Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 marca 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 872/18 w sprawie ze skargi W.W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 14 marca 2019 r. IV SA/Po 872/18, oddalił skargę W.W. na decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł W.W. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, a to art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.) poprzez wadliwe ich zastosowanie i uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki pozwalające na zwrot nieruchomości stanowiących przedmiot niniejszego postępowania na rzecz spadkobierców właścicieli, podczas gdy prawidłowo oceniony materiał zgromadzony w sprawie wskazuje na okoliczność przeciwną, tj. że w sprawie zaszły przestanki pozwalające na zwrot nieruchomości na rzecz spadkobierców właścicieli;

2. przepisów postępowania, a to art. 3 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1-2, art. 80 k.p.a. przejawiające się w tym, że Sąd przedwcześnie dokonał oceny prawnej sprawy i braku zasadności żądania wnioskodawców zwrotu nieruchomości, mimo istnienia istotnych braków w postępowaniu dowodowym i niewyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy oraz jej rzeczywistego stanu faktycznego.

W związku z powyższym skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.

Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy i Sąd I instancji.

Jeśli skarga kasacyjna oparta jest na obydwu podstawach kasacyjnych, co do zasady rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy i motywy rozstrzygnięcia nie budzą wątpliwości.

Na początku zaznaczyć należy, że skarżący kasacyjnie nie wskazał, czy wyrok Sądu I instancji zaskarża w całości, czy w części, a jeśli w części, to w jakiej. W takiej sytuacji przyjąć należy, że przedmiotem zaskarżenia jest cały wyrok Sądu I instancji. Ma to istotne znaczenie z punktu widzenia konstrukcji zarzutów skargi kasacyjnej.

Sąd I instancji, na skutek zakresu skargi, oceniał decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2018 r. w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w części, w jakiej utrzymuje ona w mocy decyzję organu I instancji w jej pkt 1. Orzeczono tam o odmowie zwrotu działek nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] będących własnością Miasta [...] oraz działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] – będących własnością Miasta [...] w użytkowaniu wieczystym osób trzecich.

Wyżej wymienione działki mają nie tylko odmienny stan prawny (część z nich jest w użytkowaniu wieczystym osób trzecich, co było jedynym powodem odmowy zwrotu, dodatkowo z odwołaniem się do art. 153 p.p.s.a.), ale też na każdej z tych działek istnieje obecnie odmienny stan faktyczny. Część z nich, według ustaleń Sądu I instancji, zajęta jest pod drogi, chodniki, parkingi, garaże, zieleń. Zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości i stawiając między innymi zarzuty w ramach drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), skarżący kasacyjnie nie wskazał, w odniesieniu do których działek stawia zarzuty naruszenia przepisów postępowania, wśród których znalazły się art. 3 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1-2, art. 80 k.p.a.

Zauważyć w związku z tym należy, że w sytuacji, kiedy Sąd I instancji przyjmuje określone ustalenia faktyczne w odniesieniu do konkretnych działek, to zarzuty dotyczące niewłaściwego lub niepełnego ustalenia stanu faktycznego (z powołaniem odpowiednich przepisów) należy stawiać w stosunku do konkretnego przedmiotu rozstrzygnięcia. To samo dotyczy wadliwego uzasadnienia wyroku (zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.) lub zasady związania wcześniejszym wyrokiem sądu (art. 153 p.p.s.a.). W tej sprawie te dwa ostatnie przepisy powołane zostały bez żadnego uzasadnienia i odniesienia do konkretnego przedmiotu rozstrzygnięcia. Nie może być tak, że pakietowo powołuje się, jako naruszone, szereg przepisów p.p.s.a. i k.p.a. bez odniesienia do konkretnego stanu faktycznego ustalonego przez Sąd I instancji. "Skarga kasacyjna winna być tak zredagowana, żeby nie stwarzała żadnych wątpliwości, a intencje strony winny być wyartykułowane w sposób jednoznaczny. W skardze kasacyjnej należy sformułować w sposób jednoznaczny podstawy kasacyjne oraz umotywować je w taki sposób, aby poszczególne fragmenty uzasadnienia można było połączyć z poszczególnymi zarzutami" (zob. wyrok NSA z 29 stycznia 2020 r., II FSK 530/18, LEX nr 2825496). W niniejszej sprawie tak jednak nie jest. Wprawdzie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wymieniane są numery działek, w odniesieniu do których skarżący kasacyjnie nie zgadza się z ustaleniami Sądu I instancji lub podważa wyczerpujące zebranie materiału dowodowego, ale tych fragmentów uzasadnienia skargi kasacyjnej nie można powiązać z konkretnymi zarzutami postawionymi w ramach drugiej podstawy kasacyjnej. Kwestionowanych ustaleń, co do numerów działek, które wymienia skarżący kasacyjnie, np. [...], [...], [...], [...], [...], [...], w żaden sposób nie można bowiem połączyć z konkretnymi zarzutami, bo np. ich akurat nie dotyczy rozstrzygnięcie Sądu I instancji oparte na art. 153 p.p.s.a. Nie jest też wiadome, jak się ma do nich zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. – wszak Sąd I instancji wskazał, z czego wywodzi brak przesłanki zbędności na cel wywłaszczenia. Jak też wspomniano już wyżej, całe rozstrzygnięcie Sądu I instancji nie ograniczało się do kilku działek wymienionych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, ale miało szerszy zakres, co przy braku wskazania zakresu zaskarżenia również nie pozwala na precyzyjne odniesienie się do zarzutów skargi kasacyjnej, postawionych w ramach drugiej podstawy kasacyjnej.

Skoro zatem ustalenia dotyczące celu wywłaszczenia i jego realizacji nie zostały skutecznie podważone przez skarżącego kasacyjnie, to nie mógł być skuteczny także zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 136 ust. 3 i art. 137 u.g.n.). Ten ostatni przepis (art. 137 u.g.n.) składa się z kilku jednostek redakcyjnych, które w skardze kasacyjnej nie zostały sprecyzowane, co uniemożliwia odniesienie się do zarzutu jego naruszenia. Art. 136 ust. 3 u.g.n. jako przesłankę zwrotu wymienia natomiast zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia, co wymaga skutecznego podważenia ustaleń faktycznych w tym zakresie, czego skarżącemu kasacyjnie nie udało się uczynić.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.