Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Anna Falkiewicz-Kluj Protokolant referent stażysta Agnieszka Stefańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi J. Z. i M. Z. na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu 1. uchyla zaskarżone orzeczenie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz J. Z. i M. Z. solidarnie kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonym orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie bezzasadności wypowiedzenia wysokości dotychczasowej stawki procentowej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. Prezydent [...] wypowiedział J. i M. Z. wysokość dotychczasowej stawki procentowej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego udziału wynoszącego [...] części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...], położonej w [...] przy ul. [...], związanej z lokalem nr [...], a co za tym idzie użytkownicy wieczyści otrzymali propozycję wnoszenia od dnia [...] stycznia 2016 r. opłaty rocznej w nowej wysokości, ustalonej na kwotę [...] zł, stanowiącej 3% ceny gruntu.

Wypowiedzenie zostało doręczone J. i M. Z. w trybie art. 44 k.p.a. w dniu [...] grudnia 2015 r.

W dniu [...] maja 2018 r. wpłynął do organu I instancji wniosek J. i M. Z. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie bezzasadności ww. wypowiedzenia wraz z wnioskiem o ustalenie bezzasadności tego wypowiedzenia.

W uzasadnieniu wniosku wskazali, że o istnieniu wypowiedzeń M. Z. dowiedział się w dniu [...] maja 2018 r. Zdaniem skarżących błędne było skierowanie do nich wypowiedzenia na adres w [...] ul. [...], gdyż powinno ono zostać skierowane na adres nieruchomości, której dotyczy.

Kolegium uznało, że brak jest podstaw do przywrócenia terminu do złożenia przedmiotowego wniosku z uwagi na to, że skarżący nie uprawdopodobnili, że przekroczenie terminu nastąpiło bez ich winy. Wskazali oni bowiem adres dla doręczeń w [...], na który skierowana została przesyłka zawierająca przedmiotowe wypowiedzenie. W tej sytuacji zdaniem Kolegium brak jest podstaw do zastosowania dobrodziejstwa instytucji przywrócenia terminu określonej w art. 58 k.p.a.

Skargę na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli J. i M. Z. zarzucając mu:

1. naruszenie przepisów postępowania tj.:

a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 79 ust. 7 u.g.n. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz zaniechanie wszechstronnego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego, w szczególności polegające na :

- uznaniu za prawidłowo doręczone wypowiedzeń z dnia 3 grudnia 2015 r.,

- uznaniu, że skarżący nie uprawdopodobnili, że nie złożyli wniosku o ustalenie bezzasadności wypowiedzenia bez swojej winy,

b) art. 58 k.p.a. w zw. z art. 79 ust. 7 u.g.n. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie przywrócenia terminu w sytuacji, w której zostały spełnione przesłanki do przywrócenia terminu,

c) art. 44 k.p.a. w zw. z art. 79 ust. 7 u.g.n. poprzez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji uznanie, że w niniejszej sprawie wypowiedzenia z dnia [...] grudnia 2015 r. zostały skutecznie doręczone skarżącym.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego orzeczenia.

Ponadto wystąpili o zwrócenie się do Sądu Rejonowego dla [...] w [...] o przedstawienie akt postępowania w sprawie o sygn. akt [...] C [...] w celu przeprowadzenia dowodu z dokumentów w postaci odpisów poświadczonych koperty oraz potwierdzenia odbioru dotyczących wypowiedzeń z [...] grudnia 2015 r. na okoliczność nieskuteczności doręczenia przesyłki w trybie art. 44 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że na kopercie zawierającej przedmiotowe wypowiedzenie brak jest adnotacji o awizacji przesyłki i adnotacji o złożeniu jej w określonej placówce pocztowej, co oznacza, że przesyłka nie została skutecznie doręczona. Ponadto skarżący zaprzeczyli, że został przez nich wskazany adres dla doręczeń w [...] przy ul. [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za zasadną.

Sąd oddalił wniosek dowodowy zawarty w skardze uznając zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., że jego uwzględnienie spowodowałoby nadmierne przedłużenie postępowania w sprawie.

Stosownie do treści art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W myśl § 2 powyższego przepisu prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Stosownie do postanowień art. 59 § 2 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.

Wykładnia powyższych przepisów, prowadzi do wniosku, że organ rozpatrujący podanie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy wniosek ten został wniesiony w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Powyższa okoliczność nie była w ogóle przedmiotem badania i analizy przez organ odwoławczy. Tymczasem w judykaturze przyjmuje się, że przyczyna uchybienia terminu ustaje wówczas, gdy strona poweźmie wiadomość o decyzji (orzeczeniu). Czym innym jest bowiem formalny sposób ustalenia daty doręczenia aktu administracyjnego, służący obliczeniu terminu do wniesienia od tego aktu środka odwoławczego, a czym innym jest ustalenie daty, od której należy liczyć termin dla złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Odwołanie wnosi się w terminie liczonym od dnia doręczenia decyzji stronie. Datę doręczenia ustala się formalnie, a dla rozpoczęcia biegu do wniesienia odwołania, czy zażalenia nie jest konieczne aby strona zapoznała się z treścią doręczonego jej aktu administracyjnego, a nawet aby wiedziała, że takie doręczenie zostało jej formalnie dokonane. Termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a., należy natomiast liczyć od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Pomiędzy datą formalnego doręczenia aktu administracyjnego - z którego treści wynika fakt i okoliczności, wskazujące na wniesienie odwołania po terminie - a datą ustania przyczyny uchybienia terminu, nie musi zachodzić tożsamość (vide: wyrok NSA z dnia 27 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2820/15, publ. Lex nr 2347580).

W przypadku, gdy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu ma charakter terminu nieprzywracalnego, nie można domniemywać początku jego biegu. Okoliczności towarzyszące powzięciu przez stronę informacji o uchybieniu terminu muszą jednoznacznie wskazywać, że strona na ich podstawie miała co najmniej obiektywną możliwość pozyskania wiedzy o tym fakcie.

Reasumując tę część rozważań, należy stwierdzić, że organ nie poczynił żadnych ustaleń w celu stwierdzenia, kiedy ustała przeszkoda do złożenia wniosku o ustalenie bezzasadności wypowiedzenia dotychczasowej stawki procentowej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego i tym samym nie ocenił czy spełniona została przesłanka wniesienia prośby o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Rozważania w tym zakresie są koniecznym elementem uzasadnienia postanowienia w przedmiocie przywrócenia terminu. Należy przyjąć, że organ orzekał w przedmiocie przywrócenia terminu bez zbadania spełnienia formalnych przesłanek złożonego wniosku.

W realiach rozpoznawanej sprawy uszło ponadto uwadze organowi, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego istnieją wątpliwości co do skuteczności doręczenia skarżącym przedmiotowego wypowiedzenia.

Stosownie do art. 44 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:

1. operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;

2. pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) – w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (art. 44 § 1 k.p.a.).

Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 k.p.a.).

W ocenie Sądu, analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że dla uznania, że przesyłka została doręczona stronie w trybie zastępczym, nie jest wystarczające stwierdzenie faktu awizowania przesyłki, potwierdzonego jedynie pieczątką z datą. Okoliczności dotyczące sposobu, w jaki adresat został zawiadomiony o nadejściu przesyłki oraz gdzie i w jakim terminie może ją odebrać, nie mogą nasuwać wątpliwości i muszą wynikać z materiału dowodowego sprawy, a przede wszystkim z tzw. zwrotnego potwierdzenia odbioru dołączonego do doręczanej przesyłki, gdyż to na nim powinna znajdować się adnotacja doręczyciela o dopełnieniu wszystkich wskazanych przez powołane przepisy warunków pozwalających na stwierdzenie skuteczności doręczenia. Jest to o tyle istotne, że w świetle z art. 44 § 2 k.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru może być umieszczone – w zależności od sytuacji – w różnych miejscach, a nie tylko w oddawczej skrzynce pocztowej. By uznać doręczenie zastępcze za prawidłowo dokonane muszą zostać łącznie spełnione przesłanki określone w art. 44 k.p.a. W odmiennym przypadku, brak jest podstaw do przyjęcia domniemania doręczenia i łączenia z wadliwym doręczeniem skutków prawnych, jakie można wywodzić jedynie ze skutecznego doręczenia przesyłki stronie. Przyjęcie fikcji doręczenia pisma może mieć doniosłe skutki dla strony postępowania administracyjnego i dlatego nie może nasuwać wątpliwości, że doręczyciel dochował wymogów zawartych w art. 44 k.p.a., w tym wymogu dotyczącego sposobu zawiadomienia adresata o złożeniu przesyłki na określony czas w placówce pocztowej.

W konsekwencji należy przyjąć, że przy ustaleniu spełnienia warunków do przywrócenia terminu do złożenia wniosku organ nie rozważył wszystkich okoliczności sprawy i zgromadzonego w sprawie materiału, czym naruszając art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., jednocześnie dopuścił się naruszenia art. 58 § 1 k.p.a., tj. naruszenia przepisów postępowania. Naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy, albowiem w sposób bezpośredni zdeterminowało procesowy sposób zakończenia postępowania w sprawie, tj. doprowadziło do wydania zaskarżonego orzeczenia pozbawiając tym samym skarżących prawa do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Dodać należy, że wypowiedzenie wysokości opłat z tytułu użytkowania wieczystego winno zostać skierowane do J. Z. i M. Z. w oddzielnych przesyłkach, a nie jak miało to miejsce w niniejszej sprawie w jednej.

Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań Sądu i ponowne rozpoznanie sprawy winno nastąpić z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd uwag.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.