III SA/Po 142/26 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-02-19	
Data wpływu	2026-01-02	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu	
Sędziowie	Monika Świerczak /przewodniczący sprawozdawca/
Sebastian Michalski
Wojciech Rowiński	
Symbol z opisem	6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Uchylono zaskarżoną decyzję	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Sędzia WSA Wojciech Rowiński Sędzia WSA Sebastian Michalski Protokolant starszy sekretarz sądowy Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2026 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia opłaty rocznej za wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego I. S. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.	
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 29 września 2025 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: "SKO", "organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] (dalej jako:"organ I instancji") z dnia 22 grudnia 2020r., nr [...] odmawiającej I. S. (dalej jako: "skarżący") umorzenia opłaty rocznej za 2020 r. wraz z odsetkami i kosztami upomnienia w wysokości [...] zł z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej o pow. 0,2302 ha ustalonej decyzją Starosty [...] z dnia 19 września 2018 r. nr [...]

Sprawa została rozstrzygnięta w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Starosta [...] decyzją z dnia 19 września 2018 r. nr [...] wyłączył z produkcji rolnej grunty klasy RIIIb, wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego położonych w obrębie ewidencyjnym [...], stanowiących część działki ewidencyjnej nr [...], przeznaczonych pod budowę stacji kontroli pojazdów wraz z myjnią samochodową. Wymienioną decyzją ustalono stałą opłatę roczną w wysokości [...] zł, płatne przez 10 lat począwszy od 2019 r. w terminie do 30 czerwca danego roku.

Wnioskiem z dnia 20 sierpnia 2020 r. skarżący wystąpił do Marszałka Województwa [...] o umorzenie opłaty rocznej wraz z odsetkami i kosztami upomnienia w kwocie [...]zł, uzasadniając swój wniosek trudnościami finansowymi spowodowanymi przez pandemię COVID -19. Organ I instancji w toku postępowania, w oparciu o przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty ustalił stan majątkowy wnioskodawcy i uznał, że aktualny stan finansowy nie pozwala na zastosowanie ulgi w postaci umorzenia zobowiązania. Zdaniem organu I instancji udzielona wnioskodawcy przez inne organy pomoc publiczna rekompensuje skarżącemu negatywne skutki pandemii koronawirusa. Nadto organ poinformował wnioskodawcę o możliwości ubiegania się o rozłożenie wymagalnej kwoty na raty lub odroczenie terminu jej płatności.

Od powyższej decyzji, w przewidzianym terminie, skarżący wniósł odwołanie, w którym zakwestionował ocenę swojej sytuacji majątkowej przez organ I instancji i podniósł, że z dokumentów znajdujących się w aktach nie wynika, by jego sytuacja finansowa była na tyle dobra, by zapłata przedmiotowej kwoty nie spowodowała zagrożenia dla egzystencji jego rodziny oraz nie spowodowała wstrzymania działalności gospodarczej. Ponadto skarżący odwołał się do rozmowy telefonicznej z pracownikiem organu I instancji, gdzie otrzymał informację, że 50% opłaty zostanie umorzone, dlatego nie zgadza się z przedmiotową decyzją.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po zapoznaniu się z odwołaniem oraz decyzją organu I instancji i aktami postępowania, decyzją z dnia 27 listopada 2024 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] o odmowie udzielenia umorzenia opłaty rocznej.

Na powyższe rozstrzygnięcie w dniu 8 stycznia 2025 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji tut. Kolegium z dnia 27 listopada 2024 r. oraz złożył skargę na opieszałość w rozpoznaniu jego odwołania.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że decyzja jaką wydało SKO jest dla niego mocno krzywdząca i niezgodna ze stanem faktycznym. W jego ocenie umorzenie opłaty z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej nie byłoby niesprawiedliwe społecznie. Dla budżetu Województwa [...] nie jest to duża kwota, a dla skarżącego byłaby to duża pomoc. Pomimo dużych trudności finansowych skarżącego opłaty za rok 2021, 2022, 2023, 2024 zapłacił w terminie i w pełnej wysokości. Nadto zarzucił w skardze, że SKO rozpatrywało odwołanie przez 4 lata. Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2025 r. sygn. akt IV SA/Po 137/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.

W wyroku Sąd podniósł, że organ odwoławczy nie tylko nie dokonał prawidłowej interpretacji art. 64 ust. 1 pkt 2a ustawy o finansach publicznych, ale również SKO nie poczyniło własnych ustaleń ani rozważań, które wskazywałyby na ponowne przeanalizowanie sprawy i które przyczyniłyby się do wszechstronnego jej wyjaśnienia, ponadto organ odwoławczy nie uzasadnił dlaczego w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła przesłanka ważnego interesu zobowiązanego. Sąd wskazał, że z powodu tak drastycznej bezczynności leżącej po stronie organu skarżący nie może znaleźć się w sytuacji dla niego niekorzystnej. Skoro dopiero po tak długim czasie SKO przystąpiło do rozpoznania sprawy, należało wezwać skarżącego chociażby do wykazania sytuacji materialnej i osobistej.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy SKO decyzją z dnia 29 września 2025 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia 22 grudnia 2020 r. odmawiającą umorzenia opłaty rocznej za 2020 rok wraz z odsetkami i kosztami upomnienia w wysokości [...] zł z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej o powierzchni 0,2302 ha klasy RIIIb.

SKO w uzasadnieniu decyzji wyjaśniło, że podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Przepis art. 22b ust. 1 pkt. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych stanowi, że dochodami budżetu województwa związanymi z wyłączaniem z produkcji gruntów rolnych są pobierane na podstawie ustawy opłaty roczne. Zgodnie natomiast z art. 64 ust. 1 pkt. 2 ustawy o finansach publicznych należność w postaci opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej, właściwy organ może na wniosek zobowiązanego umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym, lub umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego. SKO podkreśliło, że stosowanie instytucji umorzenia zaległości na podstawie z art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych ze swojej istoty wymaga wykładni zawężającej, ponieważ stanowi wyjątek od obowiązku uiszczenia należności o charakterze publicznoprawnym. "Uzasadnione względy", o których stanowi ten przepis to właśnie względy szczególne, wyjątkowe. Dla udzielenia ulgi poprzez całkowite umorzenie należności, nie jest wystarczające subiektywne przekonanie wnioskodawcy, że taki jest właśnie jego interes w uzyskaniu ulgi, jeżeli obiektywnie istniejące okoliczności tego nie potwierdzają.

Wnioskodawca uzasadniając wniosek podniósł, że ma trudności finansowe wynikające z pandemii koronawirusa oraz klęsk żywiołowych, które dotknęły jego gospodarstwo. Jednakże w ocenie organu gorsza niż dotychczas sytuacja materialna nie stanowi sama w sobie podstawy do umorzenia należności. Wymagane jest tu także, aby sytuacja wnioskodawcy - nie pozwalała na spłatę należności publicznoprawnych bez szczególnej dolegliwości dla zobowiązanego w postaci nadmiernego obciążenia finansowego bądź innych ciężkich skutków. Zdaniem SKO nie bez znaczenia dla sprawy jest okoliczność, iż w 2020 r. wnioskodawca otrzymał pomoc finansową de minimis w kwocie [...]euro tj. niepełna [...] złotych na zakup maszyny do prowadzenia działalności gospodarczej, a w okresie od marca do kwietnia 2020 r. został zwolniony z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W maju 2020 r. żona skarżącego zawarła ze Starostą umowę pożyczki z przeznaczeniem na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności oprocentowanej na 0,05 stopy w skali roku, a więc na bardzo korzystnych warunkach. Bieżące wydatki mogły być zatem pokrywane z pożyczki, a przedmiotowa opłata niewątpliwie stanowi bieżący koszt działalności gospodarczej. Organ odwoławczy odnosząc się do " interesu publicznego" w udzieleniu ulgi wskazał, że biorąc pod uwagę zakres pomocy otrzymanej dotychczas przez skarżącego i jego małżonkę - de minimis, zwolnienie czasowe z opłacania składek ZUS, niskooprocentowana pożyczka na koszty bieżącej działalności – zdaniem SKO udzielenie kolejnego wsparcia byłoby niesprawiedliwe społecznie. Organ odwoławczy wskazał, że obiektywnie istniejące okoliczności nie potwierdzają " ważnego interesu zobowiązanego" w uzyskaniu ulgi w postaci umorzenia opłaty. Posiadanie przez skarżącego stacji kontroli pojazdów wraz z myjnią samochodową umożliwia spłatę należności bez szczególnej uciążliwości.

Zdaniem SKO nie zaszła, żadna z przesłanek wymienionych w art. 64 ust.1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych.

Skargę na powyższą decyzję pismem z dnia 2 listopada 2025 r. do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu wywiódł skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Skarżący podniósł, że SKO w decyzji ponownie wskazuje, że w 2020 roku skarżący otrzymał pomoc finansową w wysokości [...] euro, że w okresie od marca do maja 2020 r. został zwolniony z obowiązku opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne. Ponadto, wskazał, że ZUS wydając taką decyzję wiedział, że skarżący nie posiada środków pozwalających na zapłacenie tych składek.

W ocenie skarżącego dawanie przez SKO w [...] dobrych rad, "że mogłem w rozsądny sposób gospodarować domowym budżetem i co miesiąc odkładać pieniądze, w taki sposób nie miałbym problemów finansowych" jest delikatnie mówiąc nie na miejscu, obraźliwe i nie przystoi instytucji państwowej.

Skarżący w skardze zarzucił, że SKO wskazując, że jego żona w maju 2020 r. zawarła ze Starostą umowę pożyczki z przeznaczeniem na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności. przemilczało, że kwota jaką otrzymała to [...] zł, a wsparcie to było pomocne, aby nie zawiesić działalności i utrzymać dwa stanowiska pracy w tak trudnym okresie pandemii, gdzie zamykało się wiele przedsiębiorstw i pracownicy pozostawali bez pracy. Wskazał, że zarzucono skarżącemu, że budując stację kontroli pojazdów z myjnią samochodową w biznesplanie powinienem zabezpieczyć środki finansowe na poczet opłat. Odnosząc się do twierdzenia SKO skarżący zwrócił uwagę, że gdy rozpoczynał budowę w 2010 r. trudno było przewidzieć, że w 2020 r. wystąpi siła wyższa i w Polsce wybuchnie COVID-19, który na tyle spowolni gospodarkę, że wiele przedsiębiorstw, w tym i skarżacego będą borykać się z trudnościami finansowymi. Skarżący wskazał także, że walka o egzystencję rodziny i utworzonego przedsiębiorstwa była dla niego ważnym interesem. Wystąpienie siły wyższej jest wystarczającą przesłanką, aby można było umorzyć jedną z dziesięciu opłat za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej. Powtórzył, że mimo dużych trudności finansowych opłaty za rok 2021,2022,2023,2024 i 2025 zapłacił w terminie i w pełnej wysokości. W ocenie skarżącego nie wydaje się, aby umorzenie jednej opłaty z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej było niesprawiedliwe społecznie. Dla budżetu Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] jest to kwota niewielka a dla skarżącego duża pomoc. Tym bardziej, że różne instytucje i media w tym trudnym okresie jaką była pandemia nawoływały aby przedsiębiorcy, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji finansowej składali wnioski o umorzenie opłat i różnego rodzaju wsparcia.

Zdaniem skarżącego, SKO w [...] wydając nową decyzję nie zapoznało się ze skargą z dnia 4 stycznia 2025 r. oraz załączonymi do skargi dokumentami. Powtórnie analizując moją sytuację finansową nie wzięto po uwagę wszystkich faktycznych okoliczności, które przemawiały za tym, że mój wniosek o umorzenia opłaty jest uzasadniony. Nie bez znaczenia zdaniem skarżącego jest fakt, że przez ponad 5 lat sprawa nie została zakończona. Skarżący wskazał, że kwota w wysokości [...] zł nie została zamrożona. Od 30 czerwca 2020 r. do chwili obecnej, od tej kwoty naliczane są odsetki za opóźnienia w zapłacie. Obecnie te odsetki urosły do kwoty ok. [...] zł. Ponadto skarżący zarzucił SKO w [...], że nigdy nie przysłało skarżącemu pisma z informacją, że wydłuża termin na załatwienie sprawy, zatem uznał, że sprawa została pozytywnie zakończona a sam dołożył wszelkich starań, aby opłaty w kolejnych latach mogły być terminowo regulowane.

.....W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei po myśli art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Oceniając decyzję w zakresie, w jakim Sąd jest władny to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, że uchybia ona prawu.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 września 2025 r., którą utrzymano w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia 22 grudnia 2020 r., odmawiającą umorzenia skarżącemu opłaty rocznej za 2020 rok wraz z odsetkami i kosztami upomnienia w wysokości [...] zł z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej.

W pierwszym rzędzie wskazać należy, na skutki jakie dla oceny przedmiotowej sprawy wynikają z faktu, że w sprawie zapadł prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 kwietnia 2025 r. sygn. akt IV SA/Po 137/25.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sady, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ponadto zgodnie z art. 170 p.p.s.a prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę, że jest on związany poglądem zaprezentowanym w powołanym wyroku WSA z dnia 16 kwietnia 2025 r. sygn. akt IV SA/Po 137/25.

Ocena prawna, o której stanowi art. 153 p.p.s.a może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości z korzystania z uznania administracyjnego, jak i wykorzystania określonego przepisu jako podstawy prawnej do wydania takiej a nie innej decyzji bądź tez postanowienia.

Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości odmowy umorzenia skarżącemu opłaty rocznej za wyłączenie gruntów rolnych z produkcji rolnej za 2019 r. wraz z odsetkami i kosztami ponaglenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 16 kwietnia 2025 r. uwzględniając skargę skarżącego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazał przede wszystkim, że " Organ nie tylko nie dokonał prawidłowej interpretacji regulacji z art. 64 ust.1 pkt 2a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych ( Dz.U. z 2024 r. poz. 1530 t.j.), ale również nieprzekonująco uzasadnił dla czego w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła przesłanka "ważnego interesu" skarżącego. Skarżący przedłożył ze skargą zaświadczenie z Banku [...] z 24.05.2024 r., z którego wynika, że zawarł umowę porozumienia w/s restrukturyzacji zadłużenia wraz z wykazem spłat za lata 2020-2023 oraz pozostałą kwotą zadłużenia w wysokości [...] zł. Bank zgodził się na restrukturyzację jego zadłużenia w wyniku czego każdego roku spłaca jedynie kapitał z zadłużenia, a odsetki będzie spłacał po całkowitej spłacie kapitału. Pomimo dużych trudności finansowych skarżącego opłaty za rok 2021, 2022, 2023, 2024 zapłacił w terminie i w pełnej wysokości. Natomiast wspomniana przez organ kwestia, iż "w 2020 r. wnioskodawca otrzymał pomoc finansową de minimis w kwocie [...]euro na zakup maszyny do prowadzenia działalności gospodarczej" nie ma znaczenia dla sprawy, bowiem jak wskazuje skarżący kwota ta została przekazana na konto banku, którą to nie mógł swobodnie rozporządzać. SKO nie poczyniło też żadnych rozważań w zakresie dochodów wnioskodawcy, ograniczając się jedynie do wskazania dochodu małżonki wnioskodawcy z 2019 r." Ponadto w wyroku z 16 kwietnia 2025 r. Sąd wskazał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, bo wydana w tej sprawie decyzja nie uwzględnia wszystkich istotnych pod względem prawnym jak i faktycznym okoliczności. Natomiast odnośnie terminu załatwienia sprawy przez organ odwoławczy, Sąd w wyroku stwierdził, ze nie może skarżący ponosić negatywnych konsekwencji rażącego niedbalstwa i opieszałości organu. Skarżący miał też prawo przypuszczać, że sprawa została " załatwiona pozytywnie".

Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy, mając na uwadze powyższe, wskazać należy że, zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 2a ustawy o finansach publicznych właściwy organ może na wniosek zobowiązanego należności umarzać w całości w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym. Decyzje w tym zakresie wydawane są w ramach uznania administracyjnego, o czym świadczy użycie zwrotu "właściwy organ może (...) umarzać", po drugie wskazuje, że dla przyznania ulgi konieczne jest wystąpienie co najmniej jednej z dwóch przesłanek: ważnego interesu zobowiązanego lub interesu publicznego.

W ocenie Sądu nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co do braku wystąpienia przesłanki ważnego interesu zobowiązanego. Brak ustaleń oraz analizy zebranych danych w zakresie sytuacji finansowej, majątkowej skarżącego w zestawieniu z terminem rozstrzygania sprawy, a wniesieniem odwołania przez skarżącego nie pozwala na podzielenie stanowiska SKO, bowiem jest ono przedwczesne .

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, pomimo wskazań zawartych w wyroku WSA z 16 kwietnia 2025 r., aby SKO poczyniło jakiekolwiek własne ustalenia w zakresie obecnej sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego i jego małżonki. Organ odwoławczy ponownie przywołał tę samą argumentację o dochodach odnośnie roku 2019. i wskazał, że " gospodarstwo domowe Odwołującego uzyskuje dochody z dwóch źródeł. Małżonka wnioskodawcy w 2019 roku osiągnęła dochód, który pozwoliłby na uiszczenie opłaty. Gospodarując budżetem w sposób rozsądny i odkładając co miesiąc kwotę nieco ponad [...] zł umożliwiłoby uiszczenie opłaty rocznej w kwocie [...]zł. "Rata miesięczna opłaty jest w niższej wysokości niż składki uiszczane przez Wnioskodawcę na rzecz ZUS, z których został czasowo zwolniony ( w okresie od marca do kwietnia 2020 r. )". Ponadto, po wyroku WSA z 16 kwietnia 2025 r., SKO nie powiadomiło skarżącego o ponownym przystąpieniu do sprawy, nie wezwano go do złożenia wyjaśnień odnośnie obecnej sytuacji dochodowej, nie powiadomiono też o możliwości zapoznania się z aktami przed wydaniem decyzji stosownie do art.10 k.p.a.

W tym miejscu wskazać należy, że dokładne ustalenie stanu faktycznego polega na ustaleniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Ustalenie okoliczności faktycznych towarzyszących wnioskowi strony ubiegającej się o ulgę obejmuje wszystkie zdarzenia, które mogą mieć wpływ na powstanie zaległości i możliwość uregulowania ich przez stronę. Zatem, SKO każdorazowo zobowiązane było do rozważenia występowania wszystkich przesłanek zastosowania ulgi, w zakresie umorzenia wnioskowanej opłaty. Czego SKO nie uczyniło, a do czego było również zobowiązane wyrokiem WSA z 16 kwietnia 2025 r.

Nie można też zgodzić się z twierdzeniem SKO, że w sprawie bezczynność organu nie miała wpływu na zakres praw i obowiązków skarżącego. WSA w wyroku z 16 kwietnia 2025 r. wskazał, że "postępowanie SKO w [...], które w sposób rażący i naganny przekroczyło termin załatwienia sprawy, stanowi jawny wyraz nierespektowania zasady zaufania obywateli do organów państwa oraz zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli". Ponadto, Sąd w swoim orzeczeniu wskazał, że "Skarżący nie może ponosić negatywnych konsekwencji rażącego niedbalstwa i opieszałości organu. Skarżący miał prawo przypuszczać, że sprawa została "załatwiona pozytywnie.".

Podzielając powyższe stanowisko Sądu, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, nie mógł się zgodzić z SKO, co do braku zaistnienia w sprawie przesłanki interesu publicznego z uwagi na zakres udzielonej już skarżącemu i jego małżonce pomocy finansowej.

Jak wskazuje orzecznictwo ,przy dokonywaniu wykładni pojęcia interesu publicznego należy uwzględnić zasady konstytucyjne, co w szczególności oznacza, że dopuszczalne jest w pewnych wyjątkowych okolicznościach danie pierwszeństwa przed zasadą powszechności opodatkowania innym konstytucyjnym zasadom, takim jak: zasada zaufania obywatela do państwa (wynikająca z art. 2 Konstytucji RP), zasada rzetelnego i sprawnego działania instytucji publicznych (wynikająca z preambuły Konstytucji) (por. prawomocny wyrok WSA w Kielcach z dnia 30 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Ke 479/24, wraz z powołanym tam orzecznictwem NSA). Zasadę zaufania do Państwa i stanowionego przez jego organy prawa. można wywieść z art.2 Konstytucji RP statuującego zasadę demokratycznego państwa prawnego. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie w swoich orzeczeniach wskazywał, iż zasada ta opiera się na pewności prawa rozumianej jako zespół cech systemowych tego prawa, zapewniających jednostce bezpieczeństwo prawne.

Zdaniem Sądu, w kontekście zasady zaufania do organów państwa jak i rzetelnego i sprawnego działania instytucji państwowych należy rozpatrywać okoliczność rażąco długiego prowadzenia postępowania o przyznanie ulgi.

Długotrwałe bowiem prowadzenie postępowania może prowadzić nie tylko do sytuacji, w której umorzenie zaległości będzie uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego z uwagi chociażby na znaczne pogorszenie się jego sytuacji finansowej, w czasie oczekiwania na rozstrzygnięcie organów, ale może być uzasadnione także interesem publicznym obejmującym szacunek dla prawa, pewność prawa i działanie organów w rozsądnym terminie. W sprawie bezspornym jest, że przez ponad 5 lat nie była ona zakończona, co również wiążę się z koniecznością zapłaty odsetek przez skarżącego.

W ocenie Sądu, w świetle powyższego interes publiczny wymaga, aby w okolicznościach tej sprawy, w warunkach tak rażącej przewlekłości postępowania zaległość została umorzona.

Mając powyższe na uwadze, Sąd przyjął, że w spawie wystąpiła przesłanka interesu publicznego, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 2a ustawy o finansach publicznych. Zatem organ odwoławczy naruszył powyższy przepis prawa materialnego uznając, że przesłanka interesu publicznego nie wystąpiła. Jednocześnie naruszone zostały w sprawie przepisy postępowania, art. 7, art. 10 art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 w zakresie prowadzonego postępowania.

W toku ponownie prowadzonego postępowania SKO uwzględni poglądy zaprezentowane w uzasadnieniu niniejszego wyroku, w szczególności przyjmując, że wystąpiła przesłanka interesu publicznego.

Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, że powyższe nie oznacza nałożenia na organ obowiązku przyznania ulgi, bowiem decyzja organu w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy, co wprost wynika z art. 64 ust. 1 i 2 ustawy o finansach publicznych.

Z przedstawionych wyżej powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200 p.p.s.a.