Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 13 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. sp. z o.o. z siedzibą w W. (obecnie: S. sp. z o.o. z siedzibą w W. w upadłości) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 1862/20 w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 13 lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za IV kwartał 2015 r. postanawia: podjąć zawieszone postępowanie z udziałem syndyka masy upadłości S. sp. z o.o. z siedzibą w W. w upadłości

Postanowieniem z 21 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 1862/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA) odmówił S. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: Spółka, Skarżąca) wtrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: DIAS) z dnia 13 lipca 2020 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za IV kwartał 2015 r.

Na powyższe postanowienie Spółka wniosła zażalenie, zaskarżając je w całości, wnosząc o jego uchylenie i orzeczenie o wstrzymaniu wykonania skarżonej decyzji.

Postanowieniem z 23 czerwca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny, działając na postawie art. 124 § 1 pkt 4 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm.; dalej: P.p.s.a.) zawiesił postępowanie zainicjowane wniesionym zażaleniem w celu umożliwienia syndykowi masy upadłości Skarżącej wstąpienia do niniejszego postępowania i zajęcia stanowiska procesowego, ponieważ w razie wszczęcia postępowania upadłościowego wobec strony postępowania sądowoadministracyjnego tylko syndykowi przysługuje legitymacja w sprawach dotyczących masy upadłości. Dodatkowo, Naczelny Sąd Administracyjny zarządzeniem z 23 czerwca 2022 r. zawiadomił syndyka masy upadłości Skarżącej w osobie P. G. o toczącym się postępowaniu oraz wezwał go do złożenia oświadczenia, czy wstępuje do postępowania w niniejszej sprawie, wyznaczając w tym celu siedmiodniowy termin od daty doręczenia wezwania.

W piśmie z 4 lipca 2022 r. syndyk masy upadłości Skarżącej poinformował, że w postępowaniu upadłościowym nie została dotychczas sporządzona lista wierzytelności, na której umieszczone mogłyby zostać uznane i umieszczone wierzytelności spółki, w związku z czym – w ocenie syndyka masy upadłości – nie sposób uznać by zachodziły podstawy do podjęcia czy dalszego prowadzenia przeciwko syndykowi przedmiotowego postępowania. Nie doszło bowiem do wyczerpania trybu przewidzianego dla umieszczenia wierzytelności na liście wierzytelności. Syndyk oświadczył również, że przystępuje do niniejszego postępowania oraz podtrzymuje dotychczasowe stanowisko wyrażone przez pełnomocnika upadłego wyrażone w jego pismach procesowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 z późn. zm.; dalej: prawo upadłościowe) po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie już stwierdzano, że przepisy prawa upadłościowego i naprawczego (obecnie upadłościowego), stanowiące o pozbawieniu upadłego prawa do rozporządzania majątkiem, mają charakter bezwzględnie obowiązujący i są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów Ordynacji podatkowej, które dotyczą strony postępowania w znaczeniu formalnym (tak np.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2009 r., I FSK 1033/08, publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego też wyłączną legitymację procesową w zakresie postępowań podatkowych dotyczących masy upadłości ma syndyk.

Zawieszenie postępowania na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 P.p.s.a. służy przede wszystkim umożliwieniu syndykowi wstąpienia do postępowania ze względu na fakt, że to jemu, zgodnie z art. 144 prawa upadłościowego przysługuje legitymacja w sprawach dotyczących masy upadłości. Użyte w art. 144 ust. 1 prawa upadłościowego, wyrażenie, iż postępowania dotyczące masy mogą być wszczęte i dalej prowadzone "jedynie" przez syndyka lub przeciwko niemu, oznacza, że upadły, będąc stroną w znaczeniu materialnym, pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach.

Zgodnie z art. 145 ust. 1 prawa upadłościowego postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności. Z przepisu tego wynika, że sytuacji, gdy wierzytelność, której dotyczy postępowanie, zostanie umieszczona na liście wierzytelności, postępowanie sądowoadministracyjne, które zostało zawieszone na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. nie będzie mogło być już podjęte. W takim przypadku postępowanie sądowoadministracyjne - jako bezprzedmiotowe - powinno być umorzone na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ("postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe"; por. np. postanowienia NSA z dnia: 26 lutego 2020 r., I GSK 320/17; 19 listopada 2013 r., I GSK 682/12; 10 maja 2004 r., FZ 12/04; por. też postanowienie SN z dnia 2 lutego 2006 r., II CK 391/05).

Mając na uwadze powyższe regulacje oraz pismo Syndyka masy upadłości Spółki S. sp. z o.o. z 4 lipca 2022 r., z którego wynika, że nie została dotychczas sporządzona lista wierzytelności i nie doszło jeszcze do zgłoszenia i zaliczenia wierzytelności z tytułu podatku od towarów i usług za IV kwartał 2015 r. do masy upadłości, postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie może być podjęte z udziałem syndyka, który oświadczył, że wstępuje do postępowania.

Z uwagi na to, że przyczyna zawieszenia postępowania ustała, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 128 § 1 w zw. z art. 131 oraz art. 193 P.p.s.a. postanowił podjąć zawieszone postępowanie w sprawie z udziałem syndyka masy upadłości Skarżącej.