Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Asesor WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2020 r. sprawy ze skargi E. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2020r. nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzicielskiego oddala skargę

Decyzją z dnia [...] marca 2020 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania E. L., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (zwanego dalej "Prezydentem") z dnia [...] lutego 2020 r., [...] w przedmiocie przyznania świadczenia rodzicielskiego na B. L. za okres od dnia [...] lutego do dnia [...] lutego 2020 r. w kwocie [...]złotych miesięcznie, za okres od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] marca 2020 r. w kwocie [...]złotych miesięcznie i za okres od dnia [...] kwietnia 2002 r. do dnia [...] kwietnia 2020 r. w wysokości [...] złotych miesięcznie.

W niniejszej sprawie E. L. kwestionuje zaskarżoną decyzję, a w istocie oba wydane w sprawie rozstrzygnięcia (Prezydenta i Kolegium) w zakresie w jakim organy nie orzekły o przyznaniu świadczenia rodzicielskiego za okres sprzed daty złożenia wniosku, to jest od objęcia dziecka opieką (to jest od umieszczenia dziecka w spokrewnionej rodzinie zastępczej – którą tworzy skarżąca).

Organy obu instancji w spornym zakresie oparły się na tych samych okolicznościach faktycznych i w taki sam sposób zastosowały prawo, dlatego też Sąd przedstawi ich stanowisko łącznie.

E. L. w dniu [...] lutego 2020 r. wystąpiła o ustalenie na jej rzecz prawa do świadczenia rodzicielskiego na B. L.. Do wniosku załączyła zaświadczenia pochodzące z Sądu Rejonowego w [...], III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] października 2017 r., III Nsm [...] o ustanowieniu jej opiekunem prawnym B. L. urodzonego [...] października 2017 r., a także postanowienie tegoż sądu z dnia [...] kwietnia 2019 r., III Nsm [...] o umieszczeniu małoletniego B. L. w spokrewnionej rodzinie zastępczej jego babci E. L.

Decyzją z dnia [...] lutego 2020 r., [...] Prezydent przyznał E. L. świadczenia za miesiące od lutego do kwietnia 2020 r. w kwotach, jak opisano na wstępie niniejszego uzasadnienia. Motywując powody zakreślenia okresu, za którego świadczenia przyznano organ przywołał treść art. 17c ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm., dalej "u.ś.r."), w myśl którego prawo do świadczenia rodzicielskiego ustala się, począwszy od miesiąca urodzenia lub przysposobienia dziecka, a w przypadku osób, o których mowa w art. 17c ust. 1 pkt 2 i 3 u.ś.r., od miesiąca objęcia dziecka opieką, jeżeli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego został złożony w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia urodzenia lub przysposobienia dziecka, a w przypadku osób, o których mowa w art. 17c ust. 1 pkt 2 i 3 (ostatni punkt dotyczy rodziny zastępczej – uw. Sądu), od dnia objęcia dziecka opieką. W przypadku złożenia wniosku po terminie, nie później jednak niż w okresach, o których mowa w art. 17c ust. 3, prawo do świadczenia rodzicielskiego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek.

W odwołaniu E. L. wyjaśniła, że z początkiem maja 2019 r., po otrzymaniu postanowienia Sądu Rejonowego w [...], III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] kwietnia 2019 r., III Nsm [...] o umieszczeniu małoletniego B. L. w spokrewnionej rodzinie zastępczej, zwróciła się do organu (Działu Pomocy Zastępczej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...]) w celu pobrania wniosku o ustalenie uprawnienia do świadczenia rodzicielskiego. Otrzymała wówczas informację, że ponieważ jest opiekunem prawnym małoletniego, a nie opiekunem faktycznym, to nie spełnia przesłanek dotyczących przyznania świadczenia. Skarżąca później weryfikowała powyższą poradę u innych pracowników i także otrzymała odpowiedź, że świadczenie rodzicielskie jej nie przysługuje. Dopiero w lutym 2020 r. E. L. pouczono prawidłowo, że może ubiegać się o powyższe świadczenie. Skarżąca dodała, że nie jest dla niej zrozumiałym, dlaczego została wprowadzona w błąd i to pomimo, że pracownicy Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie od maja 2019 r. posiadali w dokumentacji odpis postanowienia o ustanowieniu jej rodziną zastępczą małoletniego B. L.. Wskazując na powyższe E. L. wniosła o zmianę decyzji i przyznanie jej świadczenia od [...] kwietnia 2019 r., to jest od kiedy stała się rodziną zastępczą dziecka.

Decyzją z dnia [...] marca 2020 r., [...] Kolegium, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm., dalej "K.p.a."), utrzymało zaskarżone rozstrzygniecie w mocy.

W motywach swej decyzji organ odwoławczy przytoczył regulacje prawne mające zastosowanie w sprawie uwypuklając, że świadczenie rodzicielskie przysługuje na określony okres, o czym stanowi art. 17c ust. 3 u.ś.r. Kolejną regulacją, która dotyczą czasokresu świadczenia jest art. 24 ust. 9 u.ś.r. Przepis ten stanowi warunkuje otrzymanie świadczenia rodzicielskiego od miesiąca objęcia dziecka opieką tym, że wniosek dotyczący takiego świadczenia zostanie złożony w terminie 3 miesięcy licząc od objęcia dziecka opieką. Dalej Kolegium wyjaśniło, że E. L. złożyła wniosek w sprawie świadczenia nie po 3, ale po ponad 9 miesiącach od wymaganej daty. Końcowo organ wyliczył, że gdy chodzi o świadczenie za miesiące od lutego do [...] kwietnia 2020 r., to zostało ono wyliczone prawidłowo, gdyż określono je do upływu 52 tygodnia od objęcia B. L. opieką.

W skardze E. L. ponowiła argumentację odwołania.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie Sąd zaznacza, że argumentację E. L. przyjmuje ze zrozumieniem. Skarżąca wyraża żal pod adresem organu pomocy rodzinie podkreślając, że nie pouczono jej odpowiednio wcześnie o prawie do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia rodzicielskiego.

Zarazem Sąd – po analizie zebranej w sprawie dokumentacji – doszedł do przekonania, iż w zaistniałej sytuacji zarzuty jakie stawia E. L. organowi pierwszej instancji w zakresie ewentualnego pouczenia jej o przysługujących prawach, nie mogły się przełożyć na zmianę treści zaskarżonej decyzji, w szczególności na rozszerzenie czasokresu, za jaki świadczenie rodzicielskie na B. L. mogło być przyznane.

Świadczenie rodzicielskie, to świadczenie, które w największym uogólnieniu można opisać jako takie, które przysługuje osobom, którym urodziło się dziecko, a które nie otrzymują zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia macierzyńskiego. Jak doskonale zdaje sobie sprawę skarżąca, w niniejszej sprawie ubiega się ona o świadczenie rodzicielskie z perspektywy osoby znajdującej się w sytuacji niestandardowej, a mianowicie występuje nie jako rodzic, ale osoba tworząca rodzinę zastępczą, w której dziecko (B. L.), zostało umieszczone.

W odniesieniu do najczęstszej sytuacji, jak to przewiduje art. 24 ust. 9 u.ś.r., świadczenie przysługuje od miesiąca urodzenia lub przysposobienia dziecka, przy czym zawsze wymaga się, aby wniosek był złożony w terminie 3 miesięcy od urodzenia lub przysposobienia, gdyż w przeciwnym razie świadczenie będzie mogło być przyznane najwcześniej od miesiąca złożenia wniosku.

W przypadku beneficjentów świadczenia rodzicielskiego znajdujących się w sytuacji takiej jak E. L., czyli będących rodziną zastępczą dziecka, świadczenie zgodnie z art. 24 ust. 9 w zw. z art. 17c ust. 1 pkt 3 u.ś.r. przysługuje od dnia objęcia dziecka opieką, przy czym i w takiej sytuacji obowiązuje reguła, że wniosek o świadczenie musi być złożony w terminie 3 miesięcy, gdyż w przeciwnym przypadku świadczenie będzie mogło być przyznane dopiero od miesiąca wpływu wniosku.

W niniejszej sprawie jest poza sporem, że B. L. został umieszczony w rodzinie zastępczej, którą tworzy E. L., na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w [...], III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] kwietnia 2019 r., III Nsm [...]. Oznacza to, że aby uzyskać świadczenie rodzicielskie od miesiąca umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej, powinna była złożyć wniosek w terminie trzech miesięcy. Jak wiadomo, wniosek o świadczenie rodzicielskie E. L. złożyła [...] lutego 2020 r., a wiec 9 miesięcy po określonym ustawą terminie.

W ocenie Sądu organy nie miały możliwości przyznania świadczenia za miesiące poprzedzające złożenie wniosku. W tym miejscu zaznaczyć należy, że w sprawach świadczeń rodzinnych w orzecznictwie sądowym – jak się wydaje, nieco częściej, aniżeli w innych kategoriach spraw – dopuszcza się, jeżeli to możliwe, korzystne dla beneficjentów pomocy wykładnię prawa lub sposób stosowania prawa. Rozstrzyganie spraw na korzyść potrzebujących członków rodzin czy rodzin może jednak następować, gdy mieści się to w granicach rozsądnej wykładni lub opiera o obiektywne elementy stanu faktycznego.

W przypadku takiej sytuacji, jaką opisuje E. L., to jest w sytuacji, gdy ubiega się ona o przyznanie świadczenia rodzicielskiego za miesiące poprzedzające wniosek z lutego 2020 r., od skarżącej należałoby oczekiwać przynajmniej wykazania, że w terminie trzech miesięcy od umieszczenia rodzinie (zastępczej) B. L., w jakikolwiek sposób zwracała się ona do organu o przyznanie świadczenia (i na przykład – została źle zrozumiana), a fakt ten został zostałby chociaż odnotowany.

Skarżąca w odwołaniu i skardze twierdzi tylko, że konsultowała z pracownikami Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie możliwość ubiegania się o przyznanie świadczenia rodzicielskiego, lecz otrzymała nieprawidłowe informacje, że świadczenie to jej nie przysługuje. Wynika więc z tego zarazem, że wniosku o przyznanie świadczenia rodzicielskiego w jakiejkolwiek formie nie złożyła.

Sąd nie ma podstaw, aby zaprzeczyć, iż skarżąca mogła otrzymać od pracowników organu niewłaściwe informacje. Zarazem jednak nie można w sposób pewny stwierdzić, iż winę za zaistniały stan rzeczy ponosi organ, gdyż kontakty skarżącej z pracownikami ośrodka pomocy rodzinie nie zostały w jakikolwiek sposób udokumentowane. Nie wiadomo także, jakie fakty E. L. pracownikom organu przytoczyła zasięgając ich porady.

Najważniejsze z perspektywy tej sprawy jest jednak to, że skarżąca obiektywnie – abstrahując od przyczyn – przez wiele miesięcy licząc do daty postanowienia o umieszczeniu B. L. w rodzinie zastępczej nie występowała o przyznanie jej świadczenia, przez co uchybiła terminowi z art. 24 ust. 9 u.ś.r. Nie dopełniła zatem warunku materialnoprawnego, aby otrzymać świadczenie za okres wsteczny.

W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że Prezydent mógł przyznać E. L. świadczenie począwszy od miesiąca lutego, co jest zgodnie z art. 24 ust. 9 in fine u.ś.r. Trafnie zatem Kolegium utrzymało decyzję pierwszej instancji w mocy.

Niezależnie od powyższego Sąd nadmienia, że zbadał postępowanie administracyjne w całości i nie dopatrzył się żadnych innych uchybień, które mogłyby zdyskwalifikować decyzję. W szczególności nie budzą zastrzeżeń obliczenia świadczenia, które E. L. przyznano za miesiąca od lutego do kwietnia 2020 r.

W tym stanie rzeczy Sąd – działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.) – orzekł o oddaleniu skargi.