Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 września 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 1662/23 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M.W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 21 września 2023 r., nr 2401-IOV3.4103.139.2022.KJ UNP: 2401-23-210912 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od września do grudnia 2018 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 9 września 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 1662/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił wstrzymania — na wniosek M.W. (dalej "skarżący") — wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej "organ") z 21 września 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od września do grudnia 2018 r.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organu nie zawierał jakiegokolwiek uzasadnienia. Skarżący co prawda przedłożył dokumenty źródłowe odnoszące się do jego aktualnej sytuacji finansowej na potrzeby postępowania w przedmiocie prawa pomocy, nadal jednak w żaden sposób nie uzasadnił sformułowanego przez siebie wniosku.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o uchylenie przedmiotowego rozstrzygnięcia w całości. W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że decyzja organu, w szczególności zajęcie wszystkich rachunków bankowych, spowodowała dla niego i jego przedsiębiorstwa trudne do odwrócenia skutki w postaci likwidacji prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżący mierzy się obecnie z koniecznością natychmiastowej spłaty zobowiązań kredytowych i leasingowych, w tym z działaniami windykacyjnymi. Powstałe szkody, jego zdaniem, nie będą mogły być wynagrodzone przez późniejszy zwrot wyegzekwowanych należności, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego ze względu na wypowiedzenia umów kredytowych i leasingowych, dochodzenie należności przez wierzycieli z tych umów obciążonych dodatkowymi kosztami windykacyjnymi oraz utratę wiarygodności płatniczej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.), dalej "p.p.s.a.", zasady wykonalności takiego aktu lub czynności mimo wniesienia skargi. Niemniej w myśl art. 61 § 3 cytowanej ustawy sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Podjęcie działań nakierowanych na skorzystanie z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Powinna ona jednak mieć świadomość tego, że analizowane tu uprawnienie wiąże się z obowiązkiem należytego uzasadnienia składanego wniosku, tak stosownymi twierdzeniami, wnioskowaniami, jak i dokumentami, na okoliczność wykazania spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Konieczne jest zatem przedstawienie we wniosku szczegółowych informacji uzasadniających wystąpienie zdarzeń, które powodują ziszczenie się choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Materiał, do którego odnosi się sąd administracyjny oceniając zasadność wniosku o wstrzymanie, może być materiałem, który po części został dołączony do wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 417/10; CBOSA). Ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, jak wynika to z jego konstrukcji, spoczywa na skarżącym.

W realiach niniejszej sprawy skarżący zawarł w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organu podatkowego, lecz w żaden sposób go nie uzasadnił. Nie przedstawił żadnego konkretnego argumentu wskazującego na potrzebę czy konieczność wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz nie okazał żadnych dokumentów przemawiających na rzecz wniosku. Brak jakiegokolwiek uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu uniemożliwiał sądowi jego merytoryczną ocenę. Wprawdzie skarżący przedłożył dokumenty obrazujące jego sytuację materialną na potrzeby postępowania o przyznanie prawa pomocy, który to materiał dowodowy sąd zobligowany jest wziąć pod uwagę również przy ocenie przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej. Niemniej trafnie wskazał sąd pierwszej instancji, że w takim przypadku należy jednak mieć na uwadze odmienność przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy od przesłanek zastosowania instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący na etapie postępowania przed sądem pierwszej instancji w żaden sposób nie wykazał, w jaki sposób jego sytuacja materialna przekłada się na ustawowe przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania objętej skargą decyzji. Rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji było zatem prawidłowe.

Dopiero w zażaleniu skarżący wyjaśnił, w czym upatruje spełnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Argumentacja ta pozostaje jednak bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji z dwóch powodów.

Po pierwsze postępowanie zażaleniowe służy dokonaniu kontroli instancyjnej (zweryfikowaniu prawidłowości) postanowienia sądu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a nie ponownej ocenie zasadności wniosku w tym przedmiocie.

Po drugie zaś z argumentacji skarżącego wynika, że negatywne skutki, którym zapobiec miałoby wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, już wystąpiły. Podjęte przez organy administracji działania egzekucyjne doprowadziły do likwidacji prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, co z kolei uruchomiło działania windykacyjne ze strony jego wierzycieli kredytowych i leasingowych. Tymczasem w świetle treści art. 61 § 3 p.p.s.a. wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji organu administracji (tu: organu podatkowego) ma uchronić podatnika przed niedającymi się cofnąć negatywnymi skutkami wykonania danej decyzji, które dopiero wystąpią. O przyznaniu ochrony tymczasowej w ww. postaci nie mogą zadecydować ujemne konsekwencje wykonania decyzji organu podatkowego, które już zaistniały (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 czerwca 2017 r., sygn. akt I FZ 110/17; CBOSA).

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.