Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 lutego 2016 r. sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu opieki społecznej I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata J. S. – B. kwotę [...] złotych, zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu.

Decyzją z dnia [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 54 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania Z. L. od decyzji Burmistrza z dnia [...] o odmowie skierowania do domu pomocy społecznej – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium w uzasadnieniu swojej decyzji wskazało, że zakwestionowaną decyzją administracyjną z dnia [..] r. Burmistrz, działający przez p.o. Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej , powołując się m. in. na art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, odmówił skierowania Pani Z. L. do domu pomocy społecznej.

Organ I instancji wskazał, że na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz zebranych dokumentów ustalił, iż Z. L. jest osobą posiadającą niepełnosprawność w stopniu znacznym, mieszka wraz z mężem i prowadzi z nim wspólne gospodarstwo domowe. Z uwagi na niepełnosprawność od[...] r. korzysta corocznie z usług opiekuńczych świadczonych przez Ośrodek Pomocy Społecznej. Z tej formy pomocy korzysta tylko i wyłącznie w okresie zimowym ( ). W bieżącym roku usługi te były przyznane od [...] r. w bardzo zawężonej ilości tj. dwa razy w tygodniu po jednej godzinie (na prośbę zainteresowanej). Sytuacja ta powtarza się rokrocznie. We wniosku o skierowanie do DPS Z. L. wskazuje, że nie korzysta z pomocy innych osób. Organ uznał, iż skoro wnioskodawczyni systematycznie zawęża i rezygnuje z usług opiekuńczych oznacza to, iż jest zdolna do samodzielnego zaspokajania codziennych potrzeb życiowych tj. gotowanie, sprzątanie, pranie, robienie zakupów. Dodatkowo wskazano, że Ośrodek w pierwszej kolejności dla osób z powodu wieku, choroby i niepełnosprawności zapewnia pomoc w formie usług opiekuńczych i jest w stanie zapewnić je stronie w większym wymiarze godzin. W drugiej kolejności zgodnie z art. 54 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej osoba wymagająca wzmożonej opieki medycznej kierowana jest do zakładu opiekuńczo - leczniczego. Ostatnią z możliwych form jest kierowanie do domów pomocy społecznej. W związku z powyższym Organ nie widzi zasadności skierowania Z. L. do domu pomocy społecznej, gdyż jest w stanie zapewnić Jej usługi opiekuńcze w większym wymiarze godzin. Ośrodek dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi, a z posiadanego funduszu musi zabezpieczyć pobyt dla 11 mieszkańców Gminy w domach pomocy społecznej.

Kolegium ustaliło dalej, że Z. L. (wraz z mężem, któremu organ również odmówił skierowania do DPS razem z żoną) wniosła odwołanie od ww. decyzji, zarzucając jej błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść wydanej decyzji, polegający na przyjęciu, że odwołujący są zdolni do samodzielnego zaspokajania codziennych potrzeb, podczas gdy odwołujący są osobami w podeszłym wieku, niepełnosprawnymi oraz w treści wniosku wskazywali brak możliwości samodzielnego zaspokajania codziennych potrzeb. Odwołujący się wnieśli o zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez przyznanie odwołującym skierowania do domu pomocy społecznej.

SKO wyjaśniło, że zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej.

Z akt postępowania pierwszoinstancyjnego wynika, że podaniem z dnia [...] r. Z. L. (ur.) zwróciła się o skierowanie Jej wraz z małżonkiem – E. L. do Domu Pomocy Społecznej. W podaniu wskazała, że oboje są osobami w podeszłym wieku i z trudnościami wykonują samodzielnie czynności życia codziennego, nie posiadają osób najbliższych, które mogłyby Im pomóc, a sytuacja finansowa nie pozwala Im na zatrudnienie dodatkowej pomocy. Z kolei usługi opiekuńcze, z których korzystają w wymiarze po jednej godzinie dziennie dwa razy w tygodniu nie wystarczają już do zaspokojenia potrzeb pomocy w samodzielnym funkcjonowaniu.

Kolegium podkreśliło, że skierowanie do domu pomocy społecznej wymaga oceny stanu zdrowia oraz możliwości korzystania przez daną osobę z pomocy środowiskowej, w szczególności zaś zbadania możliwości zorganizowania usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania lub w ośrodku wsparcia. Prowadząc postępowanie w sprawie skierowania Pani Z. L. do domu pomocy społecznej organ I instancji obowiązany był zatem ustalić stan zdrowia strony oraz to, czy strona może otrzymać konieczną pomoc w miejscu zamieszkania. Jak wynika z wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego w dniu [...]. Państwo E. i Z. L. zamieszkują w mieszkaniu własnościowym, które składa się z dwóch pokoi, oddzielnej kuchni i łazienki, wyposażone jest w podstawowy sprzęt gospodarstwa domowego. Małżeństwo jest bezdzietne, utrzymuje nieregularny kontakt z bratanicami Z. L. Oboje małżonkowie mają problemy zdrowotne. Oboje legitymują się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanymi na stałe, przy czym organ odwoławczy szczegółowo opisał schorzenia strony oraz jej małżonka. Jak wynika z treści wywiadu środowiskowego oboje Państwo L. proszą o umieszczenie ich w Domu Pomocy Społecznej " " ponieważ nie mają siły nosić węgla z szopki, natomiast wiosną chcieliby wrócić do domu. Źródłem utrzymania rodziny są emerytury obojga małżonków w kwocie [...]zł - emerytura Z. L. oraz [...] zł - emerytura E. L. oraz zasiłek pielęgnacyjny [...] zł. Państwo Z. i E. L. mieli zapewnione usługi opiekuńcze, z których jednak zrezygnowali w dniu [...] r., motywując to swoim wyjazdem (usługi te nie są świadczone więc od [...] r.). Z wywiadu dotyczącego sprawności psychofizycznej osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej wynika, że Z. L. porusza się o własnych siłach, nie wymaga pomocy w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb życiowych, sama się ubiera, kapie, przygotowuje wszystkie posiłki. Jest osobą kontaktową wypowiada się logicznie, łatwo nawiązuje kontakty, jest komunikatywna, opanowana, choć płaczliwa. Jest w stanie samodzielnie egzystować i poruszać się w środowisku. Korzystała z usług opiekuńczych wyłącznie w okresie zimowym, tj., na własną prośbę.

Z cytowanego na wstępie przepisu art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wynika niewątpliwie, że obowiązek organu skierowania danej osoby do domu opieki społecznej określonego typu powstaje, gdy po stronie osoby zainteresowanej zaistnieją wszystkie przesłanki warunkujące powstanie prawa do tego rodzaju świadczenia pomocy społecznej. W świetle tego przepisu powstanie prawa do skierowania, a następnie umieszczenia w domu pomocy społecznej uzależnione zostało od ustalenia, że dana osoba wymaga całodobowej opieki (z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności), nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, a potrzeba opieki nie może być zapewniona w formie usług opiekuńczych. Warunkiem skierowania do domu pomocy społecznej jest zatem ustalenie, że osoba ubiegająca się o takie skierowanie z powodu wieku, choroby, niepełnosprawności nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu. Kolegium stwierdziło, że w postępowaniu pierwszoinstancyjnym okoliczności te zostały wyjaśnione w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości.

W ocenie organu drugiej instancji, Z. L. jest osobą mogącą samodzielnie funkcjonować w środowisku, ma ukończone lata, potrzebuje jednak pomocy osób drugich. W pierwszej kolejności powinna jednak skorzystać z usług opiekuńczych świadczonych w miejscu zamieszkania. Z akt sprawy wynika jednak, że zakres świadczonych usług opiekuńczych jest przez Z. L. ograniczany czasowo i zawężany jedynie do okresu zimowego. OPS proponował małżeństwu L. zwiększenie ilości godzin usług, na co nigdy nie wyrażali zgody. Takie działanie oznacza, że w pozostałym czasie i poza sezonem zimowym wnioskodawczyni jest w stanie radzić sobie sama w środowisku. Według Kolegium, dopiero wtedy, gdy usługi opiekuńcze oferowane przez Ośrodek Pomocy Społecznej w ach nie pozwolą na zaspokojenie wszystkich niezbędnych potrzeb strony, a więc okaże się, że są one niewystarczające, strona ponownie powinna ubiegać się o skierowanie do domu pomocy społecznej. Dopiero wtedy bowiem spełnione zostaną wszystkie przesłanki wymienione w art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego Ośrodek Pomocy Społecznej w ach jest w stanie zapewnić usługi opiekuńcze w większej ilości wymaganej do stanu zdrowia Z. L., przez okres całego roku.

Z. L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wyżej opisaną decyzję ostateczną zarzucając jej:

1. rażące naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na rozstrzygniecie sprawy, a to:

- art. 7, 77, 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, tj naruszenie naczelnej zasady postępowania administracyjnego prawdy obiektywnej oraz obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego;

- art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, tj naruszenie naczelnej zasady postępowania administracyjnego pogłębiania zaufania do organów Państwa;

- art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, tj naruszenie naczelnej zasady postępowania administracyjnego obowiązku organów należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego;

- art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wydanie decyzji nie zawierającej należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego.;

2. błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść wydanej decyzji, polegający na przyjęciu, że skarżąca jest zdolna do samodzielnego zaspokojenia codziennych potrzeb , podczas gdy skarżąca jest osoba w podeszłym wieku, niepełnosprawną oraz w treści wniosku wskazywała brak możliwości samodzielnego zaspokajania codziennych potrzeb, korzysta z usług opiekuńczych , które jednak nie są dla niej wystarczające, a stan jej zdrowia ulega pogorszeniu.

W oparciu o powyższe zarzuty Z. L. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że utrzymując w mocy decyzję z dnia [...] r. odmawiającą Z. L. skierowania do Domu Pomocy Społecznej SKO uznało, że skarżąca jest osobą mogącą samodzielnie funkcjonować w środowisku, jednocześnie stwierdzając, że potrzebuje pomocy osób trzecich, przy czym nie zostały w stosunku do jej sytuacji wypełnione przesłanki z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Organ wskazał, że w pierwszej kolejności skarżąca powinna skorzystać z usług opiekuńczych świadczonych przez OPS, a dopiero w przypadku gdyby okazało się, że są one niewystarczające, strona powinna ponownie ubiegać się o skierowanie do DPS.

Zgodnie z art. 54 ust. 1 w/w ustawy osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Nie ulega wątpliwości, iż wykazany już w treści wniosku stan zdrowia Z. L. oraz wynikające stąd ograniczenia w zakresie wykonywania zwykłych czynności życiowych powoduje konieczność zapewnienia dla niej całodobowej opieki.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, iż wnioskodawczyni korzysta z usług opiekuńczych w ograniczonym zakresie na własną prośbę. Jednakże usługi opiekuńcze przyznane zostały skarżącej do dnia [...] na podstawie stanu faktycznego ustalonego we wcześniejszym okresie. Jak wskazano we wniosku z dnia [...] r., przyznane wcześniej skarżącej usługi opiekuńcze nie są wystarczające wobec jej potrzeb, które ujawniły się już po przyznaniu tych usług w poprzednim okresie. Całkowicie niezrozumiałym jest też powoływanie się przez organ na to, że skarżąca wskazała, że nie korzystają z pomocy innych osób. Jak bowiem podano w treści wniosku, Z. L. nie korzysta z pomocy osób trzecich, nie dlatego, że takiej pomocy nie potrzebuje, ale wyłącznie dlatego, że nie posiada żadnych osób bliskich, które tej pomocy mogłyby jej udzielić.

Skarżąca jest osobą w podeszłym wieku, z trudnością wykonującą samodzielnie czynności życia codziennego. Usługi opiekuńcze, z których korzysta w wymiarze po jednej godzinie dziennie dwa razy w tygodniu nie wystarczają już do zaspokojenia potrzeb pomocy w samodzielnym funkcjonowaniu w codziennym życiu. Organ niezasadnie przyjął, że zmniejszenie we wcześniejszym okresie zakresu usług opiekuńczych świadczy o samodzielności w zaspokajaniu potrzeb życia codziennego. Nadto należy wskazać, iż skierowanie do domu pomocy społecznej wymaga oceny stanu zdrowia danej osoby oraz możliwości korzystania przez nią z pomocy środowiskowej. Prowadząc postępowanie w sprawie umieszczenia osoby w domu pomocy społecznej, organ obowiązany jest ustalić, czy osoba ta może otrzymać konieczną pomoc w miejscu zamieszkania. W przypadku ustalenia, że udzielenie pomocy jest możliwe, ale w rozmiarze niewystarczającym i nie zaspokajającym potrzeb osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej, należy przyjąć zaistnienie przesłanki uprawniającej do umieszczenia w placówce. Nie może ulegać wątpliwości, iż jako osoba starsza i nieradząca sobie już z prowadzeniem samodzielnie gospodarstwa domowego, skarżąca potrzebuje pomocy i opieki, którą może zapewnić tylko pobyt w Domu Pomocy Społecznej. Przy tym od [...] r. Skarżącej ponownie przyznano usługi opiekuńcze, przy czym nie ulega wątpliwości, że ich zakres w świetle ciągle pogarszającego się stanu zdrowia skarżącej nie jest wystarczający i nie pozwoli na zaspokojenie jej potrzeb.

Nieuzasadnione jest rozumowanie organu stwierdzające, iż dla rozstrzygnięcia o faktycznej niewystarczalności usług opiekuńczych zapewnianych przez OPS w miejscu zamieszkania skarżącej musi świadczyć analiza faktycznie wykorzystywanych usług. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym natomiast wskazuje się, że "Prowadząc postępowanie w sprawie wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej, organ obowiązany jest ustalić, czy osoba może otrzymać pomoc w zakresie dla niej koniecznym. W przypadku natomiast możliwości zapewnienia przez organ usług opiekuńczych, jednak w rozmiarze niewystarczającym, fakt ten stanowi przesłankę uprawniającą do skierowania domu pomocy społecznej. Wymagana przepisem art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.) przesłanka niemożności zapewnienia niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych nie wiąże się z wymogiem faktycznego z nich korzystania i stwierdzenia ich nieadekwatności do potrzeb osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej. Należy, uznać, iż nie ma przeszkód, aby już tylko z analizy okoliczności faktycznych konkretnej sprawy organ administracji mógł wywieść, czy pomoc w postaci usług opiekuńczych stwarza możliwość zaspokojenia potrzeb strony." (zob. Wyrok WSA z dnia 8 sierpnia 2013 r, III SA/Kr 1268/12). Jednoznacznie wynika stąd, iż to na organie postępowania ciąży obowiązek ustalenia w toku postępowania czy nawet zwiększony zakres usług opiekuńczych możliwych do zaoferowania wnioskodawczyni byłby w stanie zaspokoić wszelkie uzasadnione i konieczne jej potrzeby. Na gruncie przedmiotowej sprawy organ zaniechał takiego badania wskazując błędnie, iż niewystarczalność tych usług musi wynikać z faktycznego z nich korzystania. Rzetelna analiza całokształtu okoliczności sprawy, a w szczególności bardzo złego - pogarszającego się - stanu zdrowia skarżącej doprowadza do wniosku, iż oferowana możliwa pomoc w postaci usług opiekuńczych nie stwarza możliwość zaspokojenia potrzeb Z. L., a tym samym wniosek o skierowanie do DPS jest uzasadniony.

Powyższe wprost uzasadnia zarzut błędu w ustaleniach faktycznych mającego istotny wpływ na treść wydanej decyzji. Organ bowiem w wyniku braku należytej oceny postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ I instancji, zawierającego oczywiste braki w zakresie wyżej wskazanych uchybień, orzekł o braku przesłanek uwzględnienia wniosku skarżącej, pomimo że warunki określone w przepisie art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej są spełnione.

Nie ulega wątpliwości, że wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło wskutek bezrefleksyjnego podzielenia przez organ II instancji stanowiska wyrażonego w decyzji Ośrodka Pomocy Społecznej nr [...] z dnia [...] r. Działanie SKO naruszyło zatem dyspozycję przepisu art. 7, art. 77, oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, które wyrażają naczelną zasadę postępowania administracyjnego tj. zasadę prawdy obiektywnej oraz obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego przez organ rozstrzygający sprawę.

Wskazać trzeba, że zaskarżona decyzja zawiera także błędną ocenę działań organu I instancji pod względem realizacji art. 8 K.p.c. oraz art. 9 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ winien stać na straży praworządności podejmując wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zgodnie z zasadą udzielania informacji organ obowiązany jest do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Jednocześnie podkreślić należy, iż organ prowadząc niniejszą sprawę wykazał się brakiem należytej staranności m.in. poprzez zaniechanie świadczenia stronie postępowania pomocy w zakresie niezbędnego minimum pomocy prawnej polegającej na tłumaczeniu stanu prawnego oraz wiążących się z nim dla strony konsekwencji. Nie ulega wątpliwości, że szczegółowa analiza czynności organu I instancji powinna doprowadzić organ II instancji do stwierdzenia nie uczynienia zadość powyższym wymaganiom.

Prostą konsekwencją wykazanych uchybień proceduralnych jest także naruszenia art. 107 § 1 i 3 K.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wskazano z jakich przyczyn organ II Instancji uznał prawidłowość zaskarżonej decyzji organu I Instancji. Poza ogólnikowymi stwierdzeniami nie wiadomo na jakim materiale dowodowym oparł się organ II Instancji. Natomiast co do uzasadnienia prawnego jest ono nietrafne, bowiem jak wskazano powyżej ujawnia błędną wykładnie co do stwierdzania w toku postępowania przesłanek określonych w art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie wykazała, że akt ten narusza prawo w sposób zarzucany skarga, ani w żaden inny sposób uzasadniający wyeliminowanie tego aktu z obrotu prawnego.

Postawiony w pkt 1. skargi zarzut "rażącego naruszenia przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy", jest chybiony.

Po pierwsze, zarzut ten nie koresponduje z treścią uzasadnienia skargi, w której brak jest wykazania szczególnego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a więc takiego, którego oczywistość, ranga i skutki kwalifikują naruszenie jako rażące w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "K.p.a."). Wystąpienie takiego naruszenia musiałoby prowadzić do stwierdzenia przez sąd nieważności decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 z późn. zm. dalej: "P.p.s.a".). Tymczasem skarżąca z jednej strony nie wykazała jakie okoliczności faktyczne i prawne uzasadniają, jej zdaniem, zarzut rażącego naruszenia przepisów postępowania, z drugiej strony wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, a zatem o wydanie wyroku na podstawie art. 145 § 1 okt 1 lit. c P.p.s.a, który to przepis przewiduje uchylenie decyzji w razie zaistnienia "zwykłego" naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, pod warunkiem wszakże, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Po drugie, analiza treści uzasadnień decyzji organów obu instancji orzekających w sprawie administracyjnej, dokonana w kontekście zebranego w niej materiału dowodowego oraz zarzutów i wywodów skargi, wskazuje, że zaskarżona decyzja nie tylko nie narusza wskazanych w niej przepisów postępowania administracyjnego w sposób rażący, ale także nie narusza ich w taki sposób, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. P.p.s.a.

Materialnoprawną podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia stanowi przywołany w decyzji art. 54 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu, osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej.

Z powyższego przepisu wynika, że organ rozpatrujący wniosek o przyznanie prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej ma obowiązek zebrać materiał dowodowy oraz wyjaśnić na jego podstawie czy wniosek spełnia następujące materialne przesłanki: 1) osoba, której wniosek dotyczy wymaga całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, 2) osoba ta nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, 3) osobie tej nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych.

Orzeczenie o umieszczeniu w domu pomocy społecznej wymaga łącznego spełnienia wyżej wyliczonych przesłanek. W świetle analizowanego przepisu ani posiadanie przez zainteresowaną osobę orzeczenia o niepełnosprawności, ani jej subiektywne przekonanie i wola uzyskania tej formy pomocy nie są okolicznościami wystarczającymi do jej przyznania. Przede wszystkim mieć trzeba na uwadze, że umieszczenie w domu pomocy społecznej, jak wynika to z systematyki chociażby art. 36 pkt 2 lit. l-o ustawy o pomocy społecznej, jest ostatecznością. Wskazuje na to przede wszystkim jednak redakcja art. 54 ust. 1 ustawy, który umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej , nawet w razie spełnienia dwóch pierwszych wyżej wskazanych przesłanek materialnych, uzależnia od stwierdzenia, że osobie tej nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych.

Tak więc, umieszczenie w domu pomocy społecznej jest ostatecznością i powinno być poprzedzone oceną możliwości udzielenia pomocy osobie potrzebującej w miejscu jej zamieszkania oraz wnikliwym zbadaniem jej sytuacji rodzinnej (vide wyrok NSA z dnia 21.10.2010 r., sygn.. akt I OSK 880/10, LEX nr 745358).

W uzasadnieniu skargi kwestionuje się aktualność ustaleń zawartych w zaskarżonej decyzji i wywodzi, że usługi opiekuńcze, z których korzysta skarżąca w wymiarze po jednej godzinie dwa razy w tygodniu nie są już wystarczające. Zarzut ten jest chybiony. Z akt administracyjnych przedłożonych sądowi przez organ wraz z odpowiedzią na skargę wynika, że skarżąca i jej mąż (co do którego prowadzone było oddzielne postępowanie administracyjne) jednym pismem z dnia [...] r. wnieśli po raz kolejny o skierowanie do domu pomocy społecznej, gdyż ich wniosek wcześniejszy został rozpatrzony negatywnie decyzja organu I instancji z dnia [...] r. W uzasadnieniu wniosku zawarto informację, że usługi opiekuńcze w wymiarze po jednej godzinie dwa razy w tygodniu "nie wystarczają już do zaspokojenia potrzeb pomocy w samodzielnym funkcjonowaniu w codziennym życiu." W aktach tych znajduje się również opinia pracownika socjalnego OPS w ach, podpisana przez skarżącą, sporządzona dnia [..] r., a dotycząca sprawności psychofizycznej "Z. L.". Opinia ta sporządzona po kilku dniach od złożenia przez stronę przedmiotowego wniosku wzięta została pod uwagę, przy rozstrzygnięciu sprawy przez organ I instancji i stanowiła miedzy innymi podstawę ustalenia, że można stronie zapewnić pomoc poprzez zwiększenie wymiaru usług opiekuńczych. Zauważyć należy, iż twierdzenia podobne jak we wniosku, strona zamieściła w odwołaniu od decyzji organu I instancji, ale nie poparła ich żadnymi nowymi okolicznościami faktycznymi. W szczególności w odwołaniu strona nie wykazała, że deklarowana przez organ I instancji możliwość zwiększenia usług opiekuńczych jest bezprzedmiotowa z uwagi na jej stan zdrowia i nie zaspokoi jej potrzeb w zakresie opieki i funkcjonowania w codziennym życiu. Nie wystąpiły zatem w badanej sprawie administracyjnej okoliczności, w świetle których organ odwoławczy miałby podstawy do powzięcia wątpliwości co do wyczerpującego wyjaśnienia sprawy przez organ I instancji oraz do stwierdzenia konieczności uzupełnienia materiału dowodowego.

Nie bez znaczenia przy tej ocenie sądu pozostaje fakt, że z niekwestionowanych skargą ustaleń zaskarżonej decyzji wynika, że skarżąca korzystała z usług opiekuńczych od [..] r. tylko w okresie zimowym (listopad-luty), a przyznanie jej usług opiekuńczych w ograniczonym zakresie sprowadzającym się do wymiaru dwa razy w tygodniu w okresie od [...] r. nastąpiło na jej prośbę. Skarżąca ponadto wraz z mężem zrezygnowali z usług opiekuńczych w dniu [...] r. motywując to swoim wyjazdem. Okoliczności te oznaczają, że Ośrodek Pomocy Społecznej w ach posiada możliwości zapewnienia stronie usług opiekuńczych w większym zakresie, niż wynika to z wymiaru usług ostatnio przyznanych, a skarżąca w sposób wybiórczy traktuje możliwość korzystania z tej formy pomocy, co przemawia – zdaniem sądu- za zasadnością oceny wyrażonej w zaskarżonej decyzji. Z tych przyczyn brak było podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a.

Zdaniem sądu zarzut naruszenia art. 107 § 1 i 3 K.p.a. jest niezasadny. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy wymagane przez art. 107 § 1 K.p.a. a jej uzasadnienie faktyczne i prawne odpowiada wymogom § 3 tego artykułu. Nie dopatrzył się Sąd również zarzucanego skargą ogólnikowo uzasadnionego naruszenia art. 8 i 9 K.p.a.

Z powyższych względów sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania administracyjnego.

Chybiony jest także stawiany skarga zarzut błędu w ustaleniach faktycznych. Po pierwsze, wbrew wywodom skargi, zawarte w zaskarżonej decyzji stwierdzenie, że skarżąca " jest osobą mogąca samodzielnie funkcjonować w środowisku" nie jest gołosłowne , lecz opiera się na przytoczonych przez organ okolicznościach. Po drugie, ustalenie to nie jest bezwarunkowe, skoro organ wiąże je z potrzebą korzystania przez stronę z usług opiekuńczych w odpowiednim wymiarze, które Ośrodek Pomocy Społecznej w ach jest w stanie zapewnić.

W realiach niniejszej sprawy w pełni zgodzić się trzeba z oceną prawną wyrażoną w zaskarżonej decyzji, a sprowadzającą się do stwierdzenia, że nie zostały spełnione materialnoprawne przesłanki wymienione w art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej warunkujące przyznanie prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej

Z tych wszystkich względów należało oddalić skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika wyznaczonego na zasadzie prawa pomocy orzeczono na podstawie art. 250 § 1 tej samej ustawy.