Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Asesor sądowy WSA Maja Pietrasik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 2 grudnia 2025 r., nr OPES.906.185.2025.MJ w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.

A. S. (zwana dalej także "skarżącą", "stroną", "zobowiązaną") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 2 grudnia 2025 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Pismem z dnia 30 października 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Bytowie - w związku z uzyskanymi od NZOZ [...] informacjami o niewykonaniu obowiązkowych szczepień ochronnych u urodzonej [...] 2022 r. R. S. - wezwał matkę dziecka - A. S. do stawienia się w terminie 21 dni od daty otrzymania wezwania w ww. gabinecie szczepień w celu rozpoczęcia uzupełniania zaległych obowiązkowych szczepień albo przedstawienie zaświadczenia o stwierdzonych przeciwskazaniach do wykonania szczepień albo poinformowania o szczepieniu wykonanym w innym gabinecie szczepień.

W związku ze stwierdzeniem dalszego uchylania się strony od wykonania obowiązku szczepień ochronnych dziecka (raport o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych za IV kwartał 2024 r.), w dniu 24 lutego 2025 r., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Bytowie wysłał do strony upomnienie (nr EP.967.58.81.2024.KLC) wzywające do rozpoczęcia wykonywania obowiązkowych szczepień ochronnych. Upomnienie zawierało pouczenie o skierowaniu sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego w sytuacji dalszego niezaszczepienia dziecka.

Wobec stwierdzenia dalszego uchylania się strony od wykonania obowiązku szczepień ochronnych dziecka (raport o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych za II kwartał 2025 r.), w dniu 11 sierpnia 2025 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Bytowie wystąpił do Wojewody Pomorskiego z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Do wniosku organ załączył tytuł wykonawczy nr [...].

Postanowieniem z dnia 11 września 2025 r. (nr WSO-III.756.2577.2025.KZ) Wojewoda Pomorski nałożył na A. S. grzywnę w celu przymuszenia w związku z niedopełnieniem obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Pismem z dnia 30 września 2025 r. A. S. wniosła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym zarzucając:

1) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 924 ze zm. - zwanej w skrócie: "u.z.z.z.ch."), poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku stawienia się na lekarskie badania kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia i wystawienia oraz wydania zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym (art. 33 § 2 pkt 2 lit. c/ ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; t.j.: Dz. U. z 2026 r., poz. 268 - zwanej w skrócie: "u.p.e.a."),

2) brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak kwalifikacji do szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, brak indywidualnego kalendarza szczepień, brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjny, odroczenie terminu wykonania obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 lit. a/ i c/ u.p.e.a.),

3) naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji, podczas gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., tj. niewłaściwe podana przez wierzyciela podstawa prawna obowiązku o charakterze niepieniężnym skutkujące pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.z.ch. i ograniczenie się do wskazania art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch.

Postanowieniem z dnia 9 października 2025 r. Wojewoda Pomorski zawiesił postępowanie egzekucyjne oraz przekazał zgłoszone przez stronę zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Bytowie.

Postanowieniem z dnia 31 października 2025 r. (nr EP.967.58.81.2024.KLC) - działając na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 i § 3, art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. (t.j.: Dz. U. z 2025 r., poz. 132) oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 - zwanej w skrócie: "k.p.a.") - Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Bytowie oddalił zarzuty zobowiązanej.

W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ przedstawił czynności podjęte w sprawie przed wystawieniem tytułu wykonawczego. Następnie organ przedstawił katalog zarzutów w postępowaniu administracyjnym (art. 33 § 1 u.p.e.a.) i dodał, że prawo do wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej nie umożliwia zgłoszenia jakiegokolwiek zarzutu, lecz jedynie takiego, który został przewidziany przez ustawodawcę. Aktualnie do takich zarzutów nie należy naruszenie art. 27 § 1 u.p.e.a. W sprawie nie było zatem podstawy merytorycznej rozpoznania zarzutu dotyczącego przystąpienia przez organ egzekucyjny do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego, który zdaniem zobowiązanego, nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

W pozostałym zakresie organ wskazał, że podstawę prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b/ u.z.z.z.ch., czyli że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Przepis ten przewiduje, że osoby przebywające na terytorium RP są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć stosownie do treści art. 2 pkt 26 ustawy, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.z.ch. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego poprzedzone jest lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego, natomiast art. 17 ust. 4 ustawy przewiduje, że po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania. Wzór zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym stanowi załącznik nr 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077 - zwanego dalej: "rozporządzeniem").

Obowiązek poddania się obowiązkowemu szczepieniu, poprzedzony lekarskim badaniem kwalifikacyjnym, wynika wprost z przepisów prawa (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b/ i art. 17 ust. 2 u.z.z.z.ch.). Poprzedzające szczepienie ochronne lekarskie badanie podmiotowe i przedmiotowe, na podstawie którego lekarz kwalifikuje dziecko do szczepienia lub stwierdza przeciwskazania do szczepienia, nie jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Jedynym dokumentem dającym podstawę do odroczenia szczepień ochronnych jest zaświadczenie lekarskie o przeciwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych, którego zobowiązana na żadnym z etapów postępowania nie przedłożyła, a w którym zawarta byłaby dokładna informacja jakiego szczepienia dotyczy i jakiego okresu dotyczy odroczenie.

Odnosząc się do kwestii wykonania badania kwalifikacyjnego i wykluczenia przeciwskazań do szczepienia organ ponownie powołał się na art. 17 ust. 2 u.z.z.z.ch. i wskazał, że badanie kwalifikacyjne każdorazowo musi to aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.z.ch.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.z.ch.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.z.ch.). Z treści art. 17 ust. 3 i 4 u.z.z.z.ch. wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Treści wskazanych przepisów nie można interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań są przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.z.z.z.ch. jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Natomiast niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (zob. wyroki NSA: z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3322/17 i II OSK 43/18; z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 459/19).

Brak wykluczenia przeciwskazań do szczepienia nie świadczy o niewymagalności obowiązku zaszczepienia dziecka. Wykluczyć przeciwskazania do szczepienia może jedynie lekarz w trakcie badania kwalifikacyjnego do szczepienia. Zobowiązany musi zatem stawić się na szczepienie i w czasie badania rozstrzygana jest przez lekarza kwestia przeciwwskazań na podstawie wiedzy medycznej..

W niniejszej sprawie lekarz przeprowadzający badanie stwierdził brak przeciwskazań do przeprowadzenia szczepienia. Analiza stanu faktycznego wskazuje, że zobowiązana dysponuje wiedzą, jakie obowiązki na niej jako rodzicu ciążą oraz w jaki sposób ma je wykonać. Zobowiązana była wzywana do dobrowolnego (i nie tylko) wykonania obowiązku, pouczana o prawnych aspektach sprawy, jak i zasadności szczepień jako takich. Niezrealizowanie obowiązku nie wynika więc z ewentualnych błędów po stronie organu, lecz z postawy samej zobowiązanej, która podnosząc zarzuty wskazujące na wadliwości proceduralne zdaje się dążyć do obstrukcji i zwiększenia szansy na uniknięcie wykonania ustawowego obowiązku lub poniesienia konsekwencji związanych z jego niewykonaniem. W okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości, że zobowiązana nie dostarczyła na żadnym etapie postępowania dowodu potwierdzającego wykonanie ciążącego na niej obowiązku, nie przedłożyła również zaświadczenia potwierdzającego istnienie przeciwwskazań do wykonania szczepień ochronnych u córki.

W tym świetle brak jest podstaw do kwestionowania istnienia oraz wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym w opisanym zakresie.

Zatem w dacie wystawienia tytułu wykonawczego wszystkie wymienione w tytule szczepienia były w stosunku do dziecka zobowiązanej obowiązkowe i wymagalne. W okolicznościach sprawy nie jest kwestionowana ustalona przez organy w toku postępowania okoliczność, że córka skarżącej nie została zaszczepiona wymienionymi w tytule wykonawczym szczepionkami, pomimo że terminy podania poszczególnych dawek szczepionek już upłynęły, co potwierdza treść załącznika nr 1 do rozporządzenia. W tej sytuacji obowiązek poddania dziecka szczepieniom stał się wymagalny. Obowiązek ten nie został jednak wykonany do dnia wniesienia zarzutów, co wynika z treści zarzutów i akt sprawy. Dokumenty zgromadzone w sprawie jednoznacznie wskazują, że zobowiązana uchyla się od realizacji wymagalnego obowiązku poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Niewykonanie obowiązku stanowiło podstawę do wszczęcia egzekucji administracyjnej.

Bezzasadny okazał się ponadto zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i ust. 4 u.z.z.z.ch., poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym. Obowiązek zaszczepienia dziecka obejmuje stawienie się z dzieckiem na szczepienie i poddanie dziecka szczepieniu w razie braku medycznych przeciwwskazań. Obowiązek zaszczepienia dziecka z mocy prawa poprzedzony jest badaniem kwalifikacyjnym i związanym z nim konsekwencjami. Procedura poprzedzająca szczepienie jest elementem wstępnym a nie istotą obowiązku i kwestia wykluczenia przeciwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym nie musi być w tytule wykonawczym powołana. Jak już wskazano, wykluczenie przeciwskazań do szczepienia odbywa się w trakcie badania kwalifikacyjnego do szczepienia. Zobowiązana musi stawić się na szczepienie i w czasie badania na podstawie wiedzy medycznej rozstrzygana jest przez lekarza kwestia przeciwwskazań do szczepienia.

Obowiązujące przepisy prawa nakładają na rodziców obowiązek poddania dziecka badaniu kwalifikacyjnemu oraz szczepieniu ochronnemu. Zobowiązana (rodzic) nie wywiązała się z tego obowiązku i jednocześnie nie przedstawiła lekarskich przeciwwskazań stwierdzających konieczność długotrwałego odroczenia szczepień dziecka.

Obowiązek poddania się szczepieniom wynika wprost z ustawy, a więc zgoda szczepionego, bądź jego przedstawiciela ustawowego jest zbędna, a poddanie się szczepieniu jest spełnieniem obowiązku ustawowego. Jak stanowi art. 95 § 3 ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny i poddawali dziecko szczepieniom ochronnym, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b/ u.z.z.z.ch., by jednocześnie chronić prawa dziecka, których ochronę przewidziano w art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3542/15).

Organ podkreślił, że brak wymagalności obowiązku o charakterze niepieniężnym zachodzi jedynie wtedy, gdy istnieją niezależne od zobowiązanego, trwałe lub czasowe przyczyny, przez które nie ma możliwości wykonania nałożonego obowiązku. W orzecznictwie wskazuje się też, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny oznacza, iż obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej.

W zażaleniu z dnia 21 listopada 2025 r. zobowiązana podniosła zarzuty naruszenia przepisów:

1. art. 104 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak merytorycznego odniesienia się organu co do zarzutów, a ograniczenie rozpoznania zarzutów jedynie do wskazania w uzasadnieniu postanowienia przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych,

2. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez ograniczenie rozpoznania zarzutów do wybiórczego wskazania poszczególnych przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych, podczas gdy zarzuty zostały uzasadnione i wskazane zostały błędy wierzyciela,

3. art. 33 § 2 pkt 6 lit. c/ u.p.e.a. - brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak wykluczenia przeciwskazań, brak wykluczenia przeciwskazań do szczepienia, brak indywidualnego kalendarza szczepień, brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, odroczenie wykonania obowiązku,

4. art. 124 § 2 w zw. z art. 7, art. 8 § 1 i art. 12 k.p.a. poprzez ograniczenie uzasadnienia do szerokiego wskazania podstawy prawnej obowiązku, z pominięciem przez organ okoliczności podnoszonych w zarzutach, w szczególności braku wymagalności obowiązku.

W wyniku rozpoznania zażalenia, zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 grudnia 2025 r. (nr OPES.906.185.2025.MJ), Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny - działając na podstawie art. 17 § 1 w związku z art. 34 § 3 u.p.e.a. w związku z art. 144 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymał w mocy ww. postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wyjaśnił, że nie można zgodzić się z zarzutami wskazanymi w punktach 1 i 2 zażalenia. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Bytowie w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. W treści uzasadnienia wydanego postanowienia dokonał analizy przedstawionych zarzutów i szczegółowo do nich ustosunkował się, wskazując przepisy prawa i dokumentację na poparcie swojego stanowiska. Analiza uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wskazuje, że stronie przedłożono w sposób szczegółowy podstawy prawne, na mocy których powstaje obowiązek szczepień ochronnych dziecka. Powołując się na orzecznictwo organ II instancji wskazał, że skoro obowiązująca regulacja prawna w ustawie o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nakłada obowiązek poddania się szczepieniu, nie ma podstaw do przyjęcia nieistnienia obowiązku, jak i braku jego wymagalności. Nie ma wątpliwości, że obowiązek został nałożony w drodze przepisów powszechnie obowiązujących. W przedmiotowej sprawie, wbrew twierdzeniom strony, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Bytowie podjął wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy, a swoje postanowienie oparł na zebranym w postępowaniu materiale dowodowym. Wszechstronnie rozważył cały zebrany materiał, tak jak nakazuje to art. 80 k.p.a., dochodząc do jednoznacznego wniosku, że strona uchyla się od wykonania wynikającego z mocy prawa obowiązku zaszczepienia dziecka. Organ I instancji zebrał zatem w sposób wyczerpujący materiał dowodowy i wyciągnął z niego prawidłowe wnioski ustalając stan faktyczny sprawy. W ocenie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Bytowie z należytą starannością zebrał informacje mające istotne znaczenie w sprawie. Tym samym w żadnym razie nie doszło do naruszenia art. 104 i art. 77 § 1 k.p.a.

Jednocześnie, zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP, władze publiczne są zobowiązane do zwalczania chorób epidemicznych. Jednym z elementów realizacji tego zadania są szczepienia ochronne. Przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b/ u.z.z.z.ch. wskazuje, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są zobowiązane do poddania się szczepieniom ochronnym. W myśl ust. 2 cyt. artykułu odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny, w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Wykaz chorób zakaźnych, przeciwko którym istnieje ustawowy obowiązek szczepienia został określony w rozporządzeniu. Zgodnie z jego § 3 ust. 2 schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek oraz terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.

Podobnie chybione okazały się zarzuty opisane w punktach 3 i 4 zażalenia. Z zebranego materiału dowodowego wynika bezspornie, że - będąc osobą zobowiązaną - strona nie wykonała ciążącego na niej obowiązku zaszczepienia dziecka. Wskazując ponownie, że przedmiotowy obowiązek wynika wprost z przepisów prawa i wskazując jego źródła organ II instancji dodał, że poprzedzające szczepienie ochronne lekarskie badanie podmiotowe i przedmiotowe, na podstawie którego lekarz kwalifikuje dziecko do szczepienia lub stwierdza przeciwskazania do szczepienia, nie jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Jedynym dokumentem dającym podstawę do odroczenia szczepień ochronnych jest zaświadczenie lekarskie o przeciwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych, którego strona nie przedłożyła, a w którym zawarta byłaby dokładna informacja jakiego szczepienia dotyczy i jakiego okresu czasu dotyczy odroczenie. Realizacja obowiązkowych szczepień ochronnych i kwalifikacja do ich podania u dziecka leży w gestii lekarza, który decyduje o tym po przeprowadzeniu badania kwalifikacyjnego. Nie jest to decyzja rodzica, który ze względu na swoje przekonania sprzeciwia się wykonaniu szczepień w okresach uzasadnionych medycznie i epidemiologicznie. Powołując się na orzecznictwo organ II instancji zaznaczył, że jedynie lekarz jest uprawniony do oceny możliwości wystąpienia powikłań poszczepiennych. Organ zważył, że brak jest przepisu, który wyłączałby obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom tylko ze względu na możliwe hipotetyczne powikłania. W przypadku szczepień ochronnych nie może być mowy o dobrowolności przystąpienia pacjenta do świadczenia zdrowotnego. Ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu, którym jest obowiązkowe szczepienie ochronne. W orzecznictwie jednolicie wskazywano, że ustawa nie przewiduje prawa pacjenta do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne, wręcz przeciwnie - statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. W przypadku obowiązkowych szczepień, obowiązek ich wykonania wynika wprost z ustawy, a brak zgody szczepionego bądź jego przedstawiciela ustawowego nie zmienia faktu istnienia tego obowiązku. Przepisy określające obowiązek poddawania dzieci szczepieniom ochronnym ustanawiają prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Takie stanowisko jest jednolite wśród doktryny prawnej i zostało potwierdzone bogatym orzecznictwem z tego zakresu.

Jednocześnie odpowiedzi na ewentualne wątpliwości nie należą do obowiązków i kompetencji lekarza. Lekarz odnosi się wyłącznie do stanu zdrowia dziecka w dniu kwalifikacji do szczepień. Pytania te powinny zostać skierowane do właściwych podmiotów. W przypadku wątpliwości co do składu, sposobu produkcji i działania danej szczepionki pytania można kierować do producenta danej szczepionki, odpowiednie informacje można też znaleźć w Charakterystyce Produktu Leczniczego.

W toku prowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że strona była informowana o obowiązkowych szczepieniach ochronnych, jednakże nie podjęła tego obowiązku.

Z kolei brak wymagalności obowiązku o charakterze niepieniężnym zachodzi jedynie wtedy, gdy istnieją niezależne od zobowiązanej, trwałe lub czasowe przyczyny, przez które nie ma możliwości wykonania nałożonego obowiązku. Z orzecznictwa wynika, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, iż obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Bytowie ustalił, że A. S. nie stawiła się z dzieckiem na badanie kwalifikacyjne, jak również nie przedstawiła żadnego zaświadczenia o odroczeniu szczepień. Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, że strona była wzywana do stawienia się z dzieckiem na szczepienie, jak również była informowana o obowiązkowych szczepieniach ochronnych, jednakże nie podjęła tego obowiązku. Strona ma obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym, a tym samym stawienia się na badaniu kwalifikacyjnym do szczepień. Na dzień wystawienia tytułu wykonawczego w aktach sprawy brak było jednak potwierdzenia szczepienia lub aktualnego zaświadczenia lekarskiego o przeciwskazaniach do szczepień dziecka.

Tak więc strona bezzasadnie podnosi brak wymagalności obowiązku. Uchybienie przez rodziców obowiązkowi przeprowadzenia szczepień ochronnych powoduje konieczność wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu. Sąd Najwyższy stwierdził w wyroku z dnia 8 stycznia 2016 r. (sygn. akt V KK 306/15), że "obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia. (...) Z art. 5 ust. 1 ustawy z 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wynika wprost, że osoby przebywające na terytorium kraju są obowiązane, na zasadach określonych w tej ustawie, do poddania się szczepieniom ochronnym (...). Obowiązek poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych (...). Wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego zamierzonym rezultatem ma być poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu".

Obowiązek poddania małoletniego dziecka szczepieniom ochronnym nie budzi wątpliwości, ma oparcie w obowiązujących przepisach prawa, jego treść jest jasna i zrozumiała, zaś wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego mającego na celu doprowadzenie do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym jest zasadne. Tym samym w żadnym razie nie doszło do naruszenia art. 124 § 1, art. 7, art. 8 § 1 i art. 12 k.p.a.

Kończąc organ zaznaczył, że w rozporządzeniu brak jest zapisu o konieczności ustalania indywidulanego kalendarza szczepień ochronnych.

W skardze na ww. postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego A. S. wniosła o uchylenie obu postanowień w całości i zarzuciła:

1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że strona skarżąca nie wykonała obowiązku na dzień wszczęcia postępowania, podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na brak wykluczenia przeciwwskazań i brak wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym potwierdzającego kwalifikację małoletniego dziecka do obowiązkowych szczepień ochronnych;

2. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym, brak tożsamości obowiązku określonego w upomnieniu i tytule wykonawczym;

3. na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. brak uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art 15 § 3e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu;

4. naruszenie art. 144 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez ograniczenie rozpoznania sprawy do treści postanowienia wierzyciela i brak odniesienia się przez organ II instancji do zarzutów;

5. naruszenie art. 124 § 2 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu skarżonego postanowienia podstawy prawnej wymagalności obowiązku;

6. naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez brak rozpoznania przez organ II instancji zarzutów;

7. naruszenie art. 7, art. 7a, art. 77 i art. 81a k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 u.z.z.ch. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść strony, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego;

8. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, co skutkowało uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, a co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.

W uzasadnieniu skargi skarżąca zwróciła uwagę na brak spójności pomiędzy obowiązkiem określonym w upomnieniu i tytule wykonawczym. Wierzyciel wystawiając upomnienie z dnia 24 lutego 2025 r. wezwał stronę skarżącą do rozpoczęcia uzupełniania obowiązkowych szczepień ochronnych. Tymczasem obowiązek wskazany w tytule wykonawczym został zdefiniowany w zupełnie inny sposób - tytuł wykonawczy wskazuje na brak poddania małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym i zobowiązuje do poddania zaszczepienia dziecka wskazanym szczepieniom ochronnym. A zatem brak jest tożsamości obowiązku. Stanowisko takie wynika również z orzecznictwa sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 17 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 293/22). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, jak również z uwagi na brak wskazania w tytule wykonawczym podstawy prawnej określenia wymagalności obowiązku, uznać należało że zarówno wierzyciel, jak i organ II instancji w sposób istotny naruszyli obowiązujące przepisy.

Jednocześnie PWIS odnosząc się do zażalenia dokonał własnej interpretacji zarzutów i pominął bardzo istotne kwestie niezbędne do właściwego rozstrzygnięcia sprawy, a dotyczące nieprawidłowości w prowadzeniu sprawy oraz rażących błędów tytułu wykonawczego. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ przytoczył przepisy dotyczące podstawy prawnej obowiązku, których strona nie kwestionuje Natomiast wskazana przez wierzyciela podstawa prawna obowiązku jest niepełna. Nade wszystko jednak strona podniosła, że doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności. Uzasadnienie skarżonego postanowienia w ogóle nie odnosi się do zarzutów złożonych przez stronę skarżącą.

Doręczone stronie upomnienie, o którym mowa w przepisach, tj. art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu nie zawiera właściwego pouczenia. A zatem zobowiązanej nie zostało doręczone upomnienie spełniające wymogi ustawy. Wymogi zawarte w przepisach dotyczących upomnienia są istotne - gdyby nie były nie zostałyby wskazane jako obowiązkowe elementy tego dokumentu. Takie stanowisko potwierdza również orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt II SA/Op 248/23 i inne). Organ II instancji nie zweryfikował poprawności wystawionego upomnienia, jak i okoliczności czy zostało skutecznie doręczone skarżącej. Upomnienie winno określać zobowiązany podmiot i być bezpośrednio do niego kierowane. Brak w treści upomnienia jakichkolwiek danych umożliwiających identyfikację osoby zobowiązanej powoduje - jak trafnie zarzuciła skarżąca - że nie jest wiadome, kogo organ wezwał do dobrowolnego wykonania obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym.

Strona skarżąca zapewniła, że nigdy nie kwestionowała obowiązku szczepień, jednakże ograniczenie podstawy prawnej obowiązku do art. 5 u.z.z.z.ch. uznać również należy za niewystarczające. Znamiennym jest, że w tytule wykonawczym nie została wskazana podstawa prawna prowadzonej egzekucji, co jest istotnym uchybieniem. Organ II instancji rozpoznając zażalenie w ogóle się do tej kwestii nie odniósł.

Na uwagę zasługuje też fakt, że uzasadnienie skarżonego postanowienia nie spełnia żadnych wymogów określonych w k.p.a. Z uzasadnienia postanowienia powinno jasno wynikać dlaczego stanowisko organu jest prawidłowe. Obowiązkiem organu odwoławczego jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją organu I instancji zatem organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji. Tego w skarżonym postanowieniu brak.

Jedną z podstawowych zasad postępowania egzekucyjnego jest stwierdzenie, że egzekwowany obowiązek wobec konkretnej osoby istnieje i jest wymagalny. Badanie to winno obejmować dzień wystawienia upomnienia, które bezpośrednio poprzedza wszczęcie egzekucji administracyjnej, a przede wszystkim dzień wystawienia tytułu wykonawczego. Na chwilę tę obowiązek nie jest wymagalny ani wykonalny. Wprawdzie schemat szczepień ochronnych wynika z rozporządzenia, jednakże konkretyzacja terminu należy każdorazowo do lekarza, który przeprowadza lekarskie badanie kwalifikacyjne. W aktach sprawy brak jest dowodu na pozytywną kwalifikację dziecka do obowiązkowych szczepień ochronnych, mimo istnienia i przedstawienia organom dowodu na wypełnienie przez stronę skarżącą obowiązku.

Zarówno rozpatrujący zażalenie organ, ale przede wszystkim wierzyciel uzasadnienia swoich rozstrzygnięć ograniczają do przytaczania przepisów dotyczących podstawy prawnej obowiązku, wymagalności szczepień, nie odnosząc w żaden sposób tych przepisów do stanu faktycznego sprawy.

Powołując się na art. 17 ust. 2 u.z.z.z.ch. strona skarżąca wskazała, że badanie ma doniosłe znaczenie zarówno z punktu widzenia kwalifikacji do szczepień, jak i prawnego, tj. samego obowiązku szczepień. Lekarz w trakcie badania kwalifikacyjnego decyduje o tym czy dziecko może zostać poddane obowiązkowym szczepieniom ochronnym, czy też nie kwalifikuje się do tych szczepień.

W odpowiedzi na skargę Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Organ odwoławczy zaznaczył, że każdorazowo dokonuje pełnej merytorycznej oceny całego zebranego materiału dowodowego, przeprowadzając postępowanie dowodowe w oparciu o ustalenia dokonane przez organ prowadzący postępowanie, ustala stan faktyczny, bada stan prawny oraz sposób prowadzenia postępowania przez organ I instancji. W świetle zaś zebranego materiału dowodowego nie budzi wątpliwości, że skarżąca nie wykonała ciążącego na niej obowiązku poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, wobec czego uzasadnione było podjęcie przez organy inspekcji sanitarnej kroków zmierzających do przymuszenia skarżącej do wykonania tego obowiązku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiot oceny Sądu w rozpoznawanej sprawie stanowiło postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 2 grudnia 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji z dnia 31 października 2025 r. w przedmiocie oddalenia zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Egzekucję obowiązków wynikających z norm prawa administracyjnego reguluje ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (art.33 § 2 u.p.e.a.).

Przepis art. art. 33 § 4 u.p.e.a. stanowi, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Zarzuty zgłaszane są organowi egzekucyjnemu i do tego organu należy ostateczne rozstrzygnięcie o zasadności bądź bezzasadności czy też niedopuszczalności zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, a ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Zarzuty te można składać tylko z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 33 u.p.e.a. Postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego zarzuty. Podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny właściwy do rozpoznania tego środka prawnego.

W niniejszej sprawie skarżąca wniosła zarzuty związane z prowadzeniem przez Wojewodę Pomorskiego postępowania egzekucyjnego objętego tytułem wykonawczym nr [...] wystawionym w dniu 11 sierpnia 2025 r., a dotyczącym obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Strona skarżąca podniosła zarzuty: określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa tj. art. 17 ust. 2 i ust. 4 u.z.z.z.ch.; brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak kwalifikacji do szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwskazań do szczepienia, brak indywidualnego kalendarza szczepień, brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, odroczenie terminu wykonania obowiązku; naruszenie art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji podczas gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., tj. niewłaściwe podana przez wierzyciela podstawa prawna obowiązku o charakterze niepieniężnym skutkujące pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.z.ch. i ograniczenie się do wskazania art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch.

Mając na uwadze treść podniesionych zarzutów w pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ulegały zmianom na mocy ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1553) i ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2019 r., poz. 2070). Zmiany te weszły w życie w dniu 20 lutego 2021 r. Postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie zostało niewątpliwie wszczęte pod rządami ustawy egzekucyjnej w nowym, zmienionym brzmieniu.

W obecnym stanie prawnym, uwzględniającym ww. zmiany, okoliczność czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 u.p.e.a. kontroluje już organ egzekucyjny i w przypadku stwierdzenia, że wymogi te nie zostały spełnione, nie przystępuje do egzekucji zawiadamiając o tym wierzyciela (art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a.).

W przepisie art. 33 § 2 u.p.e.a. brak jest obecnie przesłanki niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Zarzut wskazujący na niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. możliwy był do podniesienia w poprzednim stanie prawnym, zarzuty były bowiem rozpoznawane przez organ egzekucyjny (art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. w brzmieniu przed zmianami).

W sprawie nie było zatem podstawy do merytorycznego rozpoznania zarzutu dotyczącego przystąpienia przez organ egzekucyjny do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego, który w ocenie strony skarżącej nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

Co istotne wierzyciel nie jest zobligowany do ustosunkowania się do treści zarzutów, które nie wypełniają dyspozycji z art. 33 § 2 u.p.e.a. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ. W sytuacji, gdy z normy art. 33 § 2 u.p.e.a. wynika wyraźnie, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów, o których mowa w art. 27 u.p.e.a. nie może być podstawą prawną wniesienia zarzutu, zarzut ten nie mógł podlegać uwzględnieniu, co organy zasadnie uwzględniły w wydanych rozstrzygnięciach.

W konsekwencji, podniesiony w tym zakresie zarzut w postępowaniu egzekucyjnym jak i zarzuty skargi do tej kwestii odnoszące się należało ocenić jako bezzasadne.

Odnosząc się z kolei do zarzutu dotyczącego braku doręczenia upomnienia wskazać należy, że zarzut ten nie jest uzasadniony. Skarżąca wskazała w tym zakresie m.in. na przepis § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu (Dz. U. z 2020 r., poz. 2194), zgodnie z którym, upomnienie zawiera: imię i nazwisko lub nazwą zobowiązanego i adres jego miejsca zamieszkania lub siedziby, a także znany wierzycielowi numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) albo numer identyfikacji podatkowej (NIP), albo numer identyfikacji w Krajowym Rejestrze Urzędowym Podmiotów Gospodarki Narodowej (REGON), jeżeli zobowiązany taki numer posiada. Wskazać zatem należy, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy skierowane do skarżącej upomnienie zostało w dniu 5 marca 2025 r. skutecznie doręczone tj. odebrane przez dorosłego domownika A. S.1. (k. 11 akt administracyjnych). Nie ma więc wątpliwości, że skarżąca na skutek doręczenia jej upomnienia posiadała wiedzę na temat przedmiotu obowiązku i innych jego elementów, co było niezbędne dla skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Przedmiotowe upomnienie posiada natomiast wszystkie elementy, które miały znaczenie dla skuteczności wszczętego postępowania egzekucyjnego, a w tym skarżąca została w upomnieniu wskazana w sposób, który pozwala jednoznacznie stwierdzić o jaką osobę (o kogo konkretnie) chodzi. Skarżąca wiedziała jaki organ i w jakiej sprawie do niej występuje, a w konsekwencji, że doręczone jej upomnienie nie jest pomyłką. Dane zawarte w upomnieniu były tym samym wystarczające, a okoliczność jego doręczenia nie budzi wątpliwości. Upomnienie zawiera prawidłowe dane osobowe skarżącej, tj. jej imię i nazwisko oraz adres miejsca zamieszkania. W związku z tym Sąd uznał, że cel upomnienia, jakim jest zapewnienie prawidłowości pouczenia podmiotu zobowiązanego o skutkach niewykonania obowiązku i niezastosowania się do upomnienia został skutecznie zrealizowany.

Skarżąca podniosła w zarzutach skargi także wadliwość samego pouczenia upomnienia nie wyjaśniając jednak na czym owa wadliwość miałaby polegać. Sąd analizując treść wystosowanego do strony skarżącej upomnienia jakichkolwiek nieprawidłowości jednakże nie stwierdził. Poza tym zarzut w tym zakresie nie został podniesiony we wniesionych do organu I instancji zarzutach. Także kwestia wezwania strony w upomnieniu do niezwłocznego rozpoczęcia wykonywania szczepień ochronnych zamiast do zaszczepienia dziecka, jak to wynika z tytułu wykonawczego, nie została wyartykułowana w zarzutach ani zażaleniu, lecz dopiero w skardze. Organ rozpoznaje zaś sprawę w granicach podniesionych zarzutów, w tym także ich podstawy faktycznej. Strona skarżąca nie może zatem w skardze skutecznie zarzucać organowi braku ustosunkowania się do tej kwestii.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że organ w upomnieniu wezwał skarżącą do niezwłocznego wykonania obowiązku, wskazując na wszczęcie postępowania egzekucyjnego w razie jego niewykonania. Organ nałożył na skarżącą termin 7 dni na wykonanie obowiązku. Pozostałe, omówione już elementy przedmiotowego upomnienia wskazują, że wzywana musiała mieć świadomość obowiązku wykonania szczepienia i wszczęcia egzekucji w razie niezwłocznego niespełnienia obowiązku. Wskazać należy, że zapis w upomnieniu o wezwaniu do rozpoczęcia wykonywania szczepień ochronnych zamiast do zaszczepienia dziecka nie ma istotnego znaczenia dla oceny prawidłowości i skuteczności upomnienia. Oczywistym jest bowiem, że taka treść upomnienia miała na celu spowodowanie zaszczepienia dziecka.

Odnosząc się do kwestii wykonania badania kwalifikacyjnego i wykluczenia przeciwskazań do szczepienia wskazać należy, że zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.z.ch., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.z.ch.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.z.ch.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.z.ch.). Z treści art. 17 ust. 3 i 4 u.z.z.z.ch. wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Podkreślić przy tym należy, że treści wskazanych przepisów nie można interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań są przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.z.z.z.ch., jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Natomiast niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki NSA: z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3322/17 i II OSK 43/18 oraz z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 459/19).

Organy prawidłowo oceniły jako bezzasadny zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i ust. 4 u.z.z.z.ch. poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku stawienia się na lekarskie badania kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia i wystawienia oraz wydania zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym. Wyjaśnienia wymaga, że obowiązek zaszczepienia dziecka obejmuje stawienie się z dzieckiem na szczepienie i poddanie dziecka szczepieniu w razie braku medycznych przeciwwskazań. Obowiązek zaszczepienia dziecka z mocy prawa poprzedzony jest właśnie badaniem kwalifikacyjnym i związanym z nim konsekwencjami. Procedura poprzedzająca szczepienie jest elementem wstępnym a nie istotą obowiązku i kwestia wykluczenia przeciwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym nie musi być w tytule wykonawczym powołana. Strona musi stawić się na szczepienie i w czasie badania je poprzedzającego, na podstawie wiedzy medycznej, rozstrzygana jest przez lekarza kwestia przeciwwskazań do szczepienia.

Brak wykluczenia przeciwskazań do szczepienia nie świadczy zatem o niewymagalności obowiązku zaszczepienia dziecka. Wykluczyć przeciwskazania do szczepienia może jedynie lekarz w trakcie badania kwalifikacyjnego do szczepienia. Stanowisko organu w tym zakresie jest słuszne. Strona musi zatem stawić się na szczepienie i w czasie badania rozstrzygana jest przez lekarza kwestia przeciwwskazań na podstawie wiedzy medycznej. Organ kwestii tej nie może oceniać z uwagi na brak kompetencji w tym zakresie, co też nie miało w sprawie miejsca.

Także brak indywidualnego kalendarza szczepień oraz brak wystawienia i wydania zaświadczenia po przeprowadzonym badaniu lekarskim nie wpływają w niniejszej sprawie na wymagalność obowiązku szczepienia. Niewątpliwym jest, że zarówno indywidualny kalendarz szczepień jak i zaświadczenie wydawane są przez lekarza po stawieniu się na szczepienie poprzedzone badaniem kwalifikacyjnym, na które skarżąca - zgodnie z ustalonym stanem faktycznym - nie stawiła się.

Przypomnieć należy, że rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, które weszło w życie w dniu 1 października 2023 r. określa schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia. Obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch., skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. Obowiązek strony skarżącej wynika z tego właśnie rozporządzenia.

Powołane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne.

W wystawionym w dniu 11 sierpnia 2025 r. tytule wykonawczym wskazano na brakujące szczepienia ochronne u córki skarżącej. Wymienione szczepienia zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 rozporządzenia.

Jak wskazano w rozporządzeniu określone zostały grupy osób, które ze względu na wiek lub inne okoliczności, obowiązane są do poddawania się szczepieniom ochronnym.

W § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. Zgodnie z powołanym przepisem, następujące grupy osób są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek:

1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia - szczepieniom przeciw gruźlicy,

2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi,

3) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia - szczepieniom przeciw: a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae,

4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis),

5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce,

6) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia - szczepieniom przeciw zakażeniom powodowanym przez rotawirusy,

7) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.

Zatem w dacie wystawienia tytułu wykonawczego wszystkie wymienione w tytule szczepienia były w stosunku do dziecka strony skarżącej obowiązkowe i wymagalne. W okolicznościach niniejszej sprawy nie jest kwestionowana ustalona przez organy w toku postępowania okoliczność, że córka skarżącej nie została zaszczepiona wymienionymi w tytule wykonawczym szczepionkami, pomimo że terminy podania poszczególnych dawek szczepionek już upłynęły, co potwierdza treść załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. W tej sytuacji stwierdzić należy, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom stał się wymagalny.

W świetle powyższego brak jest podstaw do kwestionowania istnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym w opisanym zakresie, a także stanowiska wierzyciela wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu.

Wbrew zarzutom podniesionym w skardze w sprawie nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 7a, art. 77, art. 80, art. 81a, art. 107 § 3, art. 124 § 2 i art. 144 k.p.a. W sprawie nie wystąpiły niedające się usunąć wątpliwości co do treści norm prawnych lub co do stanu faktycznego. Organy obu instancji w sposób wyczerpujący i poprawny wyjaśniły stan faktyczny oraz oceniły zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny. Wyniki tych ustaleń przedstawiły w uzasadnieniach wydanych w sprawie postanowień, a organ odwoławczy wbrew twierdzeniom skarżącej w niezbędnym zakresie ustosunkował się do zarzutów zażalenia.

Zaznaczenia wymaga, że obowiązujące przepisy prawa nakładają na rodziców obowiązek poddania dziecka badaniu kwalifikacyjnemu oraz szczepieniu ochronnemu. Obowiązek poddania się szczepieniom wynika wprost z ustawy, a więc zgoda szczepionego bądź jego przedstawiciela ustawowego jest zbędna, zaś poddanie się szczepieniu jest spełnieniem obowiązku ustawowego. Jak stanowi art. 95 § 3 k.r.o. – władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny i poddawali dziecko szczepieniom ochronnym, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z.ch., by jednocześnie chronić prawa dziecka, których ochronę przewidziano w art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3542/15).

W ocenie Sądu, organy administracji słusznie uznały, że wniesione przez skarżącą zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Bytowie.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl.