozpoznaje organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - te organy. O tym, które organy są organami wyższego stopnia stanowi art. 17 kpa.

Właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności decyzji ocenia się według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu kontrolowanej decyzji. W przypadku zmian w strukturze administracji publicznej ustala się najpierw organ, na który przeszła właściwość w danej sprawie, a następnie na podstawie art. 17 kpa organ wyższego stopnia.

W niniejszej sprawie kontrolowana w postępowaniu nadzorczym decyzja wydana została przez Naczelnika Gminy w O. z dnia [...] października 1975r na podstawie art. 9 i 31 ustawy z dnia 29 maja 1974r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własności Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. z 1974, Nr 21 poz. 118).

Powyższa ustawa utraciła moc z dniem 1 stycznia 1978r. tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 października 1977r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeń dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32 z 1974r., poz. 140)

Z kolei ta ustawa została uchylona ustawą z dnia 14 grudnia 1982r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1989r., poz. 133). W myśl art. 59 ust. 3 nowej ustawy przekazanie gospodarstwa rolnego Państwu następowało w drodze decyzji terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.

Z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191), przestały istnieć dotychczasowe terenowe organy administracji państwowej o właściwości ogólnej i szczególnej, a ich kompetencji przejęły organy nowoutworzonych gmin oraz organy administracji rządowej.

Art. 5 pkt. 19 lit. b ustawy z dnia 17 maja 1990r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy, a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198) w brzmieniu obowiązującym w dniu wejścia w życie tej ustawy wskazywał, że sprawy z zakresu art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1982r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin przeszły do własności rejonowych organów rządowej administracji ogólnej.

Ustawa z dnia 14 grudnia 1982r. utraciła moc z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1997r., nr 28 poz. 153), która nie przewidywała już możliwości przejęcia gospodarstwa rolnego w zamian za rentę lub inne świadczenia pieniężne.

Nie został wobec tego określony organ właściwy do orzekania w tym przedmiocie. Zatem, aby określić organ właściwy do orzekania w sprawie nieważności decyzji o przyjęciu gospodarstwa rolnego w zamian za rentę należy sięgnąć do zasady domniemania właściwości gminy oraz art. 17 pkt 1 kpa, który jako organ wyższego stopnia w stosunku do organów samorządu terytorialnego wskazuje samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy stanowią inaczej.

Również art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o administracji rządowej w województwie (tekst jedn. Dz. U. z 2001r. Nr 80 poz. 872 ze zm.), wskazuje Wojewodę jako organ wyższego stopnia w rozumieniu przepisów o postępowaniu administracyjnym tylko wtedy, gdy ustawy szczególne tak stanowią. W niniejszej sprawie brak jest takiego przepisu szczególnego, w związku z tym organem właściwym do orzekania w sprawie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w O. jest właściwe samorządowe kolegium odwoławcze.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270).

O kosztach postępowania Sąd nie orzekł z uwagi na brak w tym zakresie wniosku złożonego przez uprawniony podmiot.