Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędzia WSA del. Agnieszka Miernik Protokolant asystent sędziego Dorota Chromicka po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Wójtem Gminy [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. M. o przyznanie zasiłku okresowego i zasiłku celowego na pokrycie kosztów pobytu w Domu Pomocy Społecznej [...] w [...] postanawia: wskazać Wójta Gminy [...] jako organ właściwy w sprawie.

Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy, reprezentowany przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej [...], pismem z 17 marca 2014 r. wniósł o rozstrzygniecie sporu o właściwość miedzy Prezydentem Miasta [...] - Ośrodkiem Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] a Wójtem Gminy [...], reprezentowanym przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...], w sprawie rozpoznania wniosku M. M. o przyznanie zasiłku okresowego i zasiłku celowego na pokrycie kosztów pobytu w Domu Pomocy [...] należącym do Fundacji [...] w [...].

W niniejszym wniosku wskazano, że 21 lutego 2014 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] wpłynęło pismo Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z [...] 2014 r. o przekazaniu sprawy z wniosku M. M. o udzielenie pomocy finansowej w postaci zasiłku okresowego i zasiłku celowego na pokrycie kosztów pobytu w Domu Pomocy [...] należącym do Fundacji [...] (dalej Fundacja) w [...] wraz z wywiadem środowiskowym.

W niniejszym piśmie Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] wskazał, że M. M. jest osobą bezdomną w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej i obecnie przebywa w Domu Pomocy [...].

Prezydent [...] - Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] wskazał, że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] we wcześniejszych postępowaniach uznawał się za właściwy i nie stwierdzał bezdomności M. M. W sierpniu 2013 r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] ustalał status M. M., rozpoznając jego sprawy. Dnia 14 sierpnia 2013 r. ustalane były kwestie dotyczące sytuacji mieszkaniowej M. M. Organ składający wniosek wskazał, że do 17 lutego 2014 r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] uznawał się za właściwy w sprawach M. M. Według wiedzy organu składającego wniosek, od tego czasu nie zaszły żadne zmiany dotyczące miejsca zamieszkania M. M., który od prawie 9 miesięcy przebywa nieprzerwanie w Domu Pomocy [...] w [...] gm. [...].

W ocenie organu składającego wniosek, M. M. nie jest osobą bezdomną, a jedynie zmienił z własnej woli miejsce zamieszkania. Prezydent [...] uznał stanowisko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej za nieprawidłowe.

W odpowiedzi na niniejszy wniosek, Wójt Gminy [...] (dalej Wójt) wniósł o wskazanie Prezydenta [...] jako organ właściwy do rozpoznania wniosku M. M.

Wójt wskazał, że z ustaleń organu wynika, że M. M. przebywał czasowo w Domu Pomocy [...] w [...], jednak z oświadczenia osoby kierującej niniejszą placówką z 3 marca 2014 r., M. M. dnia 1 marca 2014 r. wyjechał w sprawach związanych ze zdrowiem i z informacji posiadanych w chwili obecnej wynika, że nie powrócił.

Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej wskazał, że w związku z powyższym nie może mieć zastosowania art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm., dalej usp), gdyż M. M. w czasie pobytu w Domu Pomocy nie przebywał tam z zamiarem stałego pobytu i nie koncentrował tam swojej aktywności życiowej. Zaznaczył, że z dokumentacji zgromadzonej w sprawie M. M. ma ostatnie miejsce zamieszkania na pobyt stały w [...], ul. [...]. Mimo stałego zameldowania, M. M. nie ma możliwości powrotu do tego lokalu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zm. 1101 i 1529, dalej ppsa), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 ppsa właściwym w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny.

Przedmiotowy spór, jaki zaistniał między Prezydentem [...] a Wójtem Gminy [...] był sporem negatywnym i dotyczył wskazania organu właściwego w sprawie rozpoznania wniosku M. M. o przyznanie zasiłku okresowego i pokrycie kosztów pobytu w Domu Pomocy [...] w [...] gm. [...].

Zgodnie z art. 101 ust. 1 usp, właściwość miejscową gminy w sprawach z zakresu pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ponieważ ustawa ta nie zawiera legalnej definicji pojęcia miejsca zamieszkania, zastosowanie w tej mierze znajdują przepisy kodeksu cywilnego.

W analizowanej sytuacji istotna była treść art. 25 kc, który przewiduje, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, na który składają się dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby fizycznej.

W orzecznictwie i literaturze przyjmuje się, że miejsce zamieszkania osoby fizycznej nie musi być tożsame z miejscem jej tzw. zameldowania. Meldunek jest czynnością jedynie techniczną, administracyjną, związaną z miejscem faktycznego pobytu osoby. O zamiarze natomiast jej stałego pobytu w określonej miejscowości decyduje wola tej osoby.

Odnosząc powyższe do sytuacji, jaka zachodziła w przedmiotowej sprawie należy wskazać, że aktualnym miejscem zamieszkania M. M. jest [...]. W tej miejscowości, a dokładnie w znajdującym się w niej Domu Pomocy [...], fizycznie przebywa od listopada 2013 r. i tam koncentrują się obecnie, ważne dla niego sprawy życiowe. Świadczy o tym fakt zarejestrowania się w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] (kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego z 13 lutego 2014 r.; odpis decyzji PUPw [...] z 31 stycznia 2014 r.). Z informacji uzyskanych przez Naczelny Sąd Administracyjny wynika, że M. M. przebywa w Domach Pomocy Fundacji nieprzerwanie od 5 czerwca 2011 r. – początkowo w Domu Pomocy w [...] gm. [...]; następnie – z przyczyn zdrowotnych – w Placówce Fundacji w [...] gm. [...]; powtórnie w Domu Pomocy w [...] gm. [...]; w tym okresie M. M. nie otrzymywał zasiłków celowych; nikt nie refundował Fundacji kosztów pobytu zainteresowanego w placówkach Fundacji (k. 19-21, 31 akt sądowych). Adres zamieszkania M. M. "[...], [...], Ośrodek dla bezdomnych", znajduje się w odpisie dokumentu leczenia zainteresowanego z dnia 1 lutego 2014 r., sporządzonym w Szpitalnym Oddziale ratunkowym Szpitala Specjalistycznego w [...] (w aktach administracyjnych).

Powyższe wskazuje, że aktualnym miejscem zamieszkania M. M. jest [...], gdyż to w tej miejscowości koncentruje się obecnie jego cała aktywność życiowa.

W niniejszym przypadku nie miała żadnego znaczenia kwestia zameldowania M. M. Byłaby ona istotna jedynie w sytuacji, gdyby kwestia właściwości miejscowej organu, była ustalana w oparciu o art. 101 ust. 2 usp. Zgodnie z jego brzmieniem, właściwa do rozpatrzenia sprawy jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały osoby bezdomnej.

Definicję osoby bezdomnej zawiera art. 6 pkt 8 usp, który stanowi, że za bezdomnego uważana jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i nie zameldowana na pobyt stały oraz osoba nie zamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Lokalem mieszkalnym - w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tj. Dz. U. z 2005 r., nr 31, poz. 266 ze zm.) – jest lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki, a więc również lokal w domu pomocy społecznej, który obecnie M. M. zajmuje (postanowienie NSA z: 15.3.2011 r., I OW 185/10, Lex nr 1079841; 2.2.2012 r., I OW 188/11, Lex nr 1113298). Tego rodzaju lokal służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych i opiekuńczych, a przebywanie w nim nie może być traktowane jedynie jako krótkotrwały pobyt osób - w rozumieniu ustawy o ochronie praw lokatorów. Spełnia on społecznie inną rolę niż internaty, bursy, pensjonaty czy hotele (nie służy celom turystycznym lub wypoczynkowym). Nie jest on również miejscem publicznym, za które należy raczej uznać pomieszczenie lub teren przeznaczony dla publiczności, dla ogółu a zatem dostępny nieograniczonemu kręgowi odbiorców.

Z uwagi zatem na powyższe, należało uznać Wójta Gminy [...] jako organ właściwy do rozpoznania wniosku M. M. o przyznanie zasiłku okresowego i zasiłku celowego na pokrycie kosztów pobytu w Domu Pomocy [...] należącym do Fundacji [...] w [...].

Z tych względów, na podstawie art. 4 i art. 15 § 2 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.