Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA (del.) Krzysztof Przasnyski (sprawozdawca), Protokolant asystent sędziego Anna Rybak, po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Po 922/22 w sprawie ze skargi D. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 23 września 2022 r., nr 3001-IEE.711.287.2022 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od D. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 marca 2023 r. sygn. akt I SA/Po 922/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę D. S. (dalej jako: "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 23 września 2022 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę prawną powołano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Poznaniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Skarżący reprezentowany przez adwokata zaskarżając ten wyrok w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie przez WSA skargi w sytuacji, gdy zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 33 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, w której decyzja administracyjna z dnia 18 grudnia 2019 r. nr 1471-SEW-1.4123.92.2019.2.MW, będąca podstawą przedmiotowej egzekucji, jest wadliwa, gdyż została wydana po upływie pięcioletniego terminu na jej wydanie (art. 118 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej: "O.p.") zatem nie istnieje obowiązek objęty tytułem wykonawczym z dnia 10 maja 2021 r.,

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie przez WSA skargi w sytuacji, gdy zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem art.33 § 2 pkt 6 w zw. z art. 34 § 4 pkt. 3 lit. b u.p.e.a. w zw. z art. 148 § 1 w związku z art. 150 O.p. poprzez niezastosowanie art. 33 § 2 pkt 6 w zw. z art. 34 § 4 pkt 3 lit. b) u.p.e.a. oraz błędną wykładnię art. 148 § 1 w związku z art. 150 O.p. i przyjęcie, że doszło do skutecznego i prawidłowego doręczenia pism w toku postępowania podatkowego, w tym szczególności postanowienia o wszczęciu postępowania administracyjnego, postanowienia o możliwości końcowego zaznajomienia się z aktami sprawy oraz samej decyzji, podczas gdy wskazane pisma nie zostały doręczone na właściwy adres zamieszkania Skarżącego, w konsekwencji czego Skarżący został pozbawiony możliwości uczestnictwa w postępowaniu i obrony swoich praw,

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie przez WSA skargi w sytuacji, gdy zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 33 § 2 pkt. 6) w zw. z art. 34 § 4 pkt 3 lit. b u.p.e.a. w zw. z art. 149 w związku z art. 150 O.p. poprzez niezastosowanie art. 33 § 2 pkt 6 w zw. z art. 34 § 4 pkt 3 lit. b u.p.e.a. oraz poprzez błędną wykładnię art. 149 w związku z art. 150 O.p. i przyjęcie, że doszło do doręczenia korespondencji Skarżącemu, w sytuacji, w której Naczelnik Urzędu Skarbowego nie wykazał, aby spełnione zostały przesłanki do doręczenia pism w trybie art. 150 O.p., gdyż doręczyciel nie podjął próby doręczenia przesyłek w trybie art. 149 O.p.

4. niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. pomimo naruszenia w postępowaniu podatkowym art. 120, art 121, art. 122, art. 123, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 O.p. i nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie ustalenia prawidłowego adresu zamieszkania Skarżącego,

5. błędne zastosowanie art. 119 p.p.s.a. polegającego na rozpoznaniu skargi przez WSA w trybie uproszczonym poza rozprawą, w sytuacji, w której nie zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 119 p.p.s.a.;

W razie niepodzielenia przez NSA zarzutów naruszenia przepisów postępowania, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucono zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

6. art. 118 § 1 O.p. przez jego niezastosowanie i przyjęcie, że decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej została wydana w terminie i wywołuje skutki prawne, podczas gdy została ona wydana po upływie 5 lat od końca roku kalendarzowego w którym zobowiązanie powstało.

Mając na uwadze powyższe, wniesiono o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu,

2. dopuszczenie dowodu w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. z:

- oświadczenia B. w K. na okoliczność omyłki B. we wskazaniu aktualnego adresu zamieszkania Skarżącego,

- oświadczenia L. G. na okoliczność zobowiązania się do przekazywania korespondencji oraz awiz pocztowych Skarżącemu D.S.,

- oświadczeń sąsiadów mieszkających przy ul. (...) w K. na okoliczność faktu, że nigdy nie podjęto próby doręczenia im jakiejkolwiek korespondencji adresowanej do Skarżącego D. S.,

- wyciągów z korespondencji telefonicznej na komunikatorze W. pomiędzy L. G. a Skarżącym na okoliczność ustalonych zasad współpracy i zobowiązania się L. G. do przekazywania korespondencji oraz awiz Skarżącemu D. S.,

- rachunki za utrzymanie mieszkania x3 na okoliczność ustalenia miesięcznych kosztów utrzymania Skarżącego,

- potwierdzenie dokonania wpłat na kredyt na mieszkanie na okoliczność kosztów utrzymania Skarżącego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie od Skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, a zatem nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w tej sprawie nie zachodzi. Z tego względu, przy rozpoznaniu niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, która oparta została na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., gdzie wskazuje się, że chodzi o naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), jak również naruszenie przepisów postępowania jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Przypomnieć należy, że przedmiotem kontroli Sądu I instancji było postanowienie organu II instancji, którym utrzymano w mocy postanowienie, odmawiające zawieszenia prowadzonego wobec Skarżącego postępowania egzekucyjnego.

Zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest związane z wystąpieniem pewnych okoliczności uniemożliwiających zapewnienie prawidłowego toku postępowania. Przepis art. 56 § 1 u.p.e.a. nie pozostawia organowi swobody co do orzekania o zawieszeniu, jak również nie zezwala na uwzględnienie innych powodów, aniżeli wyraźnie wskazane w ustawie.

W skardze kasacyjnej nie wskazano jednak jakiegokolwiek zarzutu naruszenia przepisów określających przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 56 § 1 u.p.e.a. W konsekwencji nie podważono skutecznie stanowiska Sądu I instancji, aprobującego stanowisko organów, które stwierdziły, że w toku postępowania egzekucyjnego nie wystąpiły okoliczności uzasadniające zawieszenie postępowania egzekucyjnego, na podstawie powołanego przepisu.

Zarzuty sformułowane w punkcie I petitum skargi kasacyjnej, ukierunkowane na wykazanie niezgodności z prawem decyzji leżącej u podstaw wystawienia tytułu wykonawczego, nieskuteczności jej doręczenia oraz braku winy w uchybieniu terminowi na wniesienie odwołania nie stanowiły w żadnej mierze okoliczności uzasadniających zawieszenie postępowania egzekucyjnego, stąd nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy.

W konsekwencji brak było również podstaw do uwzględnienia wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do skargi kasacyjnej. Przewidzianą w art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. możliwość przeprowadzenia przez sąd dowodu uzupełniającego z dokumentu należy bowiem rozumieć jako odnoszącą się do sytuacji wystąpienia istotnych wątpliwości związanych z oceną, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, a nie do sytuacji wystąpienia wątpliwości związanych z ustaleniami zaistniałego w sprawie stanu faktycznego. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie może bowiem służyć podważeniu prawidłowości ustaleń faktycznych przyjętych przez sąd administracyjny za podstawę wyrokowania, z którymi strona skarżąca kasacyjnie się nie zgadza (por. wyrok NSA z 7 lipca 2023 r., sygn. akt III FSK 1284/22).

W ten sam sposób należało ocenić zarzuty naruszenia przepisów stosowanych w toku innego postępowania wywołanego wniesieniem przez Skarżącego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie zaś w toku postępowania wpadkowego wywołanego wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Z analogicznych przyczyn za nietrafne należało uznać zarzuty naruszenia przepisów O.p., które nie były stosowane przez organy orzekające, przy rozpatrywaniu wniosku Skarżącego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, na co trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji.

Również kwestia prawidłowości zastosowania art. 118 § 1 O.p. nie była przedmiotem rozważań organów w postępowaniu w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, ani Sądu I instancji, kontrolującego zgodność z prawem postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 23 września 2022 r. Stąd zarzut naruszenia tego przepisu nie mógł odnieść pożądanego przez Skarżącego skutku.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie zasługiwał również na aprobatę zarzut naruszenia art. 119 p.p.s.a. Pomijając to, że zarzut został błędnie sformułowany, gdyż przepis ten składa się z kilku punktów, podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym we wskazanych okolicznościach nie jest uzależnione od woli Skarżącego. Nawet więc złożenie przez Skarżącego wniosku o rozpoznanie takiej sprawy na posiedzeniu jawnym nie pozbawia sądu ustawowego uprawnienia do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym. Zawisła przed Sądem I instancji sprawa mieści się w katalogu określonym w art. 119 pkt 3 p.p.s.a., a Skarżący nie przedstawił stosownej argumentacji, jaki wpływ na wynik sprawy miało rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935).

s. Jolanta Sokołowska s. Sławomir Presnarowicz s. Krzysztof Przasnyski (spr.)