Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz /spr./ Sędziowie sędzia NSA Wojciech Mazur sędzia del. WSA Marta Laskowska - Pietrzak po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 561/17 w sprawie ze skargi [...]i [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki studzienki kanalizacyjnej i odcinka kanalizacji przebiegającego przez działki oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 561/17, po rozpoznaniu skargi [...]i [...], uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki studzienki kanalizacyjnej i odcinka kanalizacji przebiegającego przez działki oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...], a także postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] września 2016 r. w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych i nałożenia obowiązku przedstawienia dokumentów związanych z wykonaniem powyższych robót.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], zaskarżając wyrok w całości, zarzucając naruszenie prawa materialnego:

1) art. 2 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu (Dz. U. z 2017 poz. 328 ze zm.) w zw. z art. 2 ust. 7 tej ustawy poprzez uznanie, że warunkiem zaliczenia danego odcinka przewodów kanalizacyjnych lub urządzenia kanalizacyjnego do sieci kanalizacyjnej jest jego wykonanie za wiedzą i zgodą przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, ponieważ sieć kanalizacyjna może być uznana za obiekt budowlany dopiero wówczas, gdy będzie stanowić co najmniej przedmiot posiadania tego przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego,

2) art. 49b ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 poz. 1332 ze zm.) poprzez błędną wykładnię i uznanie, że zastosowanie w sprawie legalizacji przyłącza kanalizacyjnego mają przepisy dotyczące legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego bez zgłoszenia czyli art. 49b ust. 1 i następne ustawy Prawo budowlane i w konsekwencji niezastosowanie do legalizacji przyłącza procedury naprawczej, tj. art. 50 ust. 1 pkt 1 i art. 51 ust. 1 lub ust. 2 ustawy Prawo budowlane jako procedury przewidzianej do legalizacji samowolnie wybudowanych urządzeń budowlanych.

Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu od strony skarżącej, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przypisanych, w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, a także rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W piśmie z dnia 25 września 2020 r. Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Sp. z o.o. w [...] poinformowało, że rozbiórka studzienki i odcinka kanalizacji w [...] została wykonana w ten sposób, że w czasie gdy Gmina realizowała inwestycję polegającą na budowie kanalizacji omijającej przedmiot konfliktu i niniejszego postępowania, [...] przy pomocy domowników usunęła odcinek spornej kanalizacji jeszcze przed ukończeniem inwestycji. Gmina [...] ukończyła inwestycję budowy kanalizacji w tej części osiedla, gdzie powstał konflikt.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.; dalej "uCOVID-19") przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Przepis ten jest przepisem szczególnym w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a"). Dodatkowo godzi się zauważyć, że prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m. in. dla ochrony zdrowia. Celem rozwiązań procesowych, przyjętych w uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego przy jednoczesnym zapewnieniu funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości w stanie pandemii. W obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań uCOVID-19 w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości. W związku z tym, zachodzą przesłanki uzasadniające rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Skarga kasacyjna nie mogła zostać uwzględniona, bowiem zaskarżony wyrok pomimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Z ustalonego przez organy stanu faktycznego wynika, że w 1986 r. poprzednia właścicielka działki nr [...] wykonała odcinek kanalizacji przebiegający przez działki nr [...], [...] i [...]w [...], z włączeniem do kanalizacji ogólnospławnej istniejącej w ul[...]. Skarżący zaś, w 2007 r. na wniosek Zakładu Gazowniczego w [...], z uwagi na to, że odcinek kanalizacji wchodził w kolizję z siecią gazową, przechodzącą przez działki [...] i [...], zlikwidowali powyższą kolizję poprzez wykonanie nowej studzienki rewizyjnej na działce nr [...] oraz nowego odcinka kanalizacji o długości ok. 7,5 m od studzienki rewizyjnej z włączeniem do kanalizacji na działce nr [...]. Z tak poczynionych ustaleń faktycznych organ II instancji na str. 5 decyzji wyciąga błędny wniosek, że aktualny przebieg odcinka kanalizacji przez działki nr [...], [...] i [...] (od studzienki rewizyjnej na działce nr [...] do studzienki rewizyjnej na działce nr [...]) w linii prostej wskazuje, że został wykonany w całości w tym samym czasie. Błąd ten powielił Sąd I instancji, wskazując, że skarżący wykonali w 2007 r. roboty budowlane polegające na budowie studzienki kanalizacyjnej (rewizyjnej) na działce nr [...] w [...] oraz nowego odcinka kanalizacji przebiegającego przez działki nr [...], [...] i [...] w [...]. Tymczasem, z poczynionych w sprawie ustaleń jasno wynikało, że skarżący w 2007 r. wykonali nową studzienkę rewizyjną na działce nr [...] oraz nowy odcinek kanalizacji od studzienki rewizyjnej z włączeniem do kanalizacji na działce nr [...], nie zaś cały odcinek aż do studzienki rewizyjnej na działce nr [...]. W sprawie nie było to kwestionowane. Pomimo tego organ I instancji wydał decyzję nakazującą rozbiórkę studzienki kanalizacyjnej na działce nr [...] oraz odcinka kanalizacji przebiegającego przez działki [...], [...] i [...], nie uwzględniając, że część robót wykonana została w 1986 r., a część w 2007 r.

Organy administracji, jak i Sąd I instancji, nie dostrzegły, że konsekwencją powyższych ustaleń jest konieczność zastosowania w sprawie dwóch reżimów prawnych. Do robót wykonanych w 1986 r. będą mieć zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, natomiast do robót wykonanych w 2007 r. należy zastosować przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. W niniejszej sprawie nie dokonano oceny legalności odcinka kanalizacji wykonanego w 1986 r. przez pryzmat przepisów obowiązujących w dacie jego realizacji. Przede wszystkim nie ustalono, czy wskazany odcinek kanalizacji powstał wraz z budową budynku mieszkalnego na działce nr [...] i był objęty pozwoleniem na budowę, czy powstał w okresie późniejszym. Ponadto, nie ustalono, czy inne działki są podłączone do spornego odcinka kanalizacji, w szczególności z map znajdujących się w aktach sprawy nie wynika, w jaki sposób podłączone do kanalizacji są budynki na działkach nr [...]i [...]. Powyższej kwestii nie wyjaśnia również znajdująca się w aktach sprawy ocena stanu technicznego sporządzona przez mgr inż. Józefa Warchoła, w której stwierdzono, że odcinki kanalizacji sanitarnej zlokalizowane na dz. nr [...], [...], [...] służą do odprowadzania ścieków z budynków mieszkalnych zlokalizowanych na dz. nr [...], [...], [...]. Stwierdzenie to jest nieprecyzyjne, bowiem dotyczy różnych odcinków kanalizacji, objętych odrębnymi postępowaniami. Zauważyć dodatkowo należy, że opis zawarty w ww. ocenie stanu technicznego jest niespójny z oznaczeniem działek na mapach znajdujących się na k. 7 i k. 157, a w konsekwencji ze szkicem sytuacyjnym na ostatniej z wymienionych map. Z map tych wynika, że wskazane w ocenie stanu technicznego i mapie stanowiącej do niej załącznik, znajdującej się na k. 93, działki nr [...]i [...]są oznaczone numerami odpowiednio: [...] i [...].

Mając na względzie powyższe okoliczności, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie organy nie ustaliły w sposób wyczerpujący stanu faktycznego, naruszając tym samym art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.). Wobec tego konieczne było uchylenie decyzji organów i postanowienia w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych i nałożenia obowiązku przedstawienia dokumentów związanych z wykonaniem powyższych robót, o czym prawidłowo orzekł Sąd I instancji, pomimo błędnego uzasadnienia zajętego stanowiska i niedostrzeżenia ww. uchybień proceduralnych organów. Dopiero prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy pozwoli na zastosowanie właściwych przepisów prawa materialnego. W tej sytuacji niecelowe jest odnoszenie się do zarzutów prawa materialnego zawartych w skardze kasacyjnej.

Wskazać jedynie należy, że prawidłowo wskazuje skarżący kasacyjnie organ, że dla uznania odcinka kanalizacji za sieć kanalizacyjną nie ma znaczenia, czy odcinek ten jest w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego.

Zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2017 r. poz. 328 ze zm.), urządzeniami kanalizacyjnymi są sieci kanalizacyjne, wyloty urządzeń kanalizacyjnych służących do wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi oraz urządzenia podczyszczające i oczyszczające ścieki oraz przepompownie ścieków. Stosownie zaś do art. 31 ust. 1 tej ustawy, osoby, które wybudowały z własnych środków urządzenia wodociągowe i urządzenia kanalizacyjne, mogą je przekazywać odpłatnie gminie lub przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu, na warunkach uzgodnionych w umowie. Z art. 31 ust. 1 ww. ustawy wynika zatem, że urządzenia kanalizacyjne, a więc m.in. sieci kanalizacyjne, mogą zostać wybudowane przez inny podmiot niż przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, a ich przekazanie temu przedsiębiorstwu jest dobrowolne. Nieprawidłowo zatem uznał Sąd I instancji, że warunkiem zaliczenia danego odcinka przewodów kanalizacyjnych do sieci kanalizacyjnej jest objęcie ich w posiadanie przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne.

Organ pierwszej instancji ponownie rozpatrując sprawę będzie miał na względzie uwagi wyżej poczynione, ale przede wszystkim uwzględni aktualny stan faktyczny i zweryfikuje twierdzenia zawarte w piśmie z dnia 25 września 2020 r. Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Sp. z o.o. w [...], dotyczące wykonania rozbiórki studzienki i odcinka kanalizacji.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 184 p.p.s.a.