Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2018r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi Rady Miasta i Gminy W. na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 16 lipca 2018 r. sygn. ... wydaną po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Radę Miasta i Gminy W. od postanowienia Komisarza Wyborczego w P. z 29 czerwca 2018 r. nr ... w sprawie podziału gminy W. na okręgi wyborcze oddala skargę

Państwowa Komisja Wyborcza uchwałą z 16 lipca 2018 r. nr ..., po rozpatrzeniu odwołania Rady Miasta i Gminy W., utrzymała w mocy postanowienie Komisarza Wyborczego w P. z 29 czerwca 2018 r. nr ... w sprawie podziału gminy W. na okręgi wyborcze, ustalenia ich granic i numerów oraz liczby radnych wybieranych w każdym okręgu wyborczym.

Powyższa uchwała została wydana w następującym stanie faktycznym:

1. Rada Miasta i Gminy W. uchwałą Nr ... z 29 marca 2018 r. w sprawie podziału gminy W. na okręgi wyborcze, ustalenia ich granic i numerów oraz liczby radnych wybieranych w okręgu wyborczym, realizując obowiązek z art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 130). na podstawie art. 419 Kodeksu wyborczego dokonała podziału gminy na okręgi wyborcze.

2. Na podział dokonany przez tę Radę wskazaną wyżej uchwałą w dniu 3 kwietnia 2018 r. skargę wnieśli wyborcy gminy W. (wsi S. i B.).

3. Po rozpatrzeniu tej skargi, Komisarz Wyborczy w P., postanowieniem z 5 kwietnia 2018 r. nr ... uznał ją za zasadną i jednocześnie działając w trybie nadzoru nad przestrzeganiem prawa wyborczego (art. 167 § 1 pkt 1 ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks Wyborczy - Dz. U. z 2018 r. poz. 754 ze zm., dalej Kw), stwierdził że uchwała Rady Miasta i Gminy W. z 29 marca 2018 r. w sprawie podziału gminy W. na okręgi wyborcze, ustalenia ich granic i numerów oraz liczby radnych wybieranych w okręgu wyborczym, została podjęta w sposób niezgodny z prawem, z naruszeniem zasad określonych w art. 417 § 2 i 3 pkt 1 oraz art. 417 § 4 Kw.

3. W dniu 12 kwietnia 2018 r. Rada Miasta i Gminy W. podjęła uchwałę nr ..., w której uznała za zasadne postanowienie Komisarza Wyborczego w P. z 5 kwietnia 2018 r. w sprawie skargi wyborców na podział gminy W. na okręgi wyborcze. Stwierdziła jednocześnie, że dokona zmiany swojej uchwały Nr ... z 29 marca 2018 r., zgodnie z treścią postanowienia Komisarza Wyborczego. Działań tych jednak nie podjęła.

4. W związku z tym Komisarz Wyborczy w P., postanowieniem ... z 25 kwietnia 2018 r. wezwał Radę Miasta i Gminy W. do wykonania podziału gminy W. na okręgi wyborcze zgodnie z prawem, wezwał tę Radę do dokonania podziału gminy W. na okręgi wyborcze w sposób zgodny z przepisami Kodeksu wyborczego oraz wytycznymi i wyjaśnieniami dotyczącymi podziału jednostek samorządu terytorialnego na okręgi wyborcze, w terminie do 10 maja 2018 r. Rada Miasta i Gminy W. nie zastosowała się do powyższego wezwania i nie dokonała podziału gminy w sposób zgodny z prawem.

5. W związku z niepodjęciem działań przez Radę, Komisarz Wyborczy w P. postanowieniem z 14 maja 2018 r. nr ..., na podstawie art. 17 § 2 w związku z § 1 Kw, dokonał podziału gminy W. na okręgi wyborcze, ustalił ich granice i numery oraz liczby radnych wybieranych w każdym okręgu wyborczym.

6. Rada Miasta i Gminy W. wniosła odwołanie od ww. postanowienia w sprawie podziału gminy W. na okręgi wyborcze, ustalenia ich granic i numerów oraz liczby radnych wybieranych w każdym okręgu wyborczym.

7. Uchwałą z 20 czerwca 2018 r. Państwowa Komisja Wyborcza nie uwzględniła odwołania; jednocześnie, działając w trybie nadzoru, Komisja uchyliła postanowienie nr ... Komisarza Wyborczego w P. z 14 maja 2018 r., ponieważ dokonany nim podział gminy W. naruszał przepisy Kw i przekazała sprawę Komisarzowi Wyborczemu w P. do ponownego rozpoznania, tj. do ponownego wydania postanowienia określającego podział na okręgi wyborcze zgodnie z prawem. Komisja wskazała na naruszenie art. 417 § 2 Kw, polegające na połączenie sołectw w jeden okręg wyborczy, w sytuacji kiedy sołectwa N. i C. mogą być samodzielnymi okręgami wyborczymi.

8. Postanowieniem nr ... z 29 czerwca 2018 r. Komisarz Wyborczy w P. ponownie dokonał podziału gminy W. na okręgi wyborcze.

9. W dniu 7 lipca 2018 r., tj. w ustawowym terminie, do Państwowej Komisji Wyborczej wpłynęło odwołanie Rady Miasta i Gminy W. od wskazanego wyżej postanowienia Komisarza Wyborczego w P.

W odwołaniu Rada wnosiła o:

(a) uchylenie postanowienia Komisarza Wyborczego w P. z dnia 29 czerwca 2018 r.;

(b) zobowiązanie Komisarza Wyborczego w P. do wezwania Rady Miasta i Gminy W. do dokonania podziału Gminy W. na okręgi wyborcze w trybie art. 17 § 1 w zw. z art. 17 § 2 Kodeksu wyborczego.

W odwołaniu zarzucono:

(a) naruszenie przepisu kompetencyjnego (art. 419 § 2 Kodeksu wyborczego),

(b) naruszenie art. 369 i art. 419 § 1 Kodeksu wyborczego.

10. Uchwałą z 16 lipca 2018 r. Państwowa Komisja Wyborcza utrzymała w mocy ww. postanowienie Komisarza Wyborczego. Państwowa Komisja Wyborcza stwierdziła, że zarzuty przedstawione w odwołaniu są bezzasadne. Komisja uznała, że zasada stałości okręgów wyborczych, określona w art. 419 § 1 Kw, nie może dotyczyć sytuacji, w których dotychczasowy podział na okręgi jest niezgodny z przepisami Kodeksu wyborczego. Podział gminy W. na okręgi wyborcze, ustalony uchwałą Nr ... Rady Miasta i Gminy W. z dnia 30 października 2012 r. musiał zostać zmieniony w znacznym zakresie, ponieważ naruszał on m.in. art. 417 § 2 Kw, w szczególności przez podział sołectwa N. na części włączone do dwóch okręgów wyborczych oraz połączenie sołectw C. i R. w jeden okręg wyborczy. Niezbędne zmiany pociągnęły za sobą konieczność skorygowania kształtu okręgów nr 10-15 w celu dostosowania ich także do wymogów art. 419 § 2 Kw przez połączenie od 2 do 6 sołectw w okręgi wyborcze, w których liczby mieszkańców będą odpowiadały zasadom ustalania liczb mandatów.

Zdaniem Komisji, podział gminy W. na okręgi wyborcze, dokonany postanowieniem Komisarza Wyborczego w P. z 29 czerwca 2018 r. spełnia wymogi określone w przepisach Kodeksu wyborczego.

Argumenty odwołujące się do struktury społecznej i urbanistycznej poszczególnych jednostek nie mają swoich odpowiedników w przepisach ustawy i nie mogą stanowić o ocenie zgodności z prawem postanowienia Komisarza Wyborczego w P. z 29 czerwca 2018 r.

11. Rada Miasta i Gminy W. wniosła skargę na powyższą uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej z 16 lipca 2018 r., zarzucając jej naruszenie art. 160 § 1 pkt 1 w zw. z art. 420 § 2 i art. 17 § 1 i 2 oraz art. 419 § 1 Kw polegające na nieuchyleniu w trybie nadzoru postanowienia Komisarza Wyborczego w P. z 29 czerwca 2018 r. w sprawie podziału gminy W. na okręgi wyborcze, ustalenia ich granic i numerów oraz liczby radnych wybieranych w każdym okręgu wyborczym pomimo tego, że postanowienie to zostało wydane z naruszeniem art. 17 § 1 w zw. z art. 17 § 2 oraz art. 419 § 1 Kw.

W skardze wskazano, że naruszona została procedura, w ramach której komisarz wyborczy uzyskuje kompetencję do wykonania zadania rady gminy w postaci podziału gminy na okręgi wyborcze, ustalenia ich granic i numerów oraz liczby radnych wybieranych w każdym okręgu wyborczym. Jak wprost wynika z art. 17 § 1 Kw przed wydaniem przedmiotowego postanowienia komisarz wyborczy ma obowiązek wezwania rady gminy do dokonania podziału gminy na okręgi wyborcze w sposób zgodny z prawem w wyznaczonym terminie. Po uchyleniu w trybie nadzorczym postanowienia Komisarza Wyborczego w P. z 14 maja 2018 r. wezwanie takie nie zostało przez Komisarza do Rady skierowane.

Wezwanie, które skierowane zostało do Rady Miasta i Gminy W. przed wydaniem ww. - uchylonego w trybie nadzoru - postanowienia Komisarza z 14 maja 2018 r. nie może być uznane za spełniające warunek określony w przywołanym przepisie Kodeksu.

12. W odpowiedzi na skargę Państwowa Komisja Wyborcza wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że wprawdzie skarga została wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego to jednak zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 15 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U poz. 1349) postępowania w sprawach ze skarg na postanowienie Państwowej Komisji Wyborczej niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie (20 lipca 2018), podlegają rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przy tym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje takie skargi na posiedzeniu niejawnym (art. 420 § 2 Kw).

Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy należy zwrócić uwagę Komisji, że w sprawie odwołań od postanowienia Komisarza Wyborczego w P. z 29 czerwca 2018 r., wydała w tej samej dacie dwie uchwały o tym samym numerze. NSA kierując się treścią uzasadnienia skargi, przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie objął uchwałę Komisji wydaną w wyniku rozpoznania odwołania Rady Miasta i Gminy W.

Przechodząc do oceny skargi stwierdzić należy, że argumentacja przedstawiona w skardze jest całkowicie bezzasadna. Zgodnie z art. 17 § 2 Kw, jeśli dokonany przez radę gminy podział gminy na okręgi wyborcze jest niezgodny z prawem, to komisarz wyborczy stwierdza ten fakt w formie postanowienia i wzywa radę do wykonania zadania w sposób zgodny z prawem w wyznaczonym terminie.

W przedmiotowej sprawie w związku z tym, że Komisarz Wyborczy w P., postanowieniem z 5 kwietnia 2018 r. stwierdził, że uchwała Rady Miasta i Gminy W. Nr ... z 29 marca 2018 r. w sprawie podziału gminy W. na okręgi wyborcze, ustalenia ich granic i numerów oraz liczby radnych wybieranych w okręgu wyborczym, została podjęta w sposób niezgodny z prawem, w dalszej kolejności postanowieniem z 25 kwietnia 2018 r. wezwał radę do dokonania podziału odpowiadającego wymogom Kw w terminie do 10 maja 2018 r. Wezwanie to nie zostało wykonane.

Wbrew zarzutom skargi, uchylenie przez Państwową Komisję Wyborczą późniejszego postanowienia z 14 maja 2018 r. w sprawie podziału gminy na okręgi wyborcze nie miało żadnego wpływu na byt prawny postanowienia z 25 kwietnia 2018 r. Dlatego też Komisarz Wyborczy w P. wydając ponownie 29 czerwca 2018 r. postanowienie w sprawie dokonania podziału gminy W. na okręgi wyborcze nie miał podstaw aby poprzedzić je kolejnym wezwaniem, skoro w obrocie prawnym pozostawało postanowienie z 25 kwietnia 2018 r.

W żadnym razie nie została zatem naruszona procedura, w ramach której komisarz wyborczy uzyskuje kompetencję do wykonania zadania rady gminy w postaci podziału gminy na okręgi wyborcze, ustalenia ich granic i numerów oraz liczby radnych wybieranych w każdym okręgu wyborczym. Wykładnia art. 17 § 2 Kw przedstawiona w skardze jest całkowicie błędna.

Należy również podzielić argumentację Państwowej Komisji Wyborczej co do prawidłowości dokonanego podziału na okręgi wyborcze. Zgodnie z art. 419 § 1 Kw podział gminy na okręgi wyborcze jest stały. Zasada stałości nie obowiązuje jednak, jeżeli dotychczasowy podział jest niezgody z zasadami wynikającym z Kw. Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Podział gminy W. na okręgi wyborcze, ustalony uchwałą Nr ... Rady Miasta i Gminy W. z 30 października 2012 r. musiał zostać zmieniony w znacznym zakresie, ponieważ naruszał on m.in. art. 417 § 2 Kw, w szczególności przez podział sołectwa N. na części włączone do dwóch okręgów wyborczych oraz połączenie sołectw C. i R. w jeden okręg wyborczy. Niezbędne zmiany pociągnęły za sobą konieczność skorygowania kształtu okręgów nr 10-15 w celu dostosowania ich także do wymogów art. 419 § 2 Kw przez połączenie od 2 do 6 sołectw w okręgi wyborcze, w których liczby mieszkańców będą odpowiadały zasadom ustalania liczb mandatów.

Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Komisji, że podział gminy W. na okręgi wyborcze, dokonany postanowieniem Komisarza Wyborczego w P. z 29 czerwca 2018 r. spełnia wymogi określone w przepisach - 4 - Kodeksu wyborczego, w szczególności dotyczące określenia liczb mandatów w poszczególnych okręgach, ponieważ ułamkowe liczby mandatów przypadające poszczególnym okręgom, ustalone według jednolitej normy przedstawicielstwa. Kwestie dotyczące wielkości obszarów okręgów i odległości pomiędzy miejscowościami wchodzącymi w skład okręgów nie mogą stanowić o ocenie zgodności z prawem postanowienia Komisarza Wyborczego w P. z dnia 29 czerwca 2018 r.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.