Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Marek Sachajko (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D.H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 2821/21 w sprawie ze skargi D.H. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 23 września 2021 r. nr EA-b-1633/1436/21 w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń palną do celu kolekcjonerskiego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od D.H. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 17 lutego 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 2821/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej – "WSA", "Sąd pierwszej instancji") oddalił skargę D.H. (dalej – "skarżący", "strona") na decyzję Komendanta Głównego Policji (dalej – "organ", "KGP") z dnia 23 września 2021 r., nr EA-b-1633/1436/21, w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń do celu kolekcjonerskiego.

Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

Pismem z 26 marca 2021 r. skarżący wystąpił z wnioskiem do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach (dalej: "KWP" lub "organ I instancji") o wydanie pozwolenia na broń palną do celów kolekcjonerskich [...]. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że przynależy do Grupy Kolekcjonerskiej [...]. W załączeniu skarżący przesłał zaświadczenie o niekaralności.

Pismem z 8 kwietnia 2021 r. skarżący został wezwany m.in. do uiszczenia opłaty skarbowej a także do przedłożenia: zaświadczenia o członkostwie w stowarzyszeniu o charakterze kolekcjonerskim, orzeczenia lekarskiego i psychologicznego, wydanego przez upoważnione lekarza i psychologa, stwierdzającego, że wnioskodawca nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 1-2 ustawy o broni i amunicji (Dz. U. 2020, poz. 955 ze zm., dalej - "ustawa o broni").

W odpowiedzi na powyższe wezwanie, pismem z 14 kwietnia 2021 r., skarżący przesłał potwierdzenie uiszczenia opłaty skarbowej, zaświadczenie o niekaralności oraz zaświadczenie o przynależności do [...]. Ponadto skarżący wskazał, że na 8 kwietnia 2021 r. wyznaczony został termin badania lekarskiego. Następnie wraz z pismem z 19 kwietnia 2021 r. skarżący przesłał wymagane orzeczenie lekarskie i psychologiczne, od których organ I instancji złożył odwołanie.

Pismami z 28 kwietnia 2021 r. KWP zwrócił się do Komendanta Miejskiego Policji w Bytomiu oraz Komendanta Miejskiego Policji w Bielsku-Białej o zebranie szczegółowych opinii o wnioskodawcy z jego miejsca zamieszkania. KWP wskazał, że zakres opinii powinien obejmować informację, czy wnioskodawca nie należy do osób stanowiących zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego oraz do osób uzależnionych od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych, a także czy posiada warunki do przechowywania broni i amunicji.

Organ I instancji, pismem z 28 kwietnia 2021 r., zwrócił się także do Sądu Rejonowego w Sosnowcu o przesłanie prawomocnego rozstrzygnięcia z 11 grudnia 2015 r., sygn. akt [...], w sprawie o popełnienie wykroczenia.

KWP dopuścił jako dowody materiały zgromadzone w trakcie poprzednio prowadzonego postępowania administracyjnego o wydanie stronie pozwolenia na broń do celu sportowego, w tym decyzję Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z 18 marca 2015 r. odmawiającą skarżącemu wydania pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej do celów sportowych, orzeczenie psychologiczne z 16 września 2014 r., wyrok Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z 20 listopada 2012 r., sygn. akt [...], a także opinię sądowo-psychiatryczną sporządzoną 20 maja 2012 r. Do materiału dowodowego sprawy włączony został także wyrok zaoczny Sądu Rejonowego w Sosnowcu z 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt [...].

Pismem z 6 maja 2021 r. Komisariat Policji III w Bytomiu przesłał do organu I instancji pismo, do którego załączona została notatka urzędowa. Zgodnie z jej treścią wnioskodawca posiada pozytywną opinię w miejscu, w którym mieszkał. W toku postępowania ustalono także, że wnioskodawca nie figuruje w Krajowym Rejestrze Karnym Ministerstwa Sprawiedliwości (informacja z 7 maja 2021 r.). Pismem z 24 maja 2021 r., Komisariat Policji IV w Bielsku-Białej przesłał do organu I instancji pismo, do którego załączona została notatka urzędowa. Zgodnie z jej treścią wnioskodawca posiada pozytywną opinię w miejscu zamieszkania.

W trakcie postępowania administracyjnego na skutek odwołania wniesionego przez organ I instancji od orzeczenia psychologicznego, uzyskano ostateczne orzeczenie psychologiczne nr 47/2021 z dnia 17 czerwca 2021 r. wydane w trybie odwoławczym przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Katowicach stwierdzające, że wnioskodawca należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i nie może dysponować bronią. Uzyskano również ostateczne orzeczenie lekarskie nr 59/2021 z dnia 25 czerwca 2021 r. wydane w trybie odwoławczym przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Katowicach stwierdzające, że wnioskodawca należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o broni i nie może dysponować bronią.

Dnia 12 lipca 2021 r. wnioskodawca, po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w postępowanie administracyjnym, złożył wyjaśnienia, w których nie zgodził się z orzeczeniem psychologicznym z 17 czerwca 2021 r.

Decyzją z 28 lipca 2021 r. KWP odmówił wydania wnioskodawcy pozwolenia na posiadanie ośmiu egzemplarzy broni palnej do celu kolekcjonerskiego, w postaci broni: [...]. Organ I instancji podkreślił, że w świetle braku zdolności strony do dysponowania bronią, o czym świadczy dowód w postaci ostatecznego orzeczenia lekarskiego i psychologicznego, na wynik zakończenia sprawy administracyjnej nie może mieć wpływu okoliczność, że strona posiada pozytywną opinię w miejscu zamieszkania, udokumentowała ważną przyczynę posiadania broni oraz, że jest osobą niekaraną.

Od powyższej decyzji KWP strona złożyła odwołanie.

KGP decyzją z 23 września 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ w uzasadnieniu decyzji podkreślił, że znajdujące się w aktach sprawy negatywne dla strony orzeczenia lekarskie i psychologiczne wydane w trybie odwoławczym, stwierdzające przeciwwskazania do posiadania broni palnej, posiadają walor ostateczności, zaś treść uzyskanych w tym trybie orzeczeń jest dla organu orzekającego wiążąca w zakresie ustalenia prawnych i faktycznych przesłanek odmowy wydania pozwolenia na broń palną, wynikających z dyspozycji art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji. Ponadto organ wskazał, że nie dopatrzył się naruszenia przez organ I instancji przepisów k.p.a. Zdaniem KGP organ I instancji przed wydaniem decyzji dokładnie wyjaśnił stan faktyczny i prawny w sprawie, analizując zebrany materiał dowodowy i mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Ponadto, KWP dopuścił w trakcie toczącego się postępowania wszystkie dowody, które mogły przyczynić się do wnikliwego rozpatrzenia sprawy. Wydana przez organ pierwszej instancji decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane przez k.p.a., a w jej uzasadnieniu wyjaśniono, z jakich powodów stronie odmówiono wydania pozwolenia na broń. W konsekwencji powyższych ustaleń organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany bądź uchylenia decyzji organu I instancji.

Decyzja KGP z 23 września 2021 r. stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez odmowę wydania pozwolenia na broń - bez przeprowadzenia procedury określonej w art. 15a - 15h ustawy o broni, a oparcie rozstrzygnięcia na orzeczeniu lekarskim i psychologicznym wydanych poza procedurą uregulowaną w ww. przepisach. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ww. wyrokiem oddalił skargę, a w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa.

Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w postępowaniu organów, zarówno w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i zastosowania do jego oceny przepisów prawa. WSA wskazał, że na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o broni pozwolenia na broń nie wydaje się osobom z zaburzeniami psychicznymi, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2020 r. poz. 685) lub o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej (pkt 2), wykazującym istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego (pkt 3), uzależnionym od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych (pkt 4).

WSA wskazał, że w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy w stosunku do skarżącego w dniu 25 czerwca 2021 r. zostało wydane ostateczne orzeczenie lekarskie, a w dniu 17 czerwca 2021 r. ostateczne orzeczenie psychologiczne stwierdzające, że wnioskodawca należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o broni i nie może posiadać broni. Orzeczenia te zostały bowiem wydane przez uprawnionego lekarza i psychologa i odpowiadają wymaganiom określonym w ustawie o broni. W konsekwencji powyższych rozważań WSA , na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył D.H., wnosząc o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący na podstawie art. 174 pkt. 1 p.p.s.a. zarzucił naruszenie:

1. art. 15 ust. 3 ustawy o broni i amunicji poprzez nadanie orzeczeniom lekarskim przedkładanym w trybie tego przepisu przez osobę ubiegającą się o broń, doniosłości nie tylko formalnej, ale też merytorycznej i do tego podlegającej weryfikacji odwoławczej;

2. art. 15h ustawy o broni i amunicji poprzez przyjęcie, że w postępowaniu o pozwolenie na broń z procedury opisanej w tych przepisach stosowaniu podlega tylko przepis art. 15h ust. 1, przy czym wskazane w nim odwołanie przysługuje od orzeczeń przedkładanych w trybie art. 15 ust. 3 ustawy przez osobę ubiegającą się o pozwolenie na broń, zaś przepisy 15a - 15g nie znajdują w procedurze o pozwolenie na broń zastosowania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Rozpoznając niniejszą sprawę według zasady związania granicami skargi kasacyjnej skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego uznał, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, a tym samym wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku nie zasługiwał na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

W rozpoznawanej sprawie skarżący oparł skargę kasacyjną wyłącznie na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj. na naruszeniu prawa materialnego.

NSA rozpoznał skargę kasacyjną w zakresie wyznaczonym dwoma zarzutami skargi kasacyjnej, które zostaną przeanalizowane łącznie z uwagi na ich funkcjonalne połączenie.

Podstawę do wydania decyzji stanowił przepis art. 15 ust. 1 pkt 2 - 4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1839 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, według stanu prawnego obowiązującego od wejścia w życie ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustaw regulujących warunki dostępu do wykonywania niektórych zawodów (Dz. U. z 2015 r. poz. 1505), pozwolenia na broń nie wydaje się osobom m.in.: z zaburzeniami psychicznymi, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2017 r. poz. 882), lub o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej (pkt 2); osobom wykazującym istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego (pkt 3); uzależnionym od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych (pkt 4).

Osoba, która występuje z wnioskiem o wydanie pozwolenia na broń ma obowiązek wykazania, że nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 – 4 ustawy o broni. Jak stanowi art. 15 ust. 3 tej ustawy, wykazanie to odbywa się poprzez złożenie dowodów w postaci orzeczenia lekarskiego i psychologicznego. Orzeczenia te są rezultatem badań, o których mowa w art. 15a ust. 1 - 4 ustawy o broni. Przewidziana w art. 15h ust. 1 - 7 ustawy o broni możliwość odwołania się od orzeczenia lekarskiego i psychologicznego, a następnie prowadzenie dalszych badań przed organem odwoławczym oraz wydanie orzeczenia ostatecznego przez podmiot odwoławczy oznacza, że orzeczenia lekarskie i psychologiczne wydane w pierwszej instancji nie mają mocy wiążącej wynikającej z art. 15 ust. 3 ustawy o broni w związku z art. 15f i art. 15g tej ustawy. Taką moc uzyskują orzeczenia ostateczne będące rezultatem zakończenia postępowania diagnostycznego.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 15 ust. 3 ustawy o broni i amunicji, polegającą na uznaniu, że orzeczenia lekarskie wydawane w tym trybie posiadają doniosłość nie tylko formalną ale także merytoryczną oraz podlegają weryfikacji dokonywanej w procedurze odwoławczej.

W pierwszej kolejności zauważyć trzeba, że podstawę wydania decyzji odmawiającej skarżącemu pozwolenia na posiadanie broni stanowiło zarówno orzeczenie lekarskie, jak i psychologiczne.

Aspekt materialnoprawny podniesiony w omawianej podstawie kasacji dotyczy wykładni przepisów art. 15 ust. 3 oraz m.in. art. 15h ust. 7 ustawy o broni i amunicji. Organy prawidłowo przyjęły, a WSA trafnie zaakceptował, że z powołanych przepisów wynika związanie organu ostatecznym orzeczeniem lekarskim. Uzupełniając uwagi wyartykułowane powyżej w odniesieniu do procesowej podstawy kasacji, dodać można, że utrwalony jest pogląd, według którego, jedynym prawnie dopuszczalnym dowodem, który może stanowić podstawę oceny stanu zdrowia przyszłego lub aktualnego posiadacza pozwolenia na broń jest orzeczenie lekarskie i psychologiczne, wydane w trybie określonym w ustawie o broni i amunicji. Podkreślić należy, że od 30 listopada 2015 r., a więc od daty wejścia w życie noweli ustawy o broni i amunicji, określonej w art. 7 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustaw regulujących warunki dostępu do wykonywania niektórych zawodów, jest to tryb unormowany w ustawie. Tryb ten przewiduje możliwość kwestionowania przez wnioskodawcę wydanego przez organ orzeczenia jedynie poprzez złożenie odwołania uregulowanego w art. 15h ustawy o broni i amunicji. Dopuszczalność odwołania jest jedną z gwarancji rzetelności wydanego orzeczenia. Dodatkowo gwarancją rzetelności wydawanych orzeczeń jest przewidziany przez ustawę tryb wyłaniania osób uprawnionych do wykonywania badań lekarskich (art. 15b ustawy o broni i amunicji) oraz system kontroli sprawowany przez wojewodę (art. 15i i art. 15j ustawy o broni i amunicji). Ustawa o broni i amunicji wprowadza więc zamknięty katalog środków dowodowych mogących służyć ocenie okoliczności faktycznej w postaci stanu zdrowia osoby ubiegającej się o pozwolenie na broń lub posiadającej takie pozwolenie (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 3232/17; wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OSK 47/20).

Z art. 15 ust. 3 oraz art. 15h ust. 7 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy wynika, że jeżeli uprawniony lekarz w ostatecznym orzeczeniu stwierdził brak zdolności do dysponowania bronią, to stanowi to okoliczność wystarczającą do odmowy wydania pozwolenia na broń (por. wyrok NSA z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 1082/18).

Mając na uwadze powyższe rozważania, uznając za bezzasadne oba zarzuty skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku i zasądził od D.H. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 240 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 265).