Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia del. WSA Tomasz Świstak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza [...] z [...] maja 2017 r. nr [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem [...] a Prezydentem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku N.K. o udzielenie pomocy pieniężnej oraz zasiłku celowego postanawia: wskazać Prezydenta Miasta [...] jako organ właściwy w sprawie.

Burmistrz Miasta [...] wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem [...] a Prezydentem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do roz[...] wniosku N.K. o udzielenie pomocy na opłacenie kosztów pobytu i wyżywienia w placówce [...] Ośrodek Pomocy Bliźniemu [...] w [...] oraz o przyznanie pomocy celowej na zakup obuwia, bielizny osobistej i odzieży.

W uzasadnieniu wniosku Burmistrz wskazał, że N. K. jest osobą bezdomną, a ostatnim miejscem jej zameldowania na pobyt stały było miasto [...].

Dalej wskazano, iż MOPR w Poznaniu uznając się za niewłaściwy do roz[...] wniosku N.K. i przekazując jej wniosek wg właściwości Kierownikowi Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] powołała się na okoliczność, że N. K. pozostaje w związku z małżeńskim z Ł. K., który posiada ostatni adres zameldowania na pobyt stały w [...].

Nadto Burmistrz [...] podniósł, że Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] wypłaca L.K. zasiłek stały oraz pokrywa koszty pobytu w placówce [...] w [...] , jednakże N.i Ł. K. nie przebywają na terenie Gminy [...], lecz w tymże ośrodku w [...], , zaś wspólne zamieszkiwanie przez nich w tej placówce dla bezdomnych nie zobowiązuje Gminy [...] do pokrywania kosztów pobytu oraz udzielania dodatkowej pomocy N.K..

W odpowiedzi na wniosek działający z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] Kierownik Działu Pomocy Osobom Bezdomnym MOPR w [...] wskazał, że MOPR w [...] nie zamierza uchylać się od ponoszenia kosztów pomocy udzielanej N.K., która jest osobą bezdomną ostatnio zameldowaną na pobyt stały w [...], a przekazanie jej podania wg właściwości do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], który udziela już pomocy Ł.K. (mężowi N.K., z którym prowadziła ona wspólne gospodarstwo domowe na terenie placówki [...] w [...]) uzasadnione było chęcią uniknięcia sytuacji, której przyznane zostanie podwójne świadczenie z pomocy społecznej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi Kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Burmistrzem [...] a Prezydentem Miasta [...] jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku N.K. o przyznanie pomocy na opłacenie kosztów pobytu i wyżywienia w palcówce [...] Ośrodek Pomocy Bliźniemu [...] w [...] oraz o przyznanie pomocy celowej na zakup obuwia, bielizny osobistej i odzieży.

Przepisem określającym właściwość miejscową w sprawach z zakresu pomocy społecznej jest właśnie art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930 ze zm.). W ust. 1 powołanego artykułu ustanowiono podstawową w tym względzie zasadę, zgodnie z którą właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Od zasady tej przewidziano wyjątek w odniesieniu do osób bezdomnych. W myśl art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w stosunku do tych osób właściwą miejscowo jest gmina ostatniego ich miejsca zameldowania na pobyt stały.

Definicja pojęcia "osoba bezdomna" na użytek przywołanej ustawy została zawarta w jej art. 6 pkt 8, zgodnie z którym, osobą bezdomną jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.

W niniejszej sprawie jest okolicznością bezsporną, że N.K. jest osobą bezdomną w rozumieniu wyżej wskazanych przepisów, a jej ostatnim miejscem stałego zameldowania było miasto [...].

Podkreślić należy, iż za stałe miejsce zamieszkania N.K. nie mógł być uznany Ośrodek Pomocy Bliźniemu [...] w [...] bowiem pobyt w nim ma charakter przejściowy (stosownie do treści art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 150), co oznacza, że rozstrzygające znaczenie miał w tej sprawie przepis art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie zaś z tym przepisem, w przypadku osoby bezdomnej, właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. W związku z powyższym, ponieważ N.K. była ostatnio na stałe zameldowana w [...], to Prezydent Miasta [...] jest właściwy do rozpatrzenia wniosku.

Argumentacja Kierownika Działu Pomocy Osobom Bezdomnym MOPR w [...] nie mogła zaś zostać uwzględniona, albowiem w ogóle nie odwołuje się ona do treści jednoznacznych w tym zakresie regulacji prawnych i wprowadza nie znane ustawie kryterium ustalania właściwości miejscowej organu pomocy społecznej jakim miałoby być miejsce ostatniego stałego zameldowania małżonka osoby bezdomnej, która o taką pomoc się ubiega. Argumentacja Miasta [...], de facto kwestionująca racjonalność regulacji art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, nie podważa przy tym jednoznacznych rezultatów wykładni przepisów ustawy o pomocy społecznej.

Z tych względów, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.