![]() |
Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych
|
| drukuj zapisz |
6329 Inne o symbolu podstawowym 632, Zabezpieczenie społeczne Pomoc społeczna, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, Oddalono skargę, II SA/Ol 394/22 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2022-06-28, Centralna Baza Orzeczeń Naczelnego (NSA) i Wojewódzkich (WSA) Sądów Administracyjnych, Orzecznictwo NSA i WSA
II SA/Ol 394/22 - Wyrok WSA w Olsztynie
|
|
|||
|
2022-05-19 | |||
|
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie | |||
|
Adam Matuszak Ewa Osipuk Katarzyna Matczak /przewodniczący sprawozdawca/ |
|||
|
6329 Inne o symbolu podstawowym 632 | |||
|
Zabezpieczenie społeczne Pomoc społeczna |
|||
|
I OSK 1992/22 - Wyrok NSA z 2023-12-28 | |||
|
Samorządowe Kolegium Odwoławcze | |||
|
Oddalono skargę | |||
|
Dz.U. 2020 poz 111 art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j. Dz.U. 2021 poz 735 art. 9, art. 79a Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. |
|||
|
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Ewa Osipuk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi M. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. WSA/wyr.1a – sentencja wyroku (tryb uproszczony) |
||||
|
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 29 marca 2021 r. Burmistrz L. (dalej jako: "organ I instancji"), po rozpoznaniu wniosku M. S. (dalej jako: "Strona", "Skarżący") z dnia 15 marca 2021 r., odmówił wnioskodawcy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w znacznym stopniu matką – A. M. S. Jako przyczynę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia organ wskazał, że nie można przyznać świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad osobą, której niepełnosprawność powstała po ukończeniu wieku, o którym mowa w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm.), dalej jako: "u.ś.r.". Ponadto wyjaśniono, że Strona pobiera rentę z ZUS, nie została więc spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako: "organ odwoławczy", "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania Strony, decyzją z dnia 30 czerwca 2021 r., uchyliło ww. decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji kasacyjnej wskazano, że organ I instancji, z pominięciem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, wydał rozstrzygnięcie w oparciu o niekonstytucyjną normę prawną, zawartą w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Zarzucono ponadto, że organ nie umożliwił Stronie wyeliminowania negatywnej przesłanki określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., poprzez brak pouczenia o możliwości wyboru świadczenia korzystniejszego przez zawieszenie renty z tytułu niezdolności do pracy. Formułując wskazania co do dalszego postępowania, stwierdzono, że konieczne będzie podjęcie wszelkich niezbędnych czynności, aby Strona mogła skorzystać z prawa wyboru świadczenia korzystniejszego. Ostatecznie uznano, że niezbędne jest uzupełnienie postępowania wyjaśniającego w zakresie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją (niepodejmowaniem) z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką oraz zakresu sprawowanej opieki. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, organ I instancji decyzją z 18 sierpnia 2021 r. odmówił Stronie przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu podano, że organ pouczył Skarżącego o treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. oraz o możliwości wystąpienia do ZUS o zawieszenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W toku uzupełniającego postępowania wyjaśniającego ustalono, że Skarżący ostatnio w zatrudnieniu pozostawał do 30 czerwca 2020 r. Ustalono też, że jego matka - osoba wymagająca opieki - potrzebuje doraźnej pomocy; samodzielnie przygotowuje śniadania i kolacje, sama robi sobie zastrzyki z insuliny. Zatem zakres sprawowanej opieki nie uniemożliwia Stronie podjęcia zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. W odwołaniu pełnomocnik Skarżącego zarzucił ww. decyzji błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. polegającą na pominięciu celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania renty stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia oraz naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki określonej w tym przepisie. W uzasadnieniu odwołania wskazano, że oczywistym jest, że Skarżący korzysta z renty, bowiem dotychczasowe przepisy uniemożliwiały mu skuteczne ubieganie się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego; nie jest to więc kwestia wyboru, ale sytuacja wymuszona okolicznościami. Powołując orzecznictwo sądowoadministracyjne wyjaśniono, że nie można akceptować stanowiska "przymuszania" obywatela do wystąpienia o świadczenie mniej korzystne, na skutek wydania przepisów niekonstytucyjnych. Ostatecznie podniesiono, że podstawowym warunkiem przyznania wnioskowanego świadczenia jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia, którą to przesłankę Skarżący spełnia. W toku postępowania odwoławczego, pismem z dnia 2 grudnia 2021 r., Kolegium wystąpiło do Skarżącego o wyjaśnienie, czy została wydana decyzja ZUS przyznająca mu prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, a jeśli tak, to na jaki okres. Poinformowano Stronę jednocześnie, że analiza akt wykazała, że spełnia on tzw. pozytywne przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jednak zachodzi jedna przesłanka negatywna, tj. pobieranie przez niego renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Wyjaśniono, że dopóki prawo do renty nie zostanie zawieszone, a jej wypłata wstrzymana, niemożliwe jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec tego, aby otrzymać wnioskowane świadczenie Skarżący winien zwrócić się do organu rentowego z wnioskiem o zawieszenie prawa do renty, a następnie przedłożyć w Kolegium decyzję o wstrzymaniu wypłaty renty, w terminie miesiąca od dnia doręczenia pisma. W odpowiedzi na wezwanie wskazano, że uzależnienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od zawieszenia wypłaty renty nie znajduje podstaw w przepisach prawa i oświadczono, że Skarżący nie zawiesi prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Wobec powyższego, decyzją z dnia 18 marca 2022 r., Kolegium utrzymało w mocy decyzję I pierwszej instancji będącą przedmiotem odwołania. W uzasadnieniu decyzji opisano przebieg postępowania w sprawie oraz wskazano, że w trybie art. 79a k.p.a. Kolegium poinformowało Stronę, że dopóki będzie pobierał rentę z tytułu niezdolności do pracy, to brak będzie podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Informacja zawierała pouczenie o trybie zawieszenia prawa do renty. Wyjaśniono, że pismem, które wpłynęło do organu odwoławczego dnia 21 grudnia 2021 r. pełnomocnik Strony stwierdził, że pobieranie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie stanowi negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Strona poinformowała również o wydaniu przez ZUS decyzji o przyznaniu renty z tytułu niezdolności do pracy na kolejny okres, do dnia 30 września 2024 r. Podniesiono, że niezaprzestanie pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazano nadto, że - zdaniem organu odwoławczego - brak jest bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez Stronę zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Wyjaśniono, że rezygnacja Skarżącego z zatrudnienia była spowodowana jego stanem zdrowia, a nie stanem zdrowia matki, która jest w stanie sama się ubrać, robić kanapki, samodzielnie załatwiać potrzeby fizjologiczne. Czynności związane z opieką nad matką, które wykonuje Skarżący to gotowanie obiadów, sprzątanie, robienie zakupów, pranie, palenie w piecu. Zakres tej opieki nie uniemożliwia więc podjęcia pracy, choćby na części etatu lub w formie zdalnej. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez przyznanie Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji - podobnie jak w odwołaniu - zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., polegającą na pominięciu celów ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna renty stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez Skarżącego nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. W uzasadnieniu skargi wskazano, że organy rozpatrując przedmiotową sprawę poprzestały na literalnym brzmieniu treści przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. 1 u.ś.r., nie uwzględniając dyrektyw wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej. Podniesiono, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest przede wszystkim pomoc w zapewnianiu normalnych, podstawowych i codziennych potrzeb egzystencjalnych osoby niepełnosprawnej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z późn. zm.) oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.); dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Oceniając w świetle powołanych wyżej kryteriów zaskarżoną decyzję, tutejszy Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępnie wyjaśnić jednak należy, że przedmiotowa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W przedmiotowej sprawie zarówno Skarżący, jak i organ wnieśli o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym. Podstawę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w rozpoznawanej sprawie, stanowił art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Przepis ten stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Zgodzić się należy ze Skarżącym, że stosując literalne brzmienie ww. przepisu należałoby przyjąć, że posiadanie prawa do renty całkowicie wyklucza ubieganie się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. naruszałaby jednak konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Jak wynika natomiast z art. 17 ust. 1 u.ś.r. istotną cechą osób będących adresatami zawartej tam normy prawnej, określającej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy z powodu konieczności sprawowania opieki nad członkiem rodziny legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, została zróżnicowana w ten sposób, że te osoby, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. zostały pozbawione prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie, osobom, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r. (świadczenia rodzicielskiego, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów) umożliwiono wybór świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wielokrotnie podkreślał Trybunał Konstytucyjny, wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonujących argumentach (por. np. wyrok TK z 23 listopada 2010 r., sygn. akt K 5/10; wyrok TK z 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt P 41/09; wyrok TK z 18 czerwca 2013 r., sygn. akt K 37/12,; wyrok TK z 5 listopada 2013 r., sygn. akt K 40/12 i wyrok TK z 17 czerwca 2014 r., sygn. akt P 6/12). Wypowiadając się odnośnie do zróżnicowania poziomu świadczeń pielęgnacyjnych dla opiekunów osób niepełnosprawnych, w uzasadnieniu wyroku z 21 października 2015 r., sygn. akt K 38/13, Trybunał wskazał, że ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów. Natomiast wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wyrok ten jest wyrokiem zakresowym, dotyczącym opiekunów mających ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W wyroku tym TK wskazał, że sytuacja faktyczna osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi, gdy nie podejmują zatrudnienia, które mogliby podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego, jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym. Również w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się na potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej (por. wyrok NSA z 23 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 1146/21 i powołane tam orzecznictwo, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, CBOSA). Podzielić należy stanowisko prezentowane przez Naczelny Sad Administracyjny, iż potrzeba takiego działania wynika m.in. ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Uchwalając w 2003 r. ustawę o świadczeniach rodzinnych ustawodawca wyłączył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom, którzy mają prawo do określonych świadczeń, i jednocześnie określił wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na 420 zł miesięcznie. Wówczas była to kwota niższa niż wysokość najniższej emerytury i innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Taka relacja utrzymywała się aż do 1 maja 2014 r. kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, a następnie systematycznie wzrastało. W dniu 8 listopada 2021 r. w Monitorze Polskim (M.P. z 2021 r., poz. 1021) ukazało się Obwieszczenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 27 października 2021 r. w sprawie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2022. Od stycznia 2022 r. wysokość świadczenia pielęgnacyjnego wynosi 2.119 zł miesięcznie. Niewątpliwie zatem intencją ustawodawcy wprowadzającego to wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Tutejszy Sąd podziela stanowisko judykatury, że nie można znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych z nich, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne (por. m.in. wyrok NSA z 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19, CBOSA czy wyrok NSA z 28 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 895/21, LEX nr 3341645). Uwzględniając powyższe stwierdzić więc należy, że prawidłowa, prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przemawia za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. W powołanych wyrokach podkreśla się, że regulacja umożliwiająca wypłatę świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 504) dalej jako: "u.e.r.f.u.s.", zgodnie z którym, w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 u.ś.r. czy art. 96 u.e.r.f.u.s.), wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury/renty, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Wobec tego, należy dokonywać takiej wykładni tego przepisu, która pozwoli na realizację konstytucyjnych zasad równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69). Rezultatem takiej wykładni będzie umożliwienie osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń – świadczenia pielęgnacyjnego lub świadczenia emerytalno-rentowego (por. wyrok NSA z 23 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1160/21, CBOSA). Jak stwierdził natomiast NSA w wyroku z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20 (CBOSA) osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie emerytalno-rentowe, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie renty. Wybór może ona zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty. Zawieszenie prawa do renty skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty tego świadczenia poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty. Skoro więc zawieszenie prawa do renty skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji ze świadczeń emerytalno-rentowych, od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty tego świadczenia. O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie renty i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późń. zm.), dalej jako: "k.p.a." organ winien stronę poinformować, co w rozpoznawanej sprawie uczyniły organy obydwu instancji – organ I instancji w piśmie z dnia 7 lipca 2021 r. (k. 46 akt adm.) oraz Kolegium w piśmie z dnia 2 grudnia 2021 r. (k. 93-94 akt adm.). Nadto, zgodnie z art. 79a k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, wskazano przesłanki zależne od Strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie świadczeń emerytalno-rentowych. Wówczas – o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do renty – możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalno-rentowych do systemu świadczeń rodzinnych (zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 210/22, CBOSA). Podkreślić jednak w tym miejscu należy, że dopiero zawieszenie prawa do świadczenia rentowego eliminuje negatywną przesłankę określoną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Wybór taki w rozpoznawanej sprawie mógł zostać zrealizowany przez złożenie do właściwego organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty, na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s., o czym Skarżący – a właściwie jego profesjonalny pełnomocnik, który reprezentuje Stronę od początku postępowania administracyjnego – został pouczony. Bezzasadny jest więc zarzut skargi, że organy poprzestały wyłącznie na literalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Z akt sprawy wynika bowiem, że Kolegium dokonało wykładni celowościowej i systemowej ww. przepisu, wyczerpująco wyjaśniając, w jaki sposób Strona może dokonać wyboru świadczenia korzystniejszego i otrzymać wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne. Jak wynika z akt sprawy, zarówno w piśmie z dnia 14 lipca 2021 r. (k. 49-50 akt adm.), jak i w piśmie z dnia 17 grudnia 2022 r. (k. 110-111 akt adm.) Skarżący oraz jego pełnomocnik zawiadomili, że Skarżący nie zawiesi prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Oznacza to, że Strona nie dokonała wyboru świadczenia pielęgnacyjnego zamiast świadczenia rentowego, choć miała taką możliwość – nie wykazano bowiem, że Skarżący złożył wniosek do organu rentowego o zawieszenie renty i nie przedłożył on decyzji o wstrzymaniu wypłaty renty. Kategorycznie stwierdził również, że nie podejmie takich działań. Zasadnie zatem Kolegium uznało, na dzień orzekania przez organy administracyjne nie ustała negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., co stanowiło samodzielną przesłankę do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Mając na uwadze powyższe rozważania i stan faktyczny sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. |
||||