Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 16 czerwca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SNSA Maria Piórkowska po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2010r., Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.

Wyrokiem z dnia 8 lutego 2011r., sygn. akt II SA/Rz 768/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2010r., nr [...].

Wnioskiem z dnia 26.04.2011r., złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

W uzasadnieniu podała, że prowadzi samotnie gospodarstwo domowe, źródłem dochodu jest pobierana emerytura w wysokości 1658,43 zł miesięcznie (kwota netto). Na posiadany przez nią majątek składa się murowany budynek o powierzchni 46 m², budynek gospodarczy (drewutnia) oraz nieruchomość rolna o pow. 500 m² (z czego 1m² oddała inwestorom). Wnioskodawczyni wskazała, że na ponoszone przez nią wydatki składają się koszty leczenia (ok. 300 – 350 zł./ m-c) oraz utrzymanie, znajdującego się wg oświadczenia w złym stanie technicznym domu, zakup ok. 3 t. węgla rocznie po ok. 770 zł./t, oraz należność za energię elektryczną – z dołączonej kserokopii faktury wynika, że przewidywana należność za miesiąc kwiecień, maj i czerwiec 2011r. wyniesie 104,52 zł/m-c.

Postanowieniem z dnia 10 maja 2011r., sygn. akt II SA/Rz 768/10, wydanym przez referendarza sądowego odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.

Na powyższe postanowienie M. W., w zakreślonym terminie złożyła sprzeciw, wnosząc o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazała, że nie aprobuje stanowiska Sądu, gdyż jest osobą samotną, długotrwale chorującą, znajdującą się w trudnych warunkach materialnych, zdrowotnych i mieszkaniowych. Podkreśliła, że dom wymaga kapitalnego remontu. Ma 77 lat i wymaga leczenia, a wydatki ponoszone na zakup lekarstw są znaczne. Ponosi również wysokie i stale rosnące wydatki na zakup żywności, lekarstw i opału. Jej sytuacja życiowa jest bardzo trudna. W konkluzji wskazała, że bez jej winy sprawy sądowe trwają już około 10 lat. Wnioskodawczyni dołączyła dodatkowo kartę informacyjną z leczenie szpitalnego w okresie od [...].03-[...].03.2011r. oraz kserokopię umowy kredytowej na zakup aparatu słuchowego Oticon Swift 100 z dnia [...] lutego 2011r., na kwotę 760 zł (5 rat x 142,32 zł i jedna rata w wysokości 142,35 zł, pierwsza rata płatna w miesięcy marcu 2011r.)

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie.

Sprzeciw został wniesiony z zachowaniem terminu, o jakim mowa w art. art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. Stosownie do treści art. 260 P.p.s.a. w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Na wstępie należy zaznaczyć, iż przedmiotowy wniosek dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.

Zgodnie z art. 245 § 1, § 2 i 3 oraz art. 246 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępcy procesowego m. in. adwokata, radcy prawnego (art. 245 § 2), gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Instytucja zwolnienia od kosztów jest wyjątkiem od zasady wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. z której wynika, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Takim szczególnym przepisem jest m.in. art. 246 P.p.s.a. Należy podkreślić, iż prawo pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest instytucją szczególną, mogącą mieć zastosowanie w sytuacjach wyjątkowych.

Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W doktrynie wyrażono pogląd, iż zwolnienie od opłat sądowych jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równomiernego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji i dlatego może być stosowane

w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli – (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek –"Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" – Komentarz, wyd. Zakamycze 2005, str. 594).

Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym musi więc odbywać się przy dokładnym rozpatrzeniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy.

Jak wyżej wskazano, w niniejszej sprawie M. W. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Po przeanalizowaniu wniosku i sprzeciwu oraz dołączonych dokumentów Sąd uznał, że zawarte tam informacje nie potwierdzają spełnienia przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w całkowitym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie ustalił, że M. W. ma 77 lat i nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym. Utrzymuje się z emerytury w kwocie 1658,43 zł miesięcznie. Posiadane przez nią wartościowe składniki majątkowe obejmują dom parterowy murowany o pow. 46 m², działkę

o powierzchni 5 arów oraz drewniany budynek gospodarczy. Z podanych przez skarżącą danych wynika, że za energię elektryczną od kwietnia 2011r. do czerwca 2011r. zapłaciła 313,56 zł, na zakup ok. 3 t. węgla na rok (ok. 770 zł./t) – przeznaczyła kwotę ok. 192,5 zł/mc. Nadto skarżąca wskazała, że koszty przeznaczane na leczenie i zakup lekarstw wynoszą ok. 300-350 zł/m-c. Wnioskodawczyni przedstawiła zawartą umowę kredytową na zakup aparatu słuchowego Oticon Swift 100 na kwotę 760 zł, z której wynika, że zobowiązała się do zapłaty 5 rat w wysokości po 142,32 zł każda, a 6 rata w wysokości 142,35 zł. Pierwsza rata płatna w miesiącu marcu 2011r. Dodatkowo wskazała, że ponosi koszty związane z zakupem żywności, które stale rosną.

W ocenie Sądu M. W. nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sytuacja skarżącej nie jest na tyle zła, aby skarżąca nie mogła partycypować w kosztach postępowania, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla siebie. Wprawdzie jest osobą starszą i schorowaną, jednak otrzymywana przez nią emerytura wystarcza na pokrycie kosztów związanych

z jej utrzymaniem i leczeniem. Podkreślić wypada, że po zsumowaniu comiesięcznych wydatków przeznaczanych na utrzymanie domu (zakup opału, energia elektryczna), wydatków związanych z leczeniem oraz przeznaczanych na pokrycie raty kredytu, wnioskodawczyni pozostaje na pokrycie pozostałych wydatków do dyspozycji kwota ok. 869 zł. Do najważniejszych z nich będą należeć wydatki związane z zakupem żywności. Jednakże odniesienie ich do potrzeb jednej osoby nie pozwala na uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Na możliwość wygospodarowania przez M. W. środków na poniesienie kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie świadczy uiszczenie przez skarżącą kwoty 200 zł z tytułu wpisu sądowego od skargi oraz kwoty 100 zł za otrzymanie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Na obecnym etapie postępowania koszty postępowania obejmować mogą wpis od skargi kasacyjnej - w przypadku jej wnoszenia w kwocie 100 zł oraz koszty wynagrodzenia pełnomocnika (adwokata).

Jak wyżej wspomniano instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, ma służyć najuboższym to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39).

Z pewnością M. W. nie jest osobą ubogą i nieporadną. W toku postępowania uiściła żądany wpis od skargi oraz opłatę kancelaryjną, w terminach składała przysługujące jej środki zaskarżenia, stosowała się do wezwań sądu. Wnioskodawczyni nie wykazała, iż jej sytuacja jest wyjątkowa i uzasadnia ustanowienie profesjonalnej pomocy prawnej. Skarżąca w złożonym wniosku powyższych okoliczności nie wykazała.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 245 § 1 i 2, art. 246 § 1 pkt 1

w zw. z art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.