Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Asesor WSA Maja Pietrasik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi T. K. na bezczynność Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków dopuścił się bezczynności, 2. stwierdza, że bezczynność Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Pomorskiemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków grzywnę w wysokości 1000 ( jeden tysiąc) złotych; 4. zasądza od Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na rzecz skarżącego T.K. kwotę 100 ( sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

T. K. (dalej: "skarżący"), wnioskiem datowanym na dzień 11 grudnia 2023 r. (wpływ do organu w dniu 18 grudnia 2023 r.), wystąpił do Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej: "organ", "PWKZ") o udostępnienie w trybie informacji publicznej:

1/ okresów nieobecności w pracy obejmujących

a) kierownika Wydziału ds. Zabytków Nieruchomych

- od 1 października 2021 do 11 października 2022

b) Kierownika Wydziału ds. Zabytków Nieruchomych, p. I. B.

- od 1 lutego 2023 do 1 października 2023

2/ okresów nieobecności w pracy obejmujących Pomorskiego Wojewódzkiego

Konserwatora Zabytków w Gdańsku

- od 1 września 2021 r. do 30 września 2021

- od 1 października 2021 do 2 października 2023.

Skarżący pismem z dnia 30 września 2024 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący wskazał, że do dnia wniesienia skargi organ nie udostępnił żądanej informacji, jak również nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia. Zwrócił przy tym uwagę na nieskomplikowany charakter sprawy, której przedmiotem jest udostępnienie zakresu obowiązków i upoważnień funkcjonariusza publicznego.

Wobec powyższego skarżący wniósł o zobowiązanie organu do udostępnienia informacji objętych wnioskiem w terminie 14 dni, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania do udostępnienia żądanej informacji publicznej , albowiem została ona udostępniona skarżącemu oraz o oddalenie skargi w pozostałym zakresie.

Organ przyznał, że przedmiotowy wniosek o udostępnienie żądanej informacji publicznej wpłynął w dniu 18 grudnia 2023 r. W okresie od 14 grudnia 2023 r. do początku lutego 2024 r. , kiedy to został powołany nowy PWKZ , brak było piastuna organu, a zastępca PWKZ był nieobecny w pracy. Nowy PWKZ zastał ogromny bałagan organizacyjny. Okazało się, że pracownik zobowiązany do udostępnienia żądanej informacji publicznej , mimo otrzymania gotowej treści do jej uzupełnienia o żądane informacje, nie udostępnił informacji publicznej skarżącemu. Wobec winnego pracownika wyciągnięto konsekwencje służbowe. Zaistniały stan bezczynności nie powinien mieć miejsca. Po wpływie skargi żądana informacja została skarżącemu udostępniona. Organ wniósł o niestwierdzanie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o niewymierzanie organowi grzywny.

W piśmie procesowym z dnia 12 listopada 2024 r. , złożonym w dniu 18 listopada 2024 r. (prezentata) skarżący wskazał, że organ posiadł wiedzę o złożonym wniosku nie tylko w dniu jego wpływu do organu, ale także w maju 2024 r. , bowiem wniosek był załącznikiem do pozwu , wniesionym przez skarżącego do sądu powszechnego w sprawie [...]. Otrzymana od organu informacja publiczna zawiera treść utrudniającą właściwe odczytanie, zatem organ nie wywiązał się prawidłowo z przekazania informacji publicznej. Skarżący wskazał jednak, że chodziło o niewielką nieścisłość ( omyłkę pisarską) , wobec czego skarżący przystaje na korektę w tym zakresie , dokonaną przez organ w odpowiedzi na wysłany do organu e-mail.

Organ w piśmie z dnia 3 grudnia 2024 r. wskazał, że omyłka zawarta w informacji udzielonej skarżącemu została skorygowana przez organ w dniu 21 listopada 2024 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego.

Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 4 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność.

Skarga jest zasadna.

Zasady i tryb udostępniania informacji publicznej uregulowane zostały w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej: "u.d.i.p.").

Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonych tym aktem prawnym.

Na gruncie przepisów u.d.i.p. bezczynność podmiotu zobowiązanego do rozpoznania wniosku informacyjnego ma miejsce wówczas, gdy organ "milczy" wobec tego wniosku, tj. nie udostępnił informacji publicznej (art. 4 ust. 3 i art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), nie powiadomił wnioskodawcy o niemożliwości udzielenia informacji publicznej w wyznaczonym terminie i o przyczynach opóźnienia i nowym terminie wydania informacji, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku w tej sprawie (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.), nie poinformował o przeszkodach technicznych w udzieleniu informacji w żądanej formie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.), ewentualnie, że danej informacji nie posiada, bądź że istnieje odrębny tryb dostępu do tej informacji (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), nie informuje wnioskodawcy w formie pisemnej, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.).

Z powyższego wynika, że organ, do którego wniosek o udostępnienie informacji publicznej został skierowany, zobowiązany jest do podjęcia działań mających na celu jego załatwienie, tj. udostępnienie żądanych informacji, jeżeli jest w ich posiadaniu bądź też wydania decyzji o odmowie ich udostępnienia ze wskazaniem podstawy takiego rozstrzygnięcia. W tym zakresie organ związany jest 14-dniowym terminem, jaki ustawodawca nakłada na niego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. W sytuacji, gdy informacja nie może być udostępniona w tym czasie, organ zobowiązany jest do powiadomienia wnioskodawcy o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację,

a informacja taka również powinna zostać wystosowana w terminie 14 dni od otrzymania wniosku, co wynika z art. 13 ust. 2 u.d.i.p.

W terminie 14 dni organ powinien także powiadomić wnioskodawcę, że nie jest w posiadaniu wnioskowanej informacji, a w przypadku, gdy żądana informacja nie jest informacją publiczną, w powyższym terminie powinien poinformować wnioskodawcę, że informacja, nie będąca informacją publiczną, nie zostanie udostępniona. W żadnym zatem przypadku organ nie powinien pozostawić wniosku o udzielenie informacji publicznej bez odpowiedzi, a odpowiedź ta powinna być udzielona najpóźniej 14 dnia od otrzymania wniosku.

Sąd uznał, że w niniejszej sprawie organ dopuścił się bezczynności. Przedmiotowy wniosek wpłynął do organu w dniu 18 grudnia 2023 r. Jak wynika z dokumentów przedstawionych Sądowi , żądane informacje zostały skarżącemu udostępnione dopiero po wniesieniu skargi do sądu przez skarżącego, w dniu 22 października 2024 r. , przy czym w udzielonej odpowiedzi doszło do omyłki pisarskiej , o wyjaśnienie której skarżący zwrócił się do organu w dniu 6 listopada 2024 r. Organ udzielił odpowiedzi w dniu 27 listopada 2024 r. , wskazując prawidłową datę, przy podaniu której doszło do omyłki.

Przepis art. 149 § 1 i 1a p.p.s.a. określa obligatoryjne elementy orzeczenia sądowego w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność organu. W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Ustalenie, że organ dopuścił się bezczynności, która ustała po wniesieniu skargi, skutkuje uwzględnieniem skargi poprzez stwierdzenie dopuszczenia się bezczynności przez organ ( art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), nie zaś umorzeniem postępowania w kwestii zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego ( punkt 1. sentencji wyroku).

Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy Sąd ocenił jednocześnie, że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., w punkcie 2. sentencji wyroku.

Przekroczenie przez organ 14-dniowego terminu do załatwienia wniosku skarżącego wyniosło 9 miesięcy (organ winien był rozpoznać przedmiotowy wniosek do dnia 2 stycznia 2024 r., licząc od dnia jego wpływu do organu, tj. od 18 grudnia 2023 r.).

Uczynił to dopiero w dniu 22 października 2024 r. , a omyłkę pisarską wyjaśnił dopiero w dniu 27 listopada 2024 r., mimo że pismo w tej sprawie otrzymał już 6 listopada 2024 r.

Orzekając w tym zakresie Sąd uwzględnił, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r. w sprawie II OSK 468/13). Zdaniem Sądu za takie nie sposób uznać okoliczności podnoszonych przez organ, że pracownik odpowiedzialny za załatwienie sprawy skarżącego nie wykonywał swoich obowiązków. Nie mają przy tym znaczenia działania podjęte przez organ w tym zakresie, na które powołuje się organ w odpowiedzi na skargę, polegające na wyciągnięciu konsekwencji wobec pracownika , który naruszył powierzone mu obowiązki. Sąd zwraca uwagę, że to organ zobowiązany jest do organizowania pracy, w tym kontroli (nadzoru) nad prawidłowością i terminowością zadań powierzonych pracownikom, w taki sposób, aby strony nie czekały miesiącami na załatwienie sprawy, nie będąc przy tym zawiadamiane o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim zostanie ona załatwiona. Zauważyć też należy, że skarga na bezczynność organu dotyczy organu, a nie konkretnej osoby , która tę funkcję sprawuje. Nie mogą zatem być uwzględnione przez Sąd okoliczności , podnoszone przez organ, że "nowy" PWKZ , powołany na początku lutego 2024 r., zastał bałagan organizacyjny. Wskazać nadto należy, że choć "nowy" PWKZ pełnił swoją funkcję od początku lutego 2024 r., żądana informacja publiczna została udostępniona skarżącemu dopiero w październiku 2024 r., a wyjaśnienie pomyłki , dotyczące jednej daty, trwało aż trzy tygodnie. Przypomnieć w tym miejscu należy, że termin na udostępnienie informacji publicznej został ustalony przez ustawodawcę na 14 dni. W tej sytuacji także znaczne przekroczenie terminu załatwienia sprawy z wniosku o udostępnienie informacji publicznej świadczy o dopuszczeniu się przez organ bezczynności z rażącym naruszeniem prawa.

Przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Główną funkcją wymierzenia grzywny, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., jest niewątpliwie dyscyplinowanie organów, które nie wykonują nałożonych na nie obowiązków. Grzywna służy nie tylko zdyscyplinowaniu organu w sprawie, której dotyczy skarga na bezczynność czy przewlekłość organu, lecz ma także służyć zapobieganiu naruszeniom prawa przez organ w przyszłości. Poza funkcją prewencyjną i dyscyplinującą nałożenie grzywny realizuje także funkcję sankcyjną związaną z ukaraniem organu za jego nieprawidłowe działanie.

W ocenie Sądu, mając na uwadze wskazany powyżej stan faktyczny, jak i cele wymierzenia grzywny, wymierzenie organowi grzywny w niniejszej sprawie jest celowe i zasadne.

Przepis art. 154 § 6 p.p.s.a. stanowi, że grzywnę (...) wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z Komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 16 lutego 2024 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2023 r. i w drugim półroczu 2023 r. (M.P. z 2024 r. poz. 137), przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2023 r. wyniosło 6.246,13 zł. Tym samym grzywna może zostać wymierzona do kwoty 62.461,30 zł.

Wymierzenie grzywny w żądanej przez skarżącego maksymalnej wysokości byłoby nadmierne. W ocenie Sądu cel grzywny – prewencyjny, dyscyplinujący i sankcyjny – zostanie w niniejszej sprawie osiągnięty poprzez wymierzenie organowi grzywny w wysokości 1.000 zł.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 3. sentencji wyroku.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego, zawarte w punkcie 4. sentencji wyroku, obejmujące zasądzone na rzecz skarżącego koszty poniesionego przez niego wpisu od skargi w kwocie 100 zł, wynikało z treści art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.