Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata A. W. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi T. G. na bezczynność Prezydent [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 28 sierpnia 2014 r. o wydanie kopii akt administracyjnych i udzielenia pomocy pieniężnej postanawia odmówić adwokatowi A. W. przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne udzielone w ramach prawa pomocy.

Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2015 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata.

Na tej podstawie, po wystąpieniu Sądu do Okręgowej Rady Adwokackiej

w [...], na pełnomocnika skarżącej został wyznaczony adwokat – A. W.

Wyrokiem z dnia 25 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. G. na bezczynność Prezydent [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 28 sierpnia 2014 r. o wydanie kopii akt administracyjnych i udzielenia pomocy pieniężnej oraz przyznał ze środków budżetowych Sądu na rzecz adwokata A. W. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł.

W dniu 12 maja 2016 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga kasacyjna sporządzona przez adwokata od powyższego wyroku. Pełnomocnik zawarł w skardze wniosek o przyznanie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu.

Zarządzeniem z dnia 13 maja 2016 r. wezwano pełnomocnika z urzędu do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez złożenie 1 egzemplarza odpisu skargi kasacyjnej poświadczonego za zgodność z oryginałem, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej.

W dniu 13 czerwca 2016 r. (data stempla biura podawczego) pełnomocnik nadesłał poświadczony odpis skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej.

Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, gdyż nie znalazł argumentu, który pozwoliłby na zastosowanie

art. 86 § 1 P.p.s.a Na powyższe postanowienie pełnomocnik nie wniósł zażalenia.

Następnie, postanowieniem z dnia 25 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną ze względu na nie uzupełnienie jej braków formalnych w wyznaczonym terminie.

W niniejszej sprawie zważono, co następuje :

Zgodnie z treścią art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.

Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje obecnie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r.

w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714), które obowiązuje od dnia 2 listopada 2016 r. W § 22 ww. rozporządzenia wskazano, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Wcześniej obowiązywało rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801), które weszło w życie z dniem 1 stycznia 2016 r.

W niniejszej sprawie, skarga kasacyjna wpłynęła do Sądu w dniu 12 maja 2016 r. (data stempla biura podawczego), a zatem zastosowanie znajdują przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801), powoływanego dalej jako "rozporządzenie").

Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, który orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, przywołany powyżej przepis art. 250 P.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega bowiem ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej. Pełnomocnikowi, ustanowionemu na podstawie art. 244 P.p.s.a., należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 P.p.s.a., jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej powoduje bowiem, że to Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to konieczność ustalenia przez Sąd (referendarza sądowego), czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (tak: w postanowieniu NSA z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13; por. także: wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2010 r. sygn. akt I FSK 1648/08; postanowienie NSA z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt II FSK 83/09 – wszystkie przywołane w niniejszym postanowieniu orzeczenia, dostępne są na stronie internetowej www.cbois.nsa.gov.pl).

W ramach oceny referendarza sądowego czy pomoc prawna w sprawie została rzeczywiście udzielona mieści się nie tylko zbadanie dokonania przez pełnomocnika z urzędu jakichkolwiek czynności procesowych, ale również ocena czy działania te wykonywane były z zachowaniem należytej staranności. Pomoc prawna świadczona w sposób sprzeczny z zasadami profesjonalizmu nie stanowi bowiem podstawy do przyznania wynagrodzenia (por. postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II FZ 143/10).

W niniejszej sprawie adwokat A. W. została wyznaczona na pełnomocnika z urzędu skarżącej, w postępowaniu przed sądami administracyjnym w pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 lutego 2016 r. oddalił skargę T. G. na bezczynność Prezydenta [...]. Pełnomocnik podejmując działania w ramach pomocy prawnej, sporządził i wniósł skargę kasacyjną od ww. wyroku Sądu. Jednak wezwany do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez złożenie 1 egzemplarza odpisu skargi kasacyjnej poświadczonego za zgodność z oryginałem dokonał powyższej czynności z uchybieniem terminu. Z tego względu, złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2016 r. Sąd odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, gdyż skutek doręczenia przesyłki na zasadzie art. 73 § 4 P.p.s.a. nie został przez skarżącą obalony. Z uwagi na nieuzupełnienie braku formalnego skargi kasacyjnej w terminie, Sąd postanowieniem z dnia 25 lipca 2016 r. odrzucił skargę kasacyjną. Pełnomocnik nie zaskarżył powyższego postanowienia. Z tego względu, wyrok Sądu z dnia 25 lutego 2016 r. stał się zatem prawomocny z dniem 13 maja 2016 r. Z powyższego wynika, że sporządzona przez pełnomocnika skarga kasacyjna wobec jej prawomocnego odrzucenia nie została skutecznie wniesiona.

Odrzucenie skargi kasacyjnej nie pozwala przyjąć, że czynność procesowa, którą pełnomocnik zamierzał dokonać, została faktycznie zrealizowana. Nie można wówczas stwierdzić, że podejmowane czynności przybrały realny wymiar dla mocodawcy, który zmierzał bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której pomoc jest udzielona (postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 5 listopada 2013 r. sygn. akt III SA/Po 1316/12). Podkreślić należy, że pełnomocnik procesowy odpowiada zarówno za treść, jak i formę składanych pism procesowych oraz podjętych czynności. Jak słusznie bowiem podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt I OSK 2400/14, udzielenie pełnomocnictwa profesjonalnemu reprezentantowi powinno gwarantować stronie, że w sprawie nie nastąpią uchybienia natury formalnej, (por. także postanowienie z dnia 18 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 321/15).

Zdaniem referendarza, w okolicznościach niniejszej sprawy nie można stwierdzić, że adwokat A. W. dokonała czynności procesowych z uwzględnieniem należytej staranności, jaka jest wymagana od profesjonalnego pełnomocnika. Podjęte przez pełnomocnika działania nie mogą zatem zostać uznane za skutecznie dokonane, a w konsekwencji za faktycznie udzieloną pomoc prawną, za którą przysługuje wynagrodzenie od Skarbu Państwa (por. postanowienie NSA z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt I GZ 146/11).

Niezależnie od powyższego wskazać trzeba, że pełnomocnik składając wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nie złożył oświadczenia, że koszty te nie zostały opłacone ani w części, ani w całości. Obowiązek ten wynika natomiast z § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2015 r., poz. 1801). Referendarz sądowy podziela ugruntowany w orzecznictwie pogląd, wyrażony przez Sąd Najwyższy i sądy administracyjne (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 października 1998 r., sygn. akt II CKN 687/98, opubl. OSNC z 1999 r. nr 3, poz. 63; wyrok NSA W-wa z dnia 21 czerwca 2006 r., sygn. akt II FSK 862/05, niepubl.), że złożenie wskazanego oświadczenia, stanowi konieczną przesłankę warunkującą przyznanie pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu stosownego wynagrodzenia. Przedmiotowe oświadczenie stanowi bowiem podstawę do ustalenia, że opłaty za czynności adwokackie nie zostały zapłacone w całości lub w części. Pozwala tym samym określić zakres, w jakim wynagrodzenie za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy powinno zostać pokryte przez Skarb Państwa. Faktu, że opłaty za czynności adwokackie nie zostały zapłacone w całości lub w części nie można wywodzić z treści żądania zawartego w skardze kasacyjnej o przyznanie na rzecz pełnomocnika skarżącej kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzedu. Jego treść nie zastępuje bowiem treści oświadczenia, o którym mowa w § 3 rozporządzenia, i nie może być też z treścią tego oświadczenia utożsamiana. Wskazać jednocześnie należy, iż brak przedmiotowego oświadczenia wywołuje skutki materialnoprawne polegające na utracie prawa do wynagrodzenia i nie stosuje się do niego trybu uzupełnienia jego braków, opisanego w art. 49 P.p.s.a. (por. NSA z dnia 21 czerwca 2006 r. sygn. akt II FSK 862/05 Lex nr 242945).

W rozpoznawanej sprawie wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącej – adwokat A. W. złożyła wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawarty w skardze kasacyjnej. W dokumencie tym jednak, ani w innych dokumentach znajdujących się w aktach sprawy sądowej, nie zostało sformułowane oświadczenie, o którym mowa w § 3 rozporządzenia.

Z powyższych względów, nie znajdując podstaw do przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu, orzeczono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 w związku z art. 250 P.p.s.a.