Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 27 czerwca 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta M. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta M. a Wójtem Gminy R. w przedmiocie wskazania organu właściwego do ponoszenia odpłatności za pobyt J.P. w schronisku dla osób bezdomnych postanawia: 1. odrzucić wniosek; 2. zwrócić Burmistrzowi Miasta M. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od wniosku.

Pismem z 27 lutego 2024 r. Burmistrz Miasta M. (dalej także: "burmistrz") złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta M. a Wójtem Gminy R. w przedmiocie wskazania organu właściwego do ponoszenia odpłatności za pobyt J.P. w schronisku dla osób bezdomnych.

W uzasadnieniu wniosku burmistrz wskazał, że J.P. od lat jest osobą bezdomną i prowadzi wędrowniczy tryb życia, w związku z czym ustalenie właściwości gminy powinno nastąpić według jego ostatniego miejsca zameldowania, które znajduje się na terenie gminy R. Brak jest podstaw do uznania, że miejsce w którym w ostatnim czasie przebywał J.P. tj. budynek gospodarczy na terenie jednej z posesji w miejscowości I., Gmina M., stanowi lokal mieszkalny, bowiem w budynku tym nie ma ogrzewania, dostępu do wody, dostępu do energii elektrycznej, nie ma oświetlenia, nie ma również kanalizacji. W takiej sytuacji w ocenie wnioskodawcy właściwość miejscową należy ustalić według ostatniego miejsca zameldowania wymienionego, co oznacza, że organem właściwym do rozpoznania sprawy jest Wójt Gminy R.

W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy R. wskazał, że J.P. od 2008 r. był mieszkańcem miejscowości I., gmina M., przez co organem właściwym w sprawie jest Burmistrz Miasta M.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: "kpa"). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 ppsa, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny.

Spór o właściwość może powstać na gruncie realizacji kompetencji organów do załatwienia konkretnej i indywidualnej sprawy administracyjnej. Istotą rozstrzygnięcia sporu, którego podstawę stanowi rozbieżność stanowisk organów administracji publicznej w zakresie wykładni i stosowania regulacji wyznaczającej właściwość tych organów jest zatem wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy administracyjnej przez wydanie rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie administracyjnej, co do zasady załatwianej w formie decyzji administracyjnej. Zwrócić należy uwagę, że warunkiem rozstrzygnięcia sporu przez wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy jest także stwierdzenie, że rozbieżności interpretacyjne organów na tle regulacji kompetencyjnej mają charakter realny (a nie pozorny), aktualny (a nie potencjalny) i konkretny (a nie abstrakcyjny). Wyłącznie sytuacja, w której organ, do którego strona zwróciła się o załatwienie sprawy, uznaje się za niewłaściwy i przekazuje podanie w drodze postanowienia wydanego na podstawie art. 65 § 1 kpa innemu organowi, zaś organ, któremu podanie przekazano uważa, że nie jest organem właściwym, daje podstawy do wystąpienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu na podstawie art. 4 ppsa.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z 7 grudnia 2023 r. nr PS.5022.3.2023 Burmistrz Miasta M. ustalił dla J.P. prawo pobytu w Schronisku dla Osób Bezdomnych M. Stowarzyszenia (...) w okresie od 7 grudnia 2023 r. do 31 marca 2024 r., ustalił odpłatność za pobyt w ww. instytucji w wysokości 50% miesięcznego kosztu pobytu w schronisku oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

W przedstawionych okolicznościach nie doszło do sytuacji, w której organy przestrzegając obowiązku określonego w art. 19 kpa zakwestionowały swoją właściwość w indywidualnej sprawie administracyjnej. Sprawa ta została przez organ załatwiona. Kwestią sporną pozostaje wyłącznie dokonanie rozliczeń pomiędzy gminą miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie, która udzieliła pomocy doraźnej z uwagi na szczególnie uzasadnioną sytuację osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, a gminą, do której wystąpiono o zwrot poniesionych wydatków. Rozliczenia tego rodzaju dokonywane są na podstawie art. 101 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.), nie przybierają one jednak formy decyzji administracyjnej. Spory wynikłe na tym tle stanowią sprawę cywilną, a nie administracyjną (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OW 10/24 i powołane tam orzecznictwo). Sprawa niniejsza nie ma zatem charakteru sporu o właściwość, który może zostać rozstrzygnięty przez Naczelny Sąd Administracyjny w drodze wskazania organu właściwego do załatwienia sprawy.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w związku z art. 15 § 2, art. 64 § 3 i art. 193 ppsa orzekł jak w sentencji. O zwrocie całego uiszczonego wpisu sądowego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 3 ppsa.

.