Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] Sp. z o.o. w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 4413/21 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Zarządu Województwa Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 2 grudnia 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 4413/21, wydanym w sprawie ze skargi T. Sp. z o.o. w P. (dalej: skarżąca, Spółka), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania decyzji Zarządu Województwa Mazowieckiego z 12 lipca 2021 r. w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej.

Uzasadniając odmowę uwzględnienia wniosku skarżącej WSA wskazał, że umotywowanie wniosku nie pozwala na zastosowanie wobec spółki wyjątkowej instytucji jaką jest wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Rodzaj obowiązku nałożony na Spółkę nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny. Zaskarżoną decyzją strona została zobowiązana do zwrotu dofinansowania w kwocie 382.800 zł wraz z odsetkami, chodzi zatem o świadczenie pieniężne, którego spełnienie z natury rzeczy jest odwracalne.

Natomiast twierdzenia Spółki o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody majątkowej nie zostały poparte rzetelnym zobrazowaniem jej sytuacji finansowej oraz odpowiednimi dokumentami. Skarżąca nie tylko nie opisała swojej sytuacji finansowej ale również nie przedstawiła żadnej dokumentacji obrazującej jej stan majątkowy. Sam zaś fakt konieczności zwrotu kwoty pieniężnej, bez zestawienia jej z ogółem sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych zobowiązanego, nie może sam z siebie stanowić o ryzyku wyrządzenia jej jakiejś szkody, tym bardziej znacznej.

W ocenie WSA niemożliwe było dokonanie oceny, czy zwrot dofinansowania w kwocie 382.800 zł rzeczywiście skutkować będzie zaistnieniem niebezpieczeństwa wyrządzenia spółce znacznej szkody finansowej.

W zażaleniu na postanowienie WSA w Warszawie T. Sp. z o.o. w P. zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie:

I. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) i bezzasadne uznanie, że skarżąca nie spełniła przesłanek uprawniających Sąd do wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonalności, w sytuacji w której:

- skarżąca przedstawiła swoje dane finansowe organowi, który wydał decyzję o zwrocie dofinansowania, zatem dane te powinny znajdować się w aktach sprawy

- kwota 382 800.00 złotych jest kwotą wysoką, która może mieć wpływ na zachowanie płynności tak niewielkiego przedsiębiorstwa jakim jest przedsiębiorstwo skarżącej

- zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne w stosunku do skarżącej zatem istnieje uzasadniona obawa, iż postanowienie zobowiązujące skarżącą do zwrotu niekwalifikowanych środków zostanie w pełni wykonane.

II Prawa procesowego

- art. 7, 77, 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nie zebranie i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, który dawałby podstawę do zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a.

- art. 81a § 1 k.p.a. poprzez nie zakwalifikowanie przesłanki sytuacji finansowej strony na jej korzyść wobec uznania, iż przedstawione przez stronę oświadczenia co do jej sytuacji majątkowej są niewiarygodne, a zatem zdaniem organu istniały wątpliwości co do stanu faktycznego, które do momentu wydania postanowienia nie zostały usunięte, co wobec treści art. 81a § 1 k.p.a. obligowało organ do rozstrzygnięcia tych wątpliwości na korzyść strony.

W zażaleniu wniesiono o

1. uznanie na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że zażalenie jest oczywiście uzasadnione i w konsekwencji, uchylenie postanowienia w całości i ponowne rozpoznanie sprawy w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonalności decyzji Zarządu Województwa Mazowieckiego z dnia 12 lipca 2021 roku nr 15/2021/RF-l-SE.433.4.8.2021.MJ,

w przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku i przekazania sprawy do Naczelnego Sądu Administracyjnego o:

2. zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez orzeczenie wstrzymania wykonalności decyzji Zarządu Województwa Mazowieckiego z dnia 12 lipca 2021 r. nr 15/2021/RF-I-SE.433.4.8.2021.MJ do czasu prawomocnego rozpoznania skargi z dnia 12 sierpnia 2021 r.;

3. Ponadto na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. o przeprowadzenie dowodów uzupełniających w postaci dokumentów w postaci:

a) sprawozdania finansowego skarżącej sporządzonego na dzień 30.09.2021 r.

b) zrzutów ekranu z kont bankowych skarżącej

c) wydruku z systemu księgowego zawierającego listę zobowiązań skarżącej

d) kopii deklaracji ZUS

e) upomnienia od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie nieopłaconych należności

na okoliczność złego stanu finansowego skarżącej, w której egzekwowanie należności objętych przedmiotowym zażaleniem doprowadzi do wyrządzenia znaczącej szkody i spowodowania trudnych o odwrócenia skutków faktycznych i prawnych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.

W judykaturze dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. postanowienia NSA: z 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 2165/13, z 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 – te i dalej powoływane orzeczenia NSA dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku (por. postanowienie NSA z 5 maja 2016 r., sygn. akt I FZ 98/16, postanowienie NSA z 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FZ 40/16).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko przedstawione w uzasadnieniu postanowienia Sądu I instancji jest prawidłowe. Wniosek Spółki zawarty w skardze ograniczał się praktycznie do wskazania wysokości należności wynikającej z zaskarżonej decyzji i stwierdzenia, że brak wstrzymania jej wykonalności pociągnie za sobą ciężkie skutki finansowe dla skarżącej.

Dokumentację, obrazującą sytuację finansową Spółki załączono dopiero na etapie postępowania zażaleniowego, Sąd I instancji nie miał wiedzy na ten temat, w związku z tym nie mógł dokonać oceny, czy uzasadniają one wydanie orzeczenia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Podkreślić należy, że zadaniem NSA nie jest bowiem ponowna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uzupełnionego ewentualnie o okoliczności podniesione w zażaleniu, lecz kontrola postanowienia wydanego przez WSA. Wobec tego nie było podstaw, aby odnieść się do nowych okoliczności, powołanych w zażaleniu i uwzględnić je przy wydawaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a., sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Gdyby zatem taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, strona może wówczas przedstawić stosowną dokumentację wraz z nowym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Wskazać przy tym należy, że braki wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie mogą być uzupełnione w zażaleniu, natomiast - jak wskazano powyżej - na każdym etapie postępowania może zostać złożony nowy wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej wraz z dokumentami uzasadniającymi rzeczywiste możliwości finansowe strony

Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu zażalenia.