III OSK 1973/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-03-11	
Data wpływu	2025-10-10	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Hanna Knysiak - Sudyka
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący/
Rafał Stasikowski /sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6480
658	
Hasła tematyczne	Dostęp do informacji publicznej	
Sygn. powiązane	II SAB/Ol 57/25	
Skarżony organ	Inspektor Sanitarny	
Treść wyniku	Oddalono skargę kasacyjną	
Powołane przepisy	Dz.U. 2026 nr 0 poz 143; art. 174; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: sędzia NSA Rafał Stasikowski (sprawozdawca) sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant: starszy asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. K.1 i D. K.2 od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 czerwca 2025 r. sygn. akt II SAB/Ol 57/25 w sprawie ze skargi D. K.1 i D. K.2 na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Nowym Mieście Lubawskim w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.	
Uzasadnienie
Wyrokiem z 26 czerwca 2025 r., sygn. akt II SAB/Ol 57/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu skargi D. K.1 i D. K.2 ("skarżący") na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Nowym Mieście Lubawskim ("organ", "PPIS") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, oddalił skargę.

Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Wnioskiem z 24 marca 2025 r. skarżący wystąpili do organu o udzielenie w trybie dostępu do informacji publicznej odpowiedzi na następujące pytania:

1. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania państwa urzędu ?

2. Czy urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie to dlaczego?

3. Według informacji od prof. I. P. ogniska odry w Polsce związane są z migracjami (chorują osoby narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej). Jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania urzędu?

4. Ile odnotowano przypadków gruźlicy na terenie działania urzędu na przestrzeni ostatniego roku?

5. Ile odnotowano przypadków gruźlicy na terenie działania całego kraju i urzędu na przestrzeni ostatnich 5 lat?

6. Czy rozróżnia się w statystykach urzędu jak i całego kraju przypadki gruźlicy poszczepiennej? Jeśli tak to ile takich było (w zakresie pytań 4 i 6), a jeśli nie, to co jest przyczyną braku takiego rozróżnienia?

7. Z jakiego powodu Główny Inspektor Sanitarny w przypadku wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego po szczepieniu przeciwko gruźlicy nie zaleca wykonywać posiewu w kierunku prątka szczepionkowego BCG?

8. Czy prawdą jest, że większość przypadków gruźlicy wśród dzieci w Polsce to gruźlica poszczepienna?

9. Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania urzędu i kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?

10. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania urzędu?

11. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?

12. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne?

13. Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie?

14. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?

15. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia?

16. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności?

17. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie?

18. W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. SK 81/19 kalendarz szczepień nie stanowi źródła obowiązkowych szczepień, w związku z powyższym w oparciu o jaką podstawę prawną (który artykuł) uważacie, że akurat te szczepienia są obowiązkowe i wymagalne w stosunku do naszego dziecka?

19. Czy Minister Zdrowia wydając rozporządzenie w sprawie szczepień obowiązkowych zastępujące uchylony przez Trybunał Konstytucyjny komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego, dokonał analizy sytuacji epidemiologicznej zgodnie z treścią art. 17 ust. 10 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych?

20. Jeśli tak, to gdzie możemy zapoznać się z tą analizą?

21.Jeśli nie ma analizy zawartej w delegacji ustawowej upoważniającej Ministra Zdrowia do wydania rozporządzenia, to czy takie rozporządzenie jest zgodne z Konstytucją RP?

22. Z czego wynika różnica w zakresie szczepień obowiązkowych w dwóch sąsiadujących ze sobą państwach z zapewnionym w ramach Unii Europejskiej prawem do swobodnego przepływu osób np. w Niemczech jedno szczepienie obowiązkowe od 2017 r., w Polsce dziecko otrzymuje ponad 40 dawek szczepień?

Pismem z 8 kwietnia 2025 r. organ udzielił skarżącym odpowiedzi, odnosząc się po kolei do każdego z zadanych pytań. Wyjaśnił:

1. Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej jako organy administracji państwowej nie prowadzą badań naukowych i analiz statystycznych, do których prowadzenia są powołane instytuty badawcze, a także instytucje międzynarodowe właściwe w obszarze zdrowia publicznego. W związku z powyższym organ nie posiada żądanej informacji publicznej. W przypadku chęci uzyskania rzetelnych, powszechnie dostępnych informacji należy zasięgnąć wiedzy na stronach internetowych producentów szczepionek oraz jednostek naukowych, instytutów badawczych w Polsce i na świecie, np.: https://szczepienia.pzh.gov.pl; https://szczepienia.pzh.gov.pl/dla-lekarzy/lista-szczepionek-oraz-chpl-do-pobrania-2/; https://www.who.int/

2. Organ nie posiada takiej listy. Na terenie powiatu nowomiejskiego nie odnotowano osób dorosłych (podlegających obowiązkowym szczepieniom ochronnym zgodnie z § 4, § 7 i § 8 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych [Dz.U. z 2023 r. poz. 2077]) powyżej 19 r. ż. uchylających się od obowiązkowych szczepień ochronnych.

3. Organ nie posiada takich danych, nie klasyfikuje mieszkańców powiatu nowomiejskiego według narodowości i pochodzenia.

4. W 2024 r. na terenie powiatu nowomiejskiego zarejestrowano 3 przypadki zachorowań na gruźlicę. Dane dotyczące liczby zachorowań są wiedzą ogólnodostępną w publikowanym corocznie "Raporcie o stanie sanitarnym powiatu nowomiejskiego" na stronie internetowej Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Nowym Mieście Lubawskim; https://www.gov.pl/web/psse-nowe-miasto-lubawsl

5. W powiecie nowomiejskim w latach 2020-2024 odnotowano łącznie 16 przypadków zachorowania na gruźlicę. Dane dotyczące zachorowań na terenie kraju są ogólnodostępne. Można je pozyskać na stronie internetowej Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego- Państwowego Zakładu Higieny: https://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/index p.html#01

6. Sposób zgłaszania przez lekarza do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego przypadków zachorowań na gruźlicę określa złącznik nr 3 do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 10 grudnia 2019 r. w sprawie zgłaszania podejrzeń i rozpoznań zakażeń, chorób zakaźnych oraz zgonów z ich powodu (Dz.U. z 2023 r. poz. 1045). Formularz zgłoszenia nie zakłada rozdziału na etiologię, postać kliniczną czy drogi szerzenia zakażenia. Wywiady epidemiologiczne przeprowadzone z chorymi na gruźlicę na nadzorowanym terenie nie wykazały zachorowań w związku ze szczepieniami przeciwko gruźlicy.

7. Organ nie posiada takiej wiedzy. Diagnostyka kliniczna należy do zakresu kompetencji lekarza.

8. Organ nie posiada takiej wiedzy. Powiatowa Stacja Sanitarno- Epidemiologiczna w Nowym Mieście Lubawskim nie odnotowała przypadków zachorowań na gruźlicę wśród dzieci.

9. W ciągu ostatnich 5 lat (2020-2024) na terenie powiatu nowomiejskiego zostały odroczone 189 szczepienia z powodu przeciwskazań lekarskich.

W zakresie pytania "Kto ustala listę przeciwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia? organ wskazał, że nie stanowi informacji publicznej.

10. Organ nie odnotował takiego przypadku. W ciągu ostatnich 5 lat nie nałożono grzywien na lekarzy.

11. Organ nie odnotował takiego przypadku w ciągu ostatnich 5 lat.

12. Organ nie odnotował ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych w ciągu ostatnich 5 lat.

13. Organ nie posiada takiej informacji.

14. Przyjęcie każdego leku, witamin, suplementów jest związane z ryzykiem wystąpienia niepożądanych reakcji organizmu. Proces opracowania i badania szczepionek przebiega z zachowaniem ściśle określonych i wysokich standardów. Oceniana jest skuteczność i bezpieczeństwo stosowania, także pod kątem niepożądanych odczynów poszczepiennych. Zostały one sklasyfikowane w zależności od charakteru odczynu. Dlatego można je podzielić na takie grupy. Organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie został uposażony w możliwość rozstrzygania o zgodności aktu normatywnego z Konstytucją.

15. Zagadnienia dotyczące odszkodowań za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych nie obejmują zakresu działań organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Zatem informacje na powyższe pytanie nie stanowią informacji publicznej. W przypadku chęci uzyskania rzetelnych, powszechnie dostępnych informacji należy zasięgnąć wiedzy w aktach prawnych np. ustawie z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

16. Zagadnienia dotyczące indywidualnej reakcji na składniki szczepionki jak również badań w tym kierunku nie obejmują zakresu działań organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Zatem informacje na powyższe pytanie nie stanowią informacji publicznej. Niemniej jednak szczepienia prowadzi się po kwalifikacyjnym badaniu lekarskim, które pozwala ocenić stan zdrowia dziecka przed szczepieniem oraz wykluczyć bądź zminimalizować wystąpienie niepożądanych odczynów poszczepiennych. Podczas badania przeprowadzany jest również wywiad z rodzicem, pozwalający na ocenę ryzyka wystąpienia niepożądanych odczynów poszczepiennych poprzez analizę reakcji dziecka po wcześniejszym szczepieniu. Przepisy nie zawierają żadnego katalogu badań, które muszą być wykonane przed szczepieniem. Z przepisów nie wynika również konieczność wykonania badań diagnostycznych, które mają zweryfikować czy dziecko jest uczulone na jakikolwiek składnik szczepionki. Sposób przeprowadzenia takiego badania kwalifikacyjnego i jego zakres wyznacza aktualna wiedza medyczna. O badaniach, rodzaju i kierunku badań w każdym przypadku decyduje lekarz.

17. Informacje na powyższe pytanie nie stanową informacji publicznej. Obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika wprost z przepisów obowiązujących na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 924).

18. Pytania od 18 do 22 nie stanowią informacji publicznej, w szczególności informacją taką nie jest wykładnia norm prawa czy też analiza treści orzeczeń sądów i Trybunału Konstytucyjnego.

W dniu 17 kwietnia 2025 r. (data nadania pocztowego) skarżący wywiedli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność PPIS w związku z naruszeniem art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. 2024 poz. 912; dalej "u.d.i.p.") poprzez nieudostępnienie informacji publicznej i wnieśli o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udzielenie informacji publicznej, orzeczenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2025 r., poz. 769 ze zm., dalej p.p.s.a.) w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.

Oddalając skargę sąd pierwszej instancji stwierdził, że spośród informacji dotyczących nadzoru sprawowanego nad wykonywaniem obowiązkowych szczepień ochronnych charakter informacji publicznej może mieć więc tylko tego rodzaju informacja, jaką organy inspekcji sanitarnej posiadają na podstawie przekazanych im sprawozdań.

Natomiast większość skierowanych do organu we wniosku pytań wykraczała poza zakres jego kompetencji. Skarżący oczekiwali, że organ ustosunkuje się do subiektywnych ocen i wątpliwości co do zasadności szczepień ochronnych, bezpieczeństwa szczepionek, a także udzieli skarżącym różnorodnych porad w zakresie wiedzy prawnej i medycznej. Tego rodzaju oczekiwania skarżących nie mogły być zrealizowane, gdyż wykraczały poza zakres pojęcia informacji publicznej. Skarżący uzyskali odpowiedzi na zadane pytania, zaś sam fakt, że udzielona informacja nie jest satysfakcjonująca dla nich, nie oznacza bezczynności po stronie organu.

W ocenie Sądu pierwszej instancji prawidłowe jest stanowisko organu w tych odpowiedziach, w których wskazuje, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej. Dotyczy to pytań nr 6, 7, 9, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21 i 22, w których skarżący domagali się od organu zajęcia stanowiska i przedstawienia oceny prawnej obowiązujących przepisów, skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego, podjęcia ustaleń obejmujących wiedzę naukową, czy motywów działania. W szczególności nie stanowiły informacji publicznej, w rozumieniu u.d.i.p., żądane zagadnienia z zakresu wiedzy medycznej, farmakologii, jakości i skuteczności leków i szczepień, ochrony zdrowia oraz metod postępowania leczniczego (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 16 listopada 2022 r. sygn. akt II SAB/Sz 211/22, wyrok WSA w Lublinie z dnia 6 marca 2025 r. sygn. akt II SAB/Lu 7/25, publ w CBOSA). Zagadnienia te nie mieszczą się w zakresie informacji o sprawach publicznych rozumianych jako informacje wytworzone przez władze publiczne, przez osoby pełniące funkcje publiczne lub inne podmioty, które wykonują funkcje i zadania publiczne lub gospodarują mieniem publicznym ani też informacje odnoszące się do władz, osób i innych podmiotów publicznych (por. wyrok WSA w Gdańsku z 10 kwietnia 2025 r., sygn. akt III SAB/Gd 63/25, publ. w CBOSA). Organ zasadnie też odesłał skarżących do publikatorów, jeżeli zawierały interesujące skarżących dane, a organ takowych informacji nie miał obowiązku gromadzić z urzędu, a więc i nie posiadał. Nie budzi wątpliwości Sądu, że nie należy do kompetencji PPIS ustalanie osób odpowiedzialnych za listę przeciwskazań do szczepień w Polsce (pytanie nr 9). Domaganie się przez skarżących od organu, aby poczynił ustalenia w zakresie kto ustala listę i kto jest za to odpowiedzialny nie stanowi informacji publicznej, bo nie dotyczy sfery faktów z zakresu działalności PPIS. Należy podkreślić, że obowiązek organu w zakresie udzielenia informacji publicznej dotyczy informacji, które organ zgromadził w ramach wykonywania swoich obowiązków, które w dalszym ciągu posiada. Organ nie ma obowiązku poszukiwać odpowiedzi na zadane pytania ani poszukiwać osób czy instytucji, które mogłyby zainteresowanemu takiej odpowiedzi udzielić. Tego rodzaju działanie nie mieści się w zakresie udzielania informacji publicznej. W zakresie obowiązku udzielania informacji publicznej nie mieści się też udzielanie informacji o obowiązującym prawie ani udzielanie informacji wynikających z fachowej literatury medycznej. W takim przypadku nie znajduje zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej (por. wyroki NSA z 3 września 2024 r., sygn. akt III OSK 3237/23; z 20 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 4346/18).

Podobnie nie należy do obowiązków PPIS czynienie ustaleń w zakresie pytania nr 16 (W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności?). Słusznie zatem poinformował PPIS, że informacje na ten temat nie stanowią informacji publicznej.

Nadzór organów inspekcji sanitarnej w zakresie realizacji obowiązku szczepień ochronnych nie obejmuje także kwestii odszkodowawczych. Zgodnie bowiem z art. 17a ust. 6 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu właściwe w tym przypadku świadczenia kompensacyjne (w związku z wystąpieniem określonego rodzaju odczynów poszczepiennych) są przyznawane przez Rzecznika Praw Pacjenta, a nie przez organy inspekcji sanitarnej. Jakkolwiek zatem informacje o odszkodowaniach z tytułu niepożądanych odczynów poszczepiennych – jako dotyczące majątku publicznego – mają walor informacji publicznej, nie sposób przyjąć, by informacje te pozostawały w dyspozycji organów inspekcji sanitarnej (por. wyrok WSA w Poznaniu z 17 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SAB/Po 38/25 publ. CBOSA). Informacją publiczną nie są także zagadnienia dotyczące działalności innych podmiotów, w tym Światowej Organizacji Zdrowia (por. m. in. wyroki WSA w Lublinie: z 16 marca 2023 r. sygn. akt II SAB/Lu 9/23 i II SAB/Lu 10/23, z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II SAB/Lu 161/22 oraz cyt. tam orzecznictwo).

Sąd nie ma też żadnych podstaw do kwestionowania stanowiska organu w zakresie, w jakim wskazuje on i wyjaśnia, że żądanych informacji nie posiada. Tym bardziej, że pełnomocnik skarżących stanowiska organu w tym względzie w żaden sposób nie podważył. Adwokat zarzucił tylko ogólnikowo, że odpowiedź organu jest nikła. Nie skonkretyzował jednak w jakim zakresie uznaje odpowiedzi organu za niewyczerpujące, niepełne, czy niejasne. Zgodzić należy się z organem, że skoro udzielił skarżącym odpowiedzi na 22 pytania, to skarżący powinni sprecyzować w jakiej części nie zgadzają się ze stanowiskiem organu i jakich danych konkretnie jeszcze się domagają. Z treści skargi nie wynika co jest właściwie osią sporu. Ani organ ani Sąd nie mają obowiązku domyślania się o co właściwie chodzi skarżącym. W ocenie Sądu pierwszej instancji organ udzielił zwięzłych, spójnych i logicznych odpowiedzi. Niezrozumiałym pozostaje jakich konkretnie informacji skarżący oczekują jeszcze od organu, prócz otrzymanych. Uniemożliwia to Sądowi dokonanie głębszej analizy stanowiska skarżących.

Dlatego też Sąd pierwszej instancji oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., uznając ją za niezasadną.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiedli skarżący, zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości, przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. poprzez ich niezastosowanie dla oceny działania organu, skutkujące uznaniem, że organ udostępnił skarżącym informacje publiczne, zgodnie z wnioskiem skarżącej, podczas gdy organ administracji publicznej nie udzielił pełnych odpowiedzi na pytania.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznawszy skargę kasacyjną z uwzględnieniem powyższych uwarunkowań, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw i tym samym podlega oddaleniu.

Skarga kasacyjna oparta została na jednym zarzucie naruszenia prawa materialnego, który jest wadliwie skonstruowany i tym samym niejako w założeniu nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Zarzut o tożsamej konstrukcji był przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego – na gruncie sprawy o analogicznych uwarunkowaniach faktycznych i prawnych – w szczególności w wyroku z dnia 13 grudnia 2024 r., III OSK 2115/24. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela argumentację zaprezentowaną w tymże wyroku, toteż argumentacja przedstawiona dalej jest z nią zasadniczo zbieżna (zob. też wyrok NSA z dnia 22 maja 2025 r., III OSK 319/25; wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2024 r., III OSK 2180/24; wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2024 r., III OSK 2179/24).

Naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada lub nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinna być rozumiana norma zawarta w stosowanym przepisie prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy.

Skoro skarżąca kasacyjnie zarzuca "niezastosowanie" określonych przepisów, należy podkreślić, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne w świetle brzmienia art. 174 p.p.s.a. formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisu prawa "poprzez jego niezastosowanie" czy "pominięcie". Zgodnie jednak z dominującym poglądem, w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej możliwe jest również kwestionowanie niezastosowania określonego przepisu prawa, z tym jednak zastrzeżeniem, że jeżeli strona skarżąca kasacyjnie podnosi w skardze kasacyjnej, że sąd rozpoznający sprawę zastosował nie ten przepis prawa materialnego, który powinien być zastosowany, to powinna wskazać przepis właściwy jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia i uzasadnić, dlaczego ten właśnie przepis powinien lec u podstaw kwestionowanego rozstrzygnięcia, tj. dlaczego powinien być zastosowany. Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w postaci pozytywnej, czyli zarzucenia zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, a także w postaci negatywnej, czyli zarzucenia niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana, wymaga należytej precyzji w jego konstruowaniu w konkretnej sprawie. Niezastosowany przez sąd w procesie kontroli przepis prawa materialnego może stanowić podstawę skargi kasacyjnej, jeżeli w konkretnym stanie faktycznym istniały podstawy do dokonania subsumcji, a sąd nie dostrzegając właściwej podstawy oparł swoje rozstrzygnięcie na podstawie niewłaściwej. Należy zatem stwierdzić, że nie dyskwalifikowałoby omawianego zarzutu skargi kasacyjnej wskazanie przez stronę skarżącą kasacyjnie na niezastosowanie określonych przepisów jedynie wtedy, gdyby strona skarżąca kasacyjnie jednocześnie wskazała przepisy, które w jej przekonaniu zostały wadliwie zastosowane zamiast przepisów przez nią wskazywanych wraz z podaniem uzasadnienia tego stanowiska. Jednak wymogu tego przedmiotowa skarga kasacyjna nie spełnia, co tym samym czyni podnoszony zarzut naruszenia art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. nieskutecznym (zob. powołany wyżej wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2024 r., III OSK 2115/24, oraz przytoczone tam orzecznictwo i piśmiennictwo).

O nieskuteczności omawianego zarzutu naruszenia art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. świadczy też jego treść, która ewidentnie wskazuje na to, że strona skarżąca kasacyjnie na podstawie zarzutu niezastosowania przez Sąd pierwszej instancji powołanych przepisów kwestionuje ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego sprawy upatrując wadliwości działania Sądu w niewłaściwej ocenie treści konkretnego dokumentu i płynących stąd konsekwencjach, tj. ocenie odpowiedzi organu na wniosek skarżącej o udostępnienie informacji publicznej. Naruszenia powołanych przepisów strona skarżąca kasacyjnie upatruje bowiem w błędnym, w jej ocenie, przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że organ udzielił pełnej i wystarczającej odpowiedzi na zadane przez skarżącą pytania. W związku z tym należy podkreślić, że niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Jeżeli strona skarżąca kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie (czy niezastosowanie) jest co najmniej przedwczesny, zaś zarzut naruszenia prawa przez błędną jego wykładnię – niezasadny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu. Również dlatego zarzut naruszenia art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. okazał się niezasadny (zob. powołany wyżej wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2024 r., III OSK 2115/24, oraz przytoczone tam orzecznictwo i piśmiennictwo).

Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.