Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) sędzia NSA Monika Nowicka Protokolant st. inspektor sądowy Barbara Dąbrowska-Skóra po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.M., R.M. i J.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1012/10 w sprawie ze skargi J.M., R.M. i J.M. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Ministra Gospodarki solidarnie na rzecz J.M., R.M. i J.M. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 8 września 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1012/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R.M., J.M. i J.M. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Minister Gospodarki utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lutego 2010 r. o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej orzeczeniem Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1962 r. znak: [...] w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. [...], M.Z., B. , pow. P., woj. K. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskiem z dnia 30 stycznia 2007 r. R.M., J.M. i J.M., jako spadkobiercy Z.M. (dawnego właściciela przedmiotowego przedsiębiorstwa oraz nieruchomości, na której było ono zorganizowane), zwrócili się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z wnioskiem o stwierdzenie nieważności zarządzenia nr [...] Ministra Skupu z dnia [...] lutego 1956 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedmiotowym przedsiębiorstwem wnosząc jednocześnie o przekazanie akt po wydaniu decyzji przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do Ministra Gospodarki w celu zbadania legalności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1962 r., podjętego w następstwie zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] listopada 1956 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Natomiast zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w I instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zachowanie jednomiesięcznego terminu musi być udowodnione przez stronę, zaś organ administracji swobodnie ocenia dowody wskazujące na jego zachowanie.

Nadto podniesiono, że Sąd w wyroku z dnia 9 kwietnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 10/09, stwierdził iż Minister Gospodarki w oparciu o wniosek skarżących z dnia 30 stycznia 2007 r. nie był uprawniony do wszczęcia postępowania nieważnościowego i poddania w tym trybie kontroli orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1962 r., bowiem powyższy wniosek jest sformułowany ogólnikowo i z jego treści można jedynie wywieść, że żądano zbadania legalności orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Skarbu Państwa. Zabrakło w nim wskazania trybu przeprowadzenia kontroli tego rozstrzygnięcia, czy w postępowaniu o wznowienie postępowania, czy też w postępowaniu o stwierdzenie nieważności, a także iż skarżący w skardze, jak też we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy sprecyzowali, że ich intencją była kontrola orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstwa w trybie wznowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Tym samym to Sąd w wyroku z dnia 9 kwietnia 2009 r. zwrócił organowi uwagę, iż wniosek z dnia 30 stycznia 2007 r. nie może zostać uznany za złożony w trybie "wznowieniowym", albowiem zabrakło w nim w ogóle wskazania trybu przeprowadzenia kontroli rozstrzygnięcia z 1962 r.

Zdaniem organu wyraźne żądanie zbadania legalności orzeczenia z dnia [...] czerwca 1962 r. w trybie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. nastąpiło dopiero w ich wniosku z dnia 24 lipca 2008r. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Brak jest więc w ocenie organu podstaw prawnych do potraktowania złożonego wniosku z dnia 30 stycznia 2007 r. jako złożonego w trybie wznowieniowym, ponieważ - jak zauważył Sąd - zabrakło w nim wskazania trybu przeprowadzenia kontroli tego rozstrzygnięcia.

Zdaniem organu istotne znaczenie ma ponadto fakt, iż w dniu złożenia przez strony wniosku z dnia 30 stycznia 2007 r. nie istniały jeszcze przesłanki do skutecznego żądania wszczęcia przed Ministrem Gospodarki postępowania wznowieniowego zgodnie z art. 145 § 1 pkt 8 w zw. z art. 148 § 1 k.p.a., bowiem z obrotu prawnego nie zostało jeszcze wyeliminowane zarządzenie nr [...] wydane przez Ministra Skupu w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedmiotowym przedsiębiorstwem. Wskazano także, iż skarżący nie udowodnili, że podanie o wznowienie postępowania zostało złożone przez nich przed upływem miesięcznego terminu, liczonego od dnia, kiedy decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2008 r. nabyła walor ostateczności, tj. 19 marca 2008 r. oraz 26 marca 2008 r. Przedmiotowe podanie zostało złożone dopiero w dniu 24 lipca 2008 r., a zatem z uchybieniem terminów do jego złożenia określonych w art. 148 § 1 k.p.a.

Od powyższej decyzji skargę do Sądu wnieśli R.M., J.M. i J.M. zarzucając jej wadliwą interpretację art. 148 § 1 k.p.a., a nadto pozostawanie w sprzeczności z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 10/09.

W uzasadnieniu skarżący wskazali, że wnioskiem z dnia 30 stycznia 2007 r., obejmującym dwa odrębne żądania, zwrócili się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o stwierdzenie nieważności zarządzenia nr [...] Ministra Skupu z dnia [...] lutego 1956 r. w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz zbadanie przez Ministra Gospodarki legalności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1962 r. w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa młyna, a także żądanie przekazania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi - po zakończeniu postępowania nieważnościowego i wydaniu decyzji - do Ministra Gospodarki całości akt przedmiotowej sprawy, w tym także wniosku z dnia 30 stycznia 2007 r. w celu oceny legalności orzeczenia z 1962 r.

W ocenie skarżących stanowisko organu pozostaje w kolizji z materiałem sprawy oraz ustaleniami Sądu zawartymi w wyroku z dnia 9 kwietnia 2009 r., który podkreślił, że wniosek skarżących z dnia 30 stycznia 2007 r., aby mógł być dalej procesowany, wymagał jedynie sprecyzowania żądania odnośnie trybu jego rozpoznania. Przyjęcie, że sprecyzowane przez skarżących żądanie kontroli w trybie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. orzeczenia z 1962 r. nastąpiło dopiero w piśmie z dnia 24 lipca 2008 r. stanowi nadużycie prawa. Z literalnego brzmienia tekstu pisma z dnia 24 lipca 2008 r. wynika, że stanowisko skarżących nie było nowym, odrębnym żądaniem skarżących, a jedynie doprecyzowało ogólnie sformułowane żądanie zawarte we wniosku z dnia 30 stycznia 2007 r.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zasadnie organ uznał, iż podanie skarżących o wznowienie postępowania zakończonego orzeczeniem Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1962 r. zostało wniesione w dniu 24 lipca 2008 r., tj. z uchybieniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w I instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie podstawę do wznowienia postępowania stanowi wydanie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi ostatecznej decyzji z dnia [...] marca 2008 r. stwierdzającej nieważność zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] lutego 1956 r. nr [...] w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedmiotowym przedsiębiorstwem. Nadto Sąd wskazał, iż jak wynika z akt skarżący dowiedzieli się o decyzji z dnia [...] marca 2008 r. odpowiednio: J.M. - w dniu 19 marca 2008 r., a J.M. i R.M. - w dniu 26 marca 2008 r. Miesięczny termin na wystąpienie z podaniem o wznowienie postępowania upłynął więc dla J.M. w dniu 19 kwietnia 2008 r., a dla J.M. i R.M. w dniu 26 kwietnia 2008 r. Ponadto Sąd podniósł, iż po pierwsze Sąd - w wiążącym zarówno organ, jak i Sąd orzekający w tej sprawie - wyroku z dnia 9 kwietnia 2009 r. stwierdził, iż wniosek skarżących z dnia 30 stycznia 2007 r. został sformułowany ogólnikowo i z jego treści można jedynie wywieść, że żądano zbadania legalności orzeczenia z 1962 r. Zdaniem Sądu wyrażonym w powyższym wyroku we wniosku z dnia 30 stycznia 2007 r. zabrakło wskazania trybu przeprowadzenia kontroli rozstrzygnięcia z 1962 r., czy w postępowaniu o wznowienie postępowania, czy też w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia. Sąd w wyroku z dnia 9 kwietnia 2009 r. wskazał jednocześnie, że skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 24 lipca 2008 r. oraz w skardze sprecyzowali, że ich intencją była kontrola orzeczenia z 1962 r. w trybie wznowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.

W tej sytuacji Sąd uznał, że trafnie wnioskował organ w zaskarżonej decyzji, iż Sąd w wyroku z dnia 9 kwietnia 2009 r. zwrócił organowi uwagę, iż wniosek z dnia 30 stycznia 2007 r. nie może zostać uznany za złożony w trybie wznowieniowym. Niezasadny jest więc, w ocenie Sądu, argument skarżących, że z chwilą zaistnienia podstawy do wznowienia postępowania zakończonego orzeczeniem z 1962 r., tj. z chwilą wydania ostatecznej przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji z dnia [...] marca 2008 r. stwierdzającej nieważność zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] lutego 1956 r. nr [...] w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedmiotowym przedsiębiorstwem, staje się automatycznie aktywny wniosek z dnia 30 stycznia 2007 r. o zbadanie legalności orzeczenia z dnia 1962 r. Po drugie, w dniu 30 stycznia 2007 r. nie nastąpiła jeszcze podstawa do wznowienia postępowania, ponieważ - jak wskazano powyżej - jest nią wydanie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu [...] marca 2008 r. ostatecznej decyzji o stwierdzeniu nieważności orzeczenia z 1962 r. Stosownie bowiem do art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

Powyższe – zdaniem Sądu I instancji – wskazuje, iż organ prawidłowo uznał, że skarżący wnieśli podanie o wznowienie postępowania zakończonego orzeczeniem z 1962 r. z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., co zasadnie przesądziło o odmowie wznowienia postępowania. Dlatego też zaszła podstawa do oddalenia wniesionej skargi.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiedli R.M., J.M. i J.M., zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazane sprawy do ponownego rozpatrzenia. Jednocześnie zakwestionowaniu orzeczeniu zarzucono:

I. na podstawie art. 183 § 2 pkt 4 w zw. z art. 18 § 1 pkt 6a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., nieważność ze względu na jego wydanie z udziałem sędziego, który brał udział w wydaniu wyroku kończącego wcześniej prowadzone w tej sprawie postępowanie, co stanowi o nieważności zaskarżonego obecnie wyroku,

II. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 153 p.p.s.a. polegające na nieuwzględnieniu wiążącej w sprawie oceny prawnej wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 10/09, odnośnie charakteru i skutków prawnych wniosku skarżących z dnia 30 stycznia 2007 r.,

b) art. 141 § 4 w zw. z przepisem art. 153 p.p.s.a. oraz w zw. z przepisami art. 61 § 3, art. 63 § 2, art. 64 § 2 i art. 148 § 1 w zw. z art. 9 k.p.a., polegające na błędnym uznaniu ustaleń faktycznych organu administracji za prawidłowe odnośnie skutków wniosku skarżących z dnia 30 stycznia 2007 r. co do wszczęcia postępowania w sprawie,

c) art. 151 w zw. z przepisem art. 133 § 1 i art. 153 p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi pomimo naruszenia przez organ administracji przy wydaniu ocenianych przez Sąd decyzji przepisów art. 7, art. 61 § 3, art. 63 § 2, art. 64 § 2, art. 77 § 1 i art. 148 § 1 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ wynik sprawy administracyjnej w rozumieniu przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.,

d) art. 151 w zw. z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz w zw. z przepisem art. 24 § 1 pkt 5, art. 127 § 3 oraz art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., poprzez oddalenie skargi pomimo, iż decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] kwietnia 2010 r. wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy dotknięta jest wadą powodującą wznowienie postępowania, ponieważ została podpisana przez tego samego pracownika, który wydał pierwszą decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2010 r., przez co pracownik ten był wyłączony od rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co zobowiązywało Sąd do uchylenia decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] kwietnia 2010 r.,

e) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 153 p.p.s.a. oraz w związku z przepisem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie wobec decyzji organu administracji, które wydane zostały z naruszeniem przepisów art. 7, art. 24 § 1 pkt 5, art. 61 § 3, art. 63 § 2, art. 64 § 2, art. 77 § 1 i art. 148 § 1 k.p.a. mającym istotny wpływ na wynik sprawy,

f) art. 134 w zw. z art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez odstąpienie od dokonania przez Sąd we własnym zakresie oceny zgromadzonego materiału dowodowego, który wystarczał do uznania, iż ocena organu administracji wyrażona w zaskarżonej decyzji wobec wniosku skarżących z dnia 30 stycznia 2007 r. rażąco narusza przepisy art. 7, art. 61 § 3, art. 63 § 2, art. 64 § 2, art. 77 § 1 i art. 148 § 1 k.p.a.,

g) art. 134 i przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z przepisem art. 24 § 1 pkt 5, art. 127 § 3 oraz art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., poprzez niedostrzeżenie przez Sąd z urzędu, iż decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] kwietnia 2010 r. wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy dotknięta jest wadą powodującą wznowienie postępowania, ponieważ została podpisana przez tego samego pracownika, który wydał pierwszą decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2010 r., przez co pracownik ten był wyłączony od rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co zobowiązywało Sąd do uchylenia decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] kwietnia 2010 r.

III. przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe ich zastosowanie, tj.:

a) art. 148 § 1 k.p.a., poprzez uznanie, iż miesięczny termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego nie został przez skarżących dotrzymany, gdy tymczasem termin ten powinien być liczony w zw. z przepisami art. 61 § 3, art. 63 § 2, art. 64 § 2 k.p.a. dla wniosku skarżących złożonego w dniu 30 stycznia 2007 r.,

b) art. 61 § 3, art. 63 § 2, art. 64 § 2 k.p.a., poprzez nieuznanie, iż uzupełnienie wniosku skarżących z dnia 30 stycznia 2007 r. kolejnymi pismami skarżących z dnia 28 lipca 2008 r., z dnia 21 września 2009 r. i z dnia 29 października 2009 r. stanowiło wyjaśnienie treści żądania skarżących zawartego we wniosku z dnia 30 stycznia 2007 r., które to wyjaśnienie potwierdziło skutek wniosku z dnia 30 stycznia 2007 r. od dnia jego złożenia, a nie od dnia jego wyjaśnienia.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor rozwinął przytoczone wyżej zarzuty. Uzasadniając zarzut nieważności postępowania wskazano, że zaskarżony wyrok wydany zatem został w tej samej sprawie administracyjnej wszczętej wnioskiem skarżących z dnia 30 stycznia 2007 r., co wyrok tego Sądu z dnia 9 kwietnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 10/09. W składzie Sądu wydającego wyrok w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 10/09 i w sprawie niniejszej brał udział sędzia Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, podczas gdy z mocy ustawy (art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a.) sędzia ten był wyłączony od orzekania. Wskazano również, że sprawa o sygn. akt IV SA/Wa 10/09 dotyczyła decyzji Ministra Gospodarki wydanej w przedmiocie nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1962 r., zaś Sąd uchylając obie decyzje zawarł tam wytyczne, których skutkiem było wydanie zaskarżonych w niniejszej sprawie decyzji i wydanie zakwestionowanego wyroku z dnia 8 września 2010 r.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie wskazali, że w obecnie zaskarżonym wyroku z dnia 8 września 2010 r. Sąd wywiódł, iż skarżący uchybili miesięcznemu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego orzeczeniem Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1962 r., ponieważ Sąd uznał, iż żądanie wznowienia skarżący zgłosili dopiero w dniu 24 lipca 2008 r. Ponadto Sąd w zaskarżonym orzeczeniu przyjął, iż w wyroku z dnia 9 kwietnia 2009 r. zostało stwierdzone, że wniosek skarżących z dnia 30 stycznia 2007 r. nie mógł zostać uznany za złożony w trybie wznowieniowym. Stwierdzenia te, zdaniem autora skargi kasacyjnej, są sprzeczne z treścią wyroku z dnia 9 kwietnia 2009 r. i zawartą w nim oceną prawną, dlatego naruszają przepis art. 153 p.p.s.a. Wskazano również, że w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji przypisał wyrokowi z dnia 9 kwietnia 2009 r. treść, której on nie zawiera. Zdaniem autora skargi kasacyjnej nakazanie Ministrowi Gospodarki w wyroku z dnia 9 kwietnia 2009 r. wyjaśnienia treści żądania skarżących zawartego we wniosku z dnia 30 stycznia 2007 r. w trybie przepisu art. 64 § 2 k.p.a. oznacza, iż Sąd w tym wyroku jednoznacznie stwierdził, że wniosek skarżących z dnia 30 stycznia 2007 r. jest skuteczny, ale do wszczęcia odpowiedniego postępowania konieczne jest wyjaśnienie, jakiego postępowania żądają skarżący. Zaś w żadnym miejscu nie wskazał, by za wniosek o wznowienie postępowania zakończonego orzeczeniem Przewodniczącego Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1962 r. uznać pismo z dnia 24 lipca 2008 r. Ponadto nie można przyjąć, wbrew twierdzeniom zaskarżonego wyroku, iż w dniu 30 stycznia 2007 r. nie nastąpiła jeszcze podstawa wznowienia, skoro podstawą tą jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2008 r.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia przez Sąd art. 141 § 1 w zw. z art. 153 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie wskazali, że Sąd błędnie przyjął za organem administracji, uznając jego ustalenia za prawidłowe, iż zgłoszenie przez skarżących żądania wznowienia postępowania zakończonego orzeczeniem Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1962 r. nastąpiło dopiero w ich wniosku z dnia 24 lipca 2008 r., którym żądali ponownego rozpatrzenia sprawy przez Ministra Gospodarki rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. właśnie wskazując, że ich wniosek z dnia 30 stycznia 2007 r. przekazany przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. należy traktować jako żądanie wznowienia postępowania, a nie jako żądanie stwierdzenia nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1962 r., jak uczynił to Minister Gospodarki w decyzji z dnia [...] lipca 2008 r. Nadto podniesiono, że wyjaśnienie treści żądania strony w trybie przepisu art. 64 § 2 k.p.a. skutkuje koniecznością uznania, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte zgodnie z przepisem art. 61 § 3 k.p.a., tj. od dnia zgłoszenia żądania - w niniejszej sprawie od dnia 30 stycznia 2007 r. Błędne ustalenia Sądu i organu, w ocenie skarżących kasacyjnie doprowadziły do wadliwego zastosowania art. 148 § 1 k.p.a., co skutkowało uznaniem, iż wniosek o wznowienie został złożony pismem z dnia 24 lipca 2008 r., a nie pismem z dnia 30 stycznia 2007 r.

W zakresie zarzutu naruszenia przez Sąd art. 151 w zw. z art. 133 § 1 i art. 153 p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej wskazał, że skoro decyzje zostały wydane sprzecznie z oceną prawną wyrażoną w wyroku z dnia 9 kwietnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 10/09, to oddalenie złożonej na nie skargi zaskarżonym obecnie wyrokiem z dnia 8 września 2010 r. oznacza niewłaściwe zastosowanie art. 151 p.p.s.a.

Wskazano również na wadliwość zakwestionowanej decyzji poprzez wydanie jej przez tego samego pracownika, który wydał decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] lutego 2010 r., mimo że był on wyłączony od wydania decyzji tego organu w trybie art. 127 § 3 k.p.a., czym naruszono przepis art. 151 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 24 § 1 i art. 127 § 3 oraz art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a.

Powyższe zarzuty, w ocenie skarżących kasacyjnie winny skutkować uchyleniem decyzji, a niedokonując powyższego Sąd naruszył przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., albowiem doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., albowiem w niniejszej sprawie naruszono prawo dające podstawę do wznowienia postępowania (zaskarżoną decyzję wydał ten sam pracownik, co decyzję poprzedzającą wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy).

Uzasadniając zaś zarzuty naruszenia prawa materialnego skarżący kasacyjnie podnieśli, iż Sąd niewłaściwie zastosował przepis art. 148 § 1 k.p.a., ponieważ odniósł jego treść wobec pisma skarżących z dnia 24 lipca 2008 r., zamiast wobec ich wniosku z dnia 30 stycznia 2007 r. Zaś ocena tego wniosku w ramach przepisu art. 148 § 1 k.p.a. dałaby wynik pozytywny, polegający na stwierdzeniu, iż wniosek ten nie został złożony z uchybieniem miesięcznego terminu określonego w powołanym przepisie art. 148 § 1 k.p.a. Nadto przypomniano, że strona w każdym czasie może żądać wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy zaistniały materialnoprawne podstawy do takiego wznowienia. Czym innym jest bowiem samo zgłoszenie żądania wznowienia postępowania administracyjnego, a czym innym jest jego uwzględnienie w zależności od okoliczności wpływających na skuteczność wznowienia postępowania. Jednakże różnicy tej Sąd I instancji nie dostrzegł, co spowodowało naruszenie wskazanego wyżej przepisu.

W ocenie skarżących kasacyjnie Sąd naruszył także przepisy art. 61 § 3, art. 63 § 2 i art. 64 § 2 k.p.a., albowiem wywiódł z nich, iż czynności nakazane prawomocnym wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2009 r. należy odnieść do pisma skarżących z dnia 24 lipca 2008 r., gdy tymczasem przepisy te skutkują uznaniem, iż to wniosek z dnia 30 stycznia 2007 r. należy traktować jako żądanie wznowienia postępowania zakończonego orzeczeniem Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1962 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie już w zarzutach skargi kasacyjnej wskazano na występującą nieważność postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Zdaniem skarżących kasacyjnie zaskarżony wyrok został wydany z udziałem sędziego, który brał udział w wydaniu wyroku kończącego wcześniej prowadzone w tej sprawie postępowanie, co stanowi o nieważności zaskarżonego obecnie wyroku na podstawie art. 183 § 2 pkt 4 w zw. z art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a.

Zgodnie z art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. nieważność postępowania zachodzi jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. Przyczyny wyłączenia sędziego z mocy ustawy statuuje przepis art. 18 § 1 p.p.s.a.

Sędzia jest - zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 6 p.p.s.a. - wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 14 października 2008 r., SK 6/07, orzekł, że art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zakresie, w jakim pomija - jako podstawę wyłączenia sędziego od udziału w orzekaniu w postępowaniu sądowym toczącym się po wznowieniu postępowania administracyjnego - jego wcześniejszy udział w orzekaniu w sprawie dotyczącej decyzji wydanej we wznowionym postępowaniu administracyjnym, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP (sentencja wyroku została ogłoszona w Dz. U. Nr 190, poz. 1171). W związku z powyższym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, ustawą z dnia 23 października 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 1736) do art. 18 § 1 p.p.s.a. dodano pkt 6a, uwzględniający wyrok Trybunału z dnia 14 października 2008 r. Przepis ten wszedł w życie z dniem 8 stycznia 2010 r., zatem w dniu podjęcia zaskarżonego wyroku powyższa norma znajdowała się w obrocie prawnym.

Przepis ten stanowi, iż sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawie dotyczącej skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie.

Niespornym w rozpoznawanej sprawie pozostaje to, iż zarówno w składzie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1012/10, przed którym zapadł zaskarżony niniejszą skargą kasacyjną wyrok oddalający skargę na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] kwietnia 2010 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostatecznym orzeczeniem Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1962 r. w sprawie stwierdzenia przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. [...], które rozpoczęto wnioskiem skarżących z dnia 30 stycznia 2007 r., jak również w składzie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przed którym zapadł wyrok z dnia 9 kwietnia 2009 r. (sygn. akt IV SA/Wa 10/09), którym uchylono decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2008 r. i poprzedzająca ją decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2008 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1962 r. w sprawie stwierdzenia przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. [...], które rozpoczęto wnioskiem skarżących z dnia 30 stycznia 2007 r. - orzekał ten sam sędzia, a to sędzia WSA Małgorzata Małaszewska – Litwiniec.

Dla ustalenia zakresu wyłączenia kluczowym było w świetle art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. ustalenie znaczenia pojęcia "sprawy", o której mowa w analizowanym przepisie, w jej znaczeniu materialnym. Jak powszechnie wskazuje się w doktrynie (por. np. B. Adamiak, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Gd 654/96, OSP 1999, z. 1, s. 51) na "sprawę administracyjną" w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej.

W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości tożsamość spraw w znaczeniu materialnoprawnym pomiędzy postępowaniem prowadzonym przed Sądem I instancji, objętym niniejszą skargą kasacyjną i postępowaniem uprzednio prowadzonym pod sygnaturą II SA/Wa 10/09. Strony tych postępowań są niewątpliwie tożsame. Oba te orzeczenia odnoszą się do tych samych stanów faktycznych, gdyż dotyczą kontroli legalności decyzji ostatecznych, wydanych w postępowaniu uruchomionym wnioskiem skarżących z dnia 30 stycznia 2007 r. o zbadanie legalności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1962 r. podjętego w następstwie zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] lutego 1956 r., które wcześniej zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Wadliwie zastosowany pierwotnie przez organ tryb stwierdzenia nieważności decyzji, skutecznie zakwestionowany w uprzednio prowadzonym postępowaniu (sygn. akt IV SA/Wa 10/09) z prawidłowo już zastosowanym trybem wznowienia postępowania administracyjnego jest potwierdzeniem materialnoprawnej tożsamości przedmiotowej sprawy pomiędzy prowadzonym postępowaniem a tym, które uprzednio oceniano w w/w sprawie. Skoro tożsamość sprawy to tożsamość przedmiotowa, to ustalając powyższe w zakresie weryfikacji decyzji administracyjnej uznać należy, że rozpoznanie sprawy co do zastosowania właściwego trybu takiej weryfikacji decyzji ostatecznej przesądza o tożsamości sprawy.

Zatem pojęcie sprawy administracyjnej zostało wyznaczone przez potrzebę konkretyzacji praw i obowiązków stron w ramach właściwego trybu nadzwyczajnego weryfikacji decyzji ostatecznych wznowienia postępowania.

Tym samym w tych okolicznościach rozpoznawanej sprawy zasadnie podnoszą skarżący, iż powyżej wskazany sędzia został wyłączony z mocy prawa na podstawie art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., natomiast nieuwzględnienie tego faktu prócz naruszenia ww. normy prowadzi do konieczności stwierdzenia nieważności postępowania sądowego na podstawie art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

W związku z faktem, iż zaskarżony wyrok dotknięty jest wadą nieważności postępowania sądowego, które to postępowanie musi być przeprowadzone ponownie, niemożliwe jest merytoryczne ustosunkowanie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej z uwagi na zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowego.

Ze wskazanych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna w opisanym zakresie ma uzasadnione podstawy i na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił skarżony wyrok. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.