Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 19 października 2020 r., sygn. akt I SA/Ol 80/20 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 29 listopada 2019 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2015 r. postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z 19 października 2020 r., sygn. akt I SA/Ol 80/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu zawartego w skardze wniosku M. S. (dalej: Skarżący/Strona) o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej: Organ)

z 29 listopada 2019 r. wraz z poprzedzającą ją decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] (dalej: Organ pierwszej instancji) z 21 grudnia

2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2015 r., działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: P.p.s.a.), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że w rozpoznanym wniosku Skarżący wskazał jedynie "w sposób ogólnikowy na możliwość zaistnienia bliżej nieokreślonych nieodwracalnych skutków, czy tez szkody", co nie dawało podstaw do przyznania Skarżącemu tymczasowej ochrony sądowej. Niezależnie od powyższego Sąd pierwszej instancji podniósł, że instytucję wstrzymania wykonania aktu lub czynności można zastosować tylko wówczas, gdy dany akt lub czynność posiada przymiot wykonalności. Tymczasem Strona domagała się wstrzymania wykonania aktu, który określał zobowiązanie podatkowe uregulowane już w całości 31 lipca

2019 r.

Pismem z 26 października 2020 r. Strona reprezentowana przez pełnomocnika wniosła zażalenie na przedmiotowe postanowienie, zaskarżając je w całości i zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, tj.: (1) art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji; (2) art. 163 § 2 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu przez Sąd pierwszej instancji nieprawidłowego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu zażalenia sformułowano zarzuty naruszenia przepisów postępowania podatkowego - art. 123 § 1, art. 200 § 1, art. 201 § 1 pkt 2, art. 240 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 800, ze zm., dalej: O.p.) - nakierowane na zwalczanie decyzji organów obu instancji. Uzasadnienie zarzutów zasadniczo sprowadzało się do powielenia treści skargi. Pełnomocnik skarżącego nie sformułował natomiast uzasadnienia dla zarzutów sformułowanych w kierunku zaskarżonego postanowienia, które jest przedmiotem niniejszego postępowania zażaleniowego. Wnioskował o uchylenie zaskarżonego postanowienia, wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma uzasadnionych podstaw, dlatego podlegało oddaleniu.

Przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności (tzw. względna suspensywność środka prawnego). U podstaw tej regulacji legła potrzeba zagwarantowania efektywnego stosowania i wykonywania norm prawa administracyjnego. Z tego też względu przesłanki, jakimi powinien kierować się Sąd przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności zostały w sposób wyczerpujący określone § 3 art. 61 P.p.s.a., który stanowi, że po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia takiego wniosku do sądu.

Przedmiotem wstrzymania mogą być natomiast tylko i wyłącznie takie akty lub czynności, które posiadają przymiot wykonalności, przez co należy rozumieć, że dotyczą one administracyjnych aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy których zostają na niego nałożone określone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (zob. szerzej postanowienie NSA z 22 stycznia 2021 r. w sprawie I FSK 1457/20 - powołane orzeczenia są dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Słusznie zatem wskazał Sąd pierwszej instancji, że postanowienie w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, który - jak to wynika z pisma Organu pierwszej instancji z 16 stycznia 2020 r. (zob. k. 31 akt sądowych) - obejmował zobowiązanie podatkowe uregulowane w całości 31 lipca 2019 r., nie nadawało się z założenia do wykonania, albowiem wygasło w sposób efektywny, co oznacza, że utraciło przymiot wykonalności we wskazanym wyżej sensie na skutek spełnienia świadczenia przez dłużnika, a w konsekwencji zaspokojenia roszczeń wierzyciela.

Zgodnie bowiem z art. 59 § 1 O.p. umiejscowionym w Rozdziale 7 zatytułowanym: Wygaśnięcie zobowiązań podatkowych, Działu I zatytułowanego Przepisy ogólne, który to przepis określa sposoby wygaśnięcia zobowiązań podatkowych - zobowiązania te wygasają m.in. w całości lub w części na skutek zapłaty. Z przepisów tego rozdziału oraz istoty omawianych skutków prawnych wygaśnięcia zobowiązania podatkowego wynika, że sytuacja ta jest równoznaczna z wygaśnięciem stosunku podatkowoprawnego, co oznacza, że organ podatkowy nie ma już podstaw prawnych do tego, aby skutecznie żądać od podatnika wykonania zobowiązania.

Mając na uwadze powyższe należało uznać, że Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, albowiem stwierdzone okoliczności uniemożliwiały ziszczenie się warunku w postaci "wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków". Skutkowało to uznaniem za niezasadny pierwszego z podniesionych zarzutów o naruszeniu art. 61 § 3 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że argumentacja zażalenia nie odnosiła się w ogóle do oceny ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, mimo, że w Sąd pierwszej instancji cały wywód w tym zakresie przedstawił. W tych okolicznościach także drugi z podniesionych zarzutów o naruszeniu art. 163 § 2 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 61 § 3 P.p.s.a. podlegał oddaleniu.

Z uwagi na odnotowane wyżej mankamenty rozpoznawanego środka prawnego - w kontekście drugiej części omawianego wyżej zarzutu - niemożliwym było odniesienie się tut. Sądu kasacyjnego do naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 163 § 2 P.p.s.a. Powołany przepis, złożony z trzech zdań oraz kilku norm prawnych, stanowi bowiem, że: (1) postanowienia wydane na posiedzeniu niejawnym sąd doręcza z urzędu stronom; (2) gdy stronie przysługuje środek zaskarżenia, postanowienie należy doręczyć z uzasadnieniem; (3) doręczając postanowienie należy pouczyć stronę występującą w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego.

Skarżący nie wyjaśnił w zażaleniu, na czym miało polegać naruszenie powołanego przepisu, skoro z akt sprawy wynika, że zarządzenie z 19 października 2020 r., wykonujące powołany wyżej przepis, w sposób prawidłowy zostało sporządzone, wydane i wykonane 20 października 2020 r. (zob. k. 82 akt sądowych oraz poczynione tam adnotacje).

Końcowo odnosząc się do wniosku pełnomocnika Skarżącego w przedmiocie zasądzenia zwrotu kosztów niniejszego postępowania zażaleniowego prowadzonego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym odnotowania wymaga, że niezależnie od wyniku tego postępowania - wniosek ten nie ma podstaw prawnych. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów bezpośrednio w postępowaniu zażaleniowym (zob. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 4 lutego 2008 r. w sprawie I OPS 4/07).

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

-----------------------

4