Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant specjalista Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi [...] w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2014 r. sygn. I SAB/Wa 118/14 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

[...] pismem z dnia [...] lipca 2018 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 118/14.

Wojewódzki Sąd Administracyjny powołanym wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 118/14 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], ozn. hip. jako [...] działka nr [...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały organowi dnia 19 listopada 2014 r.

Z uzasadnienia skargi wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 533/15 oraz wyrokiem z dnia 28 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 27/17 wymierzył już organowi dwukrotnie grzywnę za niewykonanie prawomocnego wyroku z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 118/14. Wobec dalszego niepodejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, pismem z dnia [...] maja 2018 r. skarżący po raz kolejny wezwali organ do wykonania powyższego wyroku, a następnie wnieśli wskazaną na wstępie skargę, ponownie wnioskując w niej o wymierzenie Prezydentowi grzywny z tytułu niewykonania wyroku z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 118/14 oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, na rzecz skarżących od organu, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wskazał, że w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości prowadzone jest postępowanie o przyznanie odszkodowania na podstawie art. 215 § 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 121, ze zm.). Wyjaśnił, że rozpoznanie sprawy w wyznaczonym terminie nie było możliwe, ponieważ zachodzi konieczność zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do ustalenia daty, w której dawni właściciele zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością.

Organ wskazał na bardzo dużą ilość korespondencji wpływającej do organu w sprawach odszkodowawczych prowadzonych w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także wagę tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności faktycznych, które winny być ustalone. W tej sytuacji Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności, strona po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności, sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego.

Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten musi pozostawać w bezczynności po wyroku. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, obie te przesłanki zostały spełnione w rozpoznawanej sprawie. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 154 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi.

Jak wynika z akt sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 118/14, zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku skarżących w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 19 listopada 2014 r. i od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozpoczął swój bieg wyznaczony wyrokiem termin, w jakim sprawa winna być rozpoznana. Termin ten upłynął dnia 19 stycznia 2015 r.

Skarżący wzywali Prezydenta [...] do wykonania powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wezwania te pozostały bezskuteczne, a organ do dnia rozpatrzenia skargi nadal nie wykonał wyroku i nie rozpoznał wniosku skarżących o przyznanie odszkodowania. Wobec tego Sąd uznał, że ustawowe przesłanki, o których mowa w art. 154 § 1 i 6 powołanej wyżej ustawy, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a zatem skarga o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny jest zasadna.

Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które zobowiązane są do jego stosowania.

Biorąc pod uwagę okres niewykonywania przez organ prawomocnego wyroku wynoszący 4 lata, jak również fakt, że tutejszy Sąd wyrokami z dnia 22 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 533/15 oraz z dnia 28 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 27/17 już dwukrotnie wymierzył organowi grzywnę za niewykonanie prawomocnego wyroku, za najbardziej adekwatną, a jednocześnie mieszczącą się w granicach określonych przepisem art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wysokość grzywny Sąd uznał kwotę 5000 złotych.

Zgodnie z brzmieniem art. 154 § 2 powołanej powyżej ustawy Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu obecna bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 118/14 niewątpliwie ma charakter rażącego naruszenia prawa (m.in. art. 153 oraz art. 286 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 12 i 35 kpa). Od dnia otrzymania wyroku (19 stycznia 2015 r.) do złożenia niniejszej skargi organ nie podejmował w sprawie jakichkolwiek czynności dowodowych (a przynajmniej na takowe nie wskazują akta administracyjne sprawy). Nadto organ zlekceważył wydane już w sprawie niewykonania wyroku orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dnia 22 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 533/15 oraz z dnia 28 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 27/17. Świadczy to o intencjonalnym lekceważeniu przez organ norm prawa oraz zasad postępowania i unikaniu podejmowania rozstrzygnięcia sprawy, bez jakichkolwiek obiektywnie weryfikowalnych przyczyn mogących ten stan rzeczy prawnie usprawiedliwiać.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800, ze zm.).