Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 18 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 kwietnia 2025 r., sygn. akt III SO/Gl 20/24 o wymierzeniu grzywny w sprawie z wniosku R. W. o wymierzenie G. w K. grzywny za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi w przedmiocie bezczynności w zakresie dostępu do informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 24 kwietnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Gliwicach wymierzył G. w K. grzywnę w wysokości 300 zł oraz zasądził od organu na rzecz wnioskodawcy kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wskazał, że pismem z 14 grudnia 2024 r. R. W. złożył wniosek o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej "p.p.s.a.") z tytułu nieprzekazania sądowi skargi na bezczynność organu w przedmiocie złożonego przez wnioskodawcę wniosku datowanego na 23 września 2024 r. o udzielenie informacji publicznej. Wnioskodawca wskazał, że skarga na bezczynność organu została złożona w urzędzie pocztowym 25 września 2024 r. i do chwili złożenia wniosku nie została przekazana sądowi. Odpis wniosku o wymierzenie grzywny został przekazany organowi.

Pismem z 13 marca 2025 r., nadanym w urzędzie pocztowym 14 marca 2025 r., organ nadesłał skargę wraz z odpowiedzią. Odnosząc się do wniosku o ukaranie grzywną, zwrócił się o jego oddalenie. Wyjaśnił, że z uwagi na zapisek w lewym górnym rogu pierwszej strony skargi "kopia skargi na bezczynność dla spółki G." przyjął, że wnioskodawca skierował skargę bezpośrednio do sądu administracyjnego a do organu jedynie jej kopię, dlatego oczekiwał przekazania mu skargi przez sąd z wezwaniem do ustosunkowania się co do jej treści. Zaznaczył, że nie jest organem administracji publicznej a prywatną spółką prawa handlowego. Podkreślił, że jego postawa nie wynikała ze złej woli ani nie była wyrazem lekceważenia wnioskodawcy przez organ. Sprawa ze skargi wnioskodawcy przekazanej przez organ została zarejestrowana pod sygnaturą akt III SAB/Gl 99/25.

Wymierzając organowi grzywnę, sąd I instancji wskazał, że skarga wpłynęła do organu 26 września 2024 r., zatem winna być przekazana do sądu najpóźniej 11 października 2024. Tymczasem została przesłana dopiero 14 marca 2025 r. i to w wyniku wniosku o ukaranie grzywną - zwłoka organu trwała ponad 5 miesięcy. Sąd przyjął wyjaśnienia organu, że opóźnienie nie było celowe i nie wynikało z negatywnych pobudek, a było konsekwencją nieznajomości przepisów p.p.s.a. Sąd przyznał, że podmiot skarżony w sprawie nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 572). Jest jednak spółką prawa handlowego, prowadzącą działalność gospodarczą, zatem względem niej przyjąć wyższe standardy należytej staranności niż względem innych podmiotów prawa prywatnego. Zdaniem sądu

I instancji nieprzekazanie skargi było wynikiem niedbalstwa. Sąd, opisując ustawowy sposób ustalania wysokości grzywny, uznał, że biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy za adekwatną do stopnia przewinienia organu uznano kwotę 300 zł, o czym orzekł na podstawie art. 55 § 1 oraz art. 154 § 6 p.p.s.a., a na podstawie art. 200 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. zasądził na rzecz wnioskodawcy od organu kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł organ, zarzucając mu naruszenie art. 55 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie zachodzą uzasadnione przesłanki, aby wymierzyć organowi grzywnę, podczas gdy uprawnienie sądu w tym przedmiocie ma charakter fakultatywny, a w sprawie zachodziły usprawiedliwione okoliczności, aby oddalić wniosek.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest uchybienie obowiązkom określonym w art. 54 § 2 p.p.s.a. Należy do nich w szczególności przekazanie sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi.

W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w piśmiennictwie powszechnie przyjmuje się, że zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "sąd (...) może orzec"

o wymierzeniu organowi grzywny nie obliguje sądu do wymierzenia organowi grzywny w razie spełnienia wskazanych w nim przesłanek, a jedynie wprowadza fakultatywnie możliwość jej orzeczenia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 stycznia 2014 r., I OZ 1230/13; z 20 września 2018 r., sygn. akt I OZ 850/18; z 20 stycznia 2021 r., sygn. akt I OZ 1002/20; publ. CBOSA). Podejmując rozstrzygnięcie w tej kwestii, sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a., czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ obowiązek ten wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2008 r., I OZ 850/08; publ. CBOSA). Jeżeli np. sąd dojdzie do przekonania, że niedopełnienie obowiązku przekazania w terminie dokumentów wskazanych w art. 54 § 2 p.p.s.a. jest celowym działaniem organu, podjętym w zamiarze niedopuszczenia do szybkiego i sprawnego rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej, to wymierzenie organowi grzywny oscylującej w górnej granicy wymiaru będzie zasadne. Dopuszcza się również sytuacje, gdy sąd administracyjny odstępuje od wymierzenia grzywny (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 stycznia 2013 r., II OZ 21/13, akceptowane przez M. Jagielską, A. Wiktorowską, P. Wajdę w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C. H. Beck 2015, s. 343-344, nb 5).

W świetle powyższych rozważań należało przyznać rację organowi, że uprawnienie sądu do wymierzenia grzywny ma fakultatywny charakter. Jednakże w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego analiza okoliczności sprawy przedstawiona w zaskarżonym postanowieniu doprowadziła sąd I instancji do prawidłowej konkluzji, że w sprawie ziściły się przesłanki do wymierzenia organowi grzywny, a organ nie przedstawił przekonującej argumentacji usprawiedliwiającej tak znaczne uchybienie terminu na przekazanie skargi. Bezspornie w sprawie skarga wnioskodawcy na bezczynność wpłynęła do organu 26 września 2024 r., zaś ten dopiero przy piśmie przewodnim datowanym na 13 marca 2025 r. przekazał sądowi skargę na bezczynność wraz z odpowiedzią na wniosek o wymierzenie grzywny oraz na skargę. Przekroczenie ustawowego terminu na przekazanie skargi osiągnęło w sprawie rozmiar ponad 5 miesięcy. Co więcej, organ przekazał przedmiotową skargę dopiero po wezwaniu sądu sformułowanym w toczącym się postępowaniu o wymierzenie grzywny. Powyższe okoliczności bez żadnych wątpliwości upoważniały sąd I instancji do wymierzenia organowi grzywny.

Zdaniem Sądu okoliczności podnoszone w zażaleniu nie mogły całkowicie usprawiedliwić tak dużego uchybienia organu, natomiast miały z pewnością wpływ na wysokość orzeczonej grzywny. Należało zasadniczo zgodzić się z organem, że ten, będąc spółką prawa handlowego, mógł nie orientować się we wszystkich aspektach związanych z procedurą udostępniania informacji publicznej oraz przekazywaniem skargi do sądu. Niemniej, jak trafnie ujął to sąd I instancji, tak duże przekroczenie terminów ustawowych należało uznać za niedbalstwo spółki, od której można było wymagać dochowania standardów należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw i wywiązywaniu się ze swoich obowiązków, których źródłem są również przepisy prawa administracyjnego. Dlatego powoływanie się spółki na to, że nie jest ona organem w rozumieniu k.p.a. nie mogło doprowadzić do uwzględnienia zażalenia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wymierzona przez sąd I instancji grzywna jest co do zasady prawidłowa – w sprawie ziściły się ustawowe przesłanki do jej wymierzenia, bowiem organ nie przekazał w ustawowym terminie złożonej za jego pośrednictwem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargi wnioskodawcy. Zdaniem Sądu rozmiar uchybienia mógł stanowić podstawę do wymierzenie grzywny w kwocie większej niż orzeczona w sprawie, której wysokość jest symboliczna i oscyluje w absolutnie minimalnych granicach przewidzianych w ustawie. Nie sposób więc stwierdzić, że w okolicznościach sprawy jest ona wygórowana i zbyt dotkliwa dla organu. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia sądu I instancji, w szczególności Sąd nie stwierdził w sprawie, aby wnioskodawca, wnosząc o wymierzenie organowi grzywny, nadużywał prawa. W istocie bowiem to organ nie zastosował się w sprawie do obowiązujących go przepisów nakazujących przekazanie skargi do sądu. Wprawdzie wnioskodawca prowadził z organem regularną wymianę mailową i zadawał tej konkretnej spółce szereg różnego rodzaju pytań i oczekiwał udzielenia informacji (akta administracyjne), lecz na tym etapie Sąd nie dopatrzył się w jego działaniach znamion nadużywania prawa.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 w zw. z art. 193 w zw. z 64 § 3 p.p.s.a.