Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig- Maciszewska (spr.) Sędziowie NSA Barbara Adamiak Anna Łuczaj Protokolant Katarzyna Malinowska po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 października 2005 r. sygn. akt II SA/Po 2498/03 w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego 1. oddala skargę kasacyjną: 2. zasądza od A. K. na rzecz K. S. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 12 października 2005 r. sygn. akt II SA/Po 2498/03 oddalił skargę A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] – po rozpoznaniu zażalenia K. S. - uchyliło postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...], którym zawieszono postępowanie prowadzone z wniosku skarżącego w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości położonej w W., zapisanej w ewidencji gruntów pod numerem 486 i mającej urządzoną księgę wieczystą Nr Kw 30275, prowadzoną przez Sąd Rejonowy w [...].

Organ II instancji podniósł, że K. S. jest właścicielem przedmiotowej działki ujawnionym w księdze wieczystej. Z jego wniosku prowadzone jest postępowanie o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości. O nabycie wymienionej działki Nr 486 ubiega się A. K., postępowanie sądowe prowadzone jest przez Sąd Rejonowy w [...]. A. K. złożyła wniosek o zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu zakończenia postępowania sądowego o stwierdzenie zasiedzenia. Organ I instancji powołał się na dwie okoliczności przemawiające za zawieszeniem postępowania: konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego i wniosek A. K.. Zawieszenie postępowania na wniosek reguluje art. 98 k.p.a., zgodnie z tym przepisem wniosek pochodzić musi od strony, na której żądanie wszczęto postępowanie, w przedmiotowej sprawie stroną taką jest K. S. Jeżeli zaś chodzi o zawieszenie postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, to organ nie dopełnił obowiązków z art. 100 § 1 kpa. Mianowicie organ nie zwrócił się do żadnej ze stron, aby wykazały że sąd już prowadzi postępowanie o stwierdzenie zasiedzenia. Gdyby takiego postępowania nie prowadzono wówczas organ powinien w postanowieniu o zawieszeniu wyznaczyć stronie termin do wystąpienia do sądu z wnioskiem powyższego zasiedzenie.

Od powyższego postanowienia skargę złożyła A. K., domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż przedmiotową działkę zajmuje i uprawia od ponad 20 lat. Obecnie pod sygn. III Ns 3881/95 w Sądzie Rejonowym w [...] toczy się postępowanie z jej wniosku o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości. Postępowanie to zostało zawieszone z uwagi na śmierć uczestniczki postępowania W. S. Skarżąca wobec braku inicjatywy spadkobierców zmarłej sama złożyła wniosek do Sądu o stwierdzenie nabycia spadku po W. S.

Sąd stwierdził nabycie spadku przez K. S. Po uprawomocnieniu się postanowienia skarżąca złoży wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości. K. S. zamierza zbyć przedmiotową nieruchomość po dokonaniu podziału geodezyjnego, co uniemożliwi realizację roszczeń skarżącej.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że badanie legalności następuje z uwzględnieniem stanu prawnego obowiązującego w dacie wydawania orzeczenia administracyjnego i w oparciu o stan faktyczny z tejże daty. Zmiana stanu prawnego oraz powstanie nowych okoliczności po wydaniu aktu administracyjnego nie mogą mieć wpływu na wynik jego sądowej kontroli. Z tych względów podnoszona przez skarżącą na rozprawie okoliczność, iż w dniu 10.05.2005 r. Sąd Rejonowy w [...] Wydział Ksiąg Wieczystych dokonał w księdze wieczystej przedmiotowej nieruchomości wpisu ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości, pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonego postanowienia.

Przedmiotem skargi jest postanowienie Organu II instancji, w którym uchylono postanowienie Wójta Gminy [...] o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości nr geodezyjny 486 w Wirach.

Sąd uznał rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] za prawidłowe, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia wskazując, iż w myśl art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji zawiesza prowadzone postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Dalszy przebieg postępowania administracyjnego lub treść rozstrzygnięcia zależeć więc musi od wyniku innej sprawy.

Zdaniem Sądu I instancji rozstrzygnięcie prowadzonej przed sądem powszechnym sprawy o stwierdzenie nabycia przez skarżącą własności przedmiotowej nieruchomości przez zasiedzenie nie pozostaje w bezpośrednim związku z postępowaniem o zatwierdzenie projektu podziału tejże nieruchomości.

Podział nieruchomości w trybie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46 poz. 543 z 2000 r. ze zm.) jest w istocie czynnością materialno-techniczną. Zatwierdzenie projektu podziału i sam podział nie zmienia stanu prawnego nieruchomości, a stanowi jedynie wydzielenie mniejszych jednostek ewidencyjnych w ramach granic nieruchomości. Podział taki – wbrew obawom skarżącej – nie uniemożliwia jej realizacji roszczenia o stwierdzenie nabycia własności przez zasiedzenie.

W myśl art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek osoby, która ma w tym interes prawny. Taki interes prawny ma właściciel nieruchomości. Wnioskodawca K. S. jest ujawniony w księdze wieczystej przedmiotowej nieruchomości jako jej właściciel. Wpis powyższy został dokonany w dniu 2 sierpnia 1988 r.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 124 poz. 1361 z 2001 r. ze zm.) z prawem wpisanym do księgi wieczystej łączy się domniemanie zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym. Domniemanie to obowiązuje i jest wiążące dla organów administracji, dopóki nie zostanie obalone stosownym orzeczeniem sądu, np. stwierdzającym nabycie własności nieruchomości przez zasiedzenie. Natomiast sama okoliczność, iż przed sądem powszechnym toczy się postępowanie o stwierdzenie zasiedzenia prawa własności nieruchomości skutku w postaci wyłączenia powyższego domniemania nie wywołuje i nie może być podstawą do zawieszenia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 kpa.

Jednocześnie Sąd I instancji podkreślił, iż przeciwko domniemaniu prawa wynikającemu z wpisu w księdze wieczystej nie można powoływać się na domniemanie wynikające z posiadania (art. 4 ustawy o księgach wieczystych i hipotece), do czego w istocie sprowadza się argumentacja skarżącej.

A. K. złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niezastosowanie, mimo iż organ administracji, którego czynność zaskarżono, dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 97 § 1 pkt. 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nieuwzględnienie zaistniałej przestanki zawieszenia, co miało niewątpliwy wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu podniesiono, że postępowanie administracyjne, którego zawieszenia domaga się uczestniczka i skarżąca A. K. jest postępowaniem prowadzonym w trybie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Z wnioskiem o podział nieruchomości wystąpił, wpisany do księgi wieczystej jako właściciel K. S.. A. K. natomiast jest od ponad 20 lat samoistną posiadaczką dzielonej nieruchomości i prowadzi postępowanie o stwierdzenie na jej rzecz zasiedzenia przedmiotowej działki w całości. Okoliczności te są bezsporne.

W tym stanie faktycznym, nie można się zgodzić by jak stwierdził Sąd Administracyjny podział nieruchomości był jedynie czynnością materialno-techniczną nie zmieniającą stanu prawnego nieruchomości. Dokonanie bowiem podziału nieruchomości w trybie wskazanej powyżej ustawy ma przede wszystkim na celu wyodrębnienie przez właściciela z jednej nieruchomości kilku oddzielnych nieruchomości i założenie dla nich odrębnych ksiąg wieczystych.

Sytuacja prawna a nie jedynie faktyczna, danej nieruchomości ulega więc diametralnej zmianie – z jednej działki wyodrębnionych zostaje kilka działek, które stają się samodzielnymi nieruchomościami, z odrębnymi oznaczeniami i odrębnymi księgami wieczystymi – są to wówczas zupełnie odmienne od pierwotnej, samoistne nieruchomości.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy i w związku z tym podlega oddaleniu.

Zasadnie bowiem Sąd I instancji uznał, iż nie zachodziły przesłanki z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do zawieszenia postępowania o podział przedmiotowej nieruchomości. Bezsporne jest, iż skarżąca wystąpiła z wnioskiem o zasiedzenie spornej nieruchomości. Postępowanie to toczy się od szeregu lat i nie zostało zakończone nawet przed Sądem I instancji. Natomiast o podział tej nieruchomości wystąpił właściciel nieruchomości ujawniony w księdze wieczystej. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej dokonanie tego podziału stosownie do przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w żaden sposób nie zmienia sytuacji prawnej i faktycznej skarżącej w postępowaniu o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości.

Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie zawierają legalnej definicji nieruchomości i w tym zakresie ma zastosowanie art. 46 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem nieruchomościom są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności, jak również budynki trwale z gruntem związane lub części tych budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych nie stanowią odrębnego od gruntu przedmiotu własności.

Dla uznania danego obszaru gruntu za nieruchomość konieczne jest jej wyodrębnienie od innych podmiotów jakimi w stosunku do niego są otaczające go grunty. Zatem dany grunt może stać się nieruchomością na skutek skonkretyzowania jego przedmiotowego zakresu, które następuje przez określenie jego zewnętrznych granic.

Skarżąca domaga się zasiedzenia danej nieruchomości, która ma określone granice. Dokonanie więc podziału tej nieruchomości dokonuje się również w ramach określonych granic danej działki. Podział więc w żaden sposób nie może wykraczać poza jej granice. Fakt, że dana nieruchomość w wyniku podziału będzie składała się z kilku działek gruntu (art. 4 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami) w żaden sposób nie wpływa na możliwość zasiedzenia. Dotyczy bowiem określonego stosownymi granicami obszaru powierzchni ziemskiej, a więc nie ma znaczenia czy dana powierzchnia ziemska faktycznie stanowi jedną działkę gruntu, czy też kilka. Nie ma również znaczenia czy w trakcie postępowania o zasiedzenie dana nieruchomość w wyniku podziału składa się z działek gruntu, które stały się odrębnymi nieruchomościami, bowiem nieruchomości te nadal stanowią część powierzchni ziemskiej jaką była nieruchomość, co do której wszczęte zostało postępowanie o zasiedzenie.

Z tych też względów skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.