Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2013 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu oddala skargę

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], Prezes NFZ działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) - zwanej dalej: "ustawą o świadczeniach" oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...], którą ustalono, że R. W. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia [...] marca 2005 r. do dnia [...] lipca 2012 r.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. zwrócił się do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z prośbą o wydanie decyzji dotyczącej podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez R. W. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, na podstawie ustawy o świadczeniach. ZUS poinformował, że skarżący w dniu [...] września 2010 dokonał zmiany dotyczącej oznaczenia przedsiębiorcy, adresu oraz określenia przedmiotu działalności gospodarczej zarejestrowanej pod numerem wpisu [...]- widnieje data rozpoczęcia działalności [...] marca 2005 r. ZUS wskazał jednocześnie, że skarżący dokonał zgłoszenia płatnika składek - w formie spółki [...] o nr NIP: [...] w okresie od dnia [...] stycznia 2006 r.. ZUS poinformował ponadto, że od listopada 2009 r. brak dokumentów rozliczeniowych, jak i wyrejestrowujących skarżącego z ubezpieczeń.

Pismem z dnia [...] marca 2012 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania oraz pouczył o treści przepisu art. 10 k.p.a.

Z wydruku z Centralnej Ewidencji i Informacji o działalności gospodarczej RP wynika, że skarżący rozpoczął pozarolniczą działalność gospodarczą w dniu [...] marca 2005 r. i jest ona nadal aktywna.

Prezydent Miasta R. pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], poinformował Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ, że skarżący R. W. posiadał tylko jeden wpis do ewidencji, który został przekazany do CEIDG. Prezydent wskazał ponadto, że w ramach tego wpisu zmieniały się nazwy firmy: od [...] marca 2005 r. - Firma Usługowo-Handlowa [...], od dnia [...] marca 2006 r. do dnia [...] września 2010 r. – [...], a następnie od dnia [...] września 2010 r. - Agencja [...], która figuruje w CEIDG.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ pismem z dnia [...] maja 2012 r. wezwał stronę skarżącą do osobistego stawienia się w siedzibie Oddziału Wojewódzkiego NFZ celem złożenia wyjaśnień w przedmiocie prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej w formie spółki [...] w spornym okresie, tj. od dnia [...] marca 2005 r. do chwili obecnej.

Skarżący nie odebrał wezwania organu.

Z oświadczenia skarżącego z dnia [...] czerwca 2012 r. wynika, że skarżący nie prowadził innej działalności gospodarczej poza spółką cywilną [...] w R.. Z informacji skarżącego wynikało, że działalność spółki została zakończona w dniu [...] października 2010 r.

Pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ wezwał skarżącego do przedstawienia dowodów w sprawie faktycznego prowadzenia lub nieprowadzenia przez skarżącego pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia [...] marca 2005 r. do chwili obecnej.

Pismem z dnia [...] lipca 2012 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ zawiadomił skarżącego o zakończeniu postępowania dowodowego oraz pouczył stronę o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego.

Pismo zostało zwrócone do organu z adnotacją doręczyciela "zwrot, nie podjęto w terminie".

W wyniku rozpatrzenia sprawy Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia - działając na podstawie art. 104 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 109 ust. 1 i ust. 2 oraz ust. 6, a także art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach - decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] - ustalił, że skarżący był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia [...] marca 2005 r. do dnia wydania niniejszej decyzji.

W uzasadnieniu organ ustalił, że skarżący w marcu 2005 r. uzyskał wpis pod numerem [...] do ewidencji działalności gospodarczej, prowadzonej przez Prezydenta Miasta R.. Skarżący rozpoczął w dniu [...] marca 2005 r. prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej pod nazwą Firma Handlowo-Usługowa [...]. Organ ustalił, że w ramach tego samego wpisu zmieniały się nazwy:

- w okresie od dnia [...] marca 2005 r. do dnia [...] marca 2006 r. - firma pod nazwą "[...]";

- w okresie od dnia [...] marca 2006 r. do dnia [...] września 2010 r. - pod nazwą: "[...]",

- w okresie od dnia [...] września 2010 r. do [...] lipca 2012 r. - pod nazwą "[...]"

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ stwierdził na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że wpis pozostaje aktywny.

Organ wskazał jednocześnie, że R. W. nie zgłosił się w ZUS do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego od dnia rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej. Według organu, dokonał jedynie zgłoszenia płatnika składek, tj.: spółki "[...]" z datą początkową - [...] stycznia 2006 r.

Organ wskazał, że strona skarżąca w oświadczeniu z dnia [...] czerwca 2012 r. (jedyny przejaw aktywności strony) nie zaprzeczyła, że prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. R. W. wniósł odwołanie od ww. decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ.

W uzasadnieniu odwołania skarżący stwierdził, że samo zgłoszenie działalności gospodarczej do ewidencji działalności nie jest jej prowadzeniem, tj. uzyskiwaniem dochodu z tytułu jej prowadzenia faktycznego. Skarżący przyznał, że faktycznie od 2006 do 2010 roku prowadził działalność gospodarczą, którą zgłosił do ZUS, jednak jej nie wyrejestrował. W odniesieniu do pozostałego okresu wskazanego w decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ skarżący wyjaśnił, że pomimo zgłoszenia działalności do ewidencji - nie prowadził działalności gospodarczej i nie uzyskiwał z niej dochodu. Zdaniem skarżącego, zgodnie z przepisami ustawy o ubezpieczeniu społecznym prowadzenie działalności i uzyskiwanie z niej dochodu jest podstawą do odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne. Strona skarżąca wyjaśniła, że pobiera świadczenie emerytalno-rentowe, co stanowi drugi tytuł do ubezpieczenia społecznego.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia - działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Prezes NFZ stwierdził, że na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały i podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Organ odwoławczy wskazał, że z dniem 20 września 2008 r. weszła w życie ustawa z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 888). Prezes NFZ podkreślił, że zgodnie z brzmieniem art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach, obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby prowadzące działalność pozarolniczą lub osoby z nimi współpracujące, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Prezes NFZ zwrócił uwagę, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach oraz art. 11 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym - powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.

Mając na względzie powyższe, Prezes NFZ - dokonując zestawienia unormowań obowiązujących w okresie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej przez skarżącego - wskazał, że zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), obowiązującym do dnia 20 września 2008 r. w brzmieniu: "osoby prowadzące działalność pozarolniczą - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności", a od dnia 20 września 2008 r., w brzmieniu: "osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej" - obowiązkowo podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu.

Organ odwoławczy stwierdził, że definicję osoby prowadzącej pozarolniczą działalność określa art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o systemie.

Zdaniem Prezesa NFZ, czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne.

Organ wyjaśnił, że w okresie, którego dotyczy decyzja, obowiązywała ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.). Dopuszczono w niej możliwość podjęcia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Organ podniósł, że przy określeniu znaczenia pojęć "rozpoczęcie" i "zakończenie" prowadzenia działalności gospodarczej zasadnicze znaczenie mają przepisy ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. nr 101, poz. 1178 ze zm.) oraz przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Organ stwierdził, że wyżej wymienione ustawy określają zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Organ podkreślił, że zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo do Ewidencji i Informacji Działalności Gospodarczej, zwanej dalej "ewidencją". Prezes NFZ podkreślił, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach - powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Organ wskazał, że zgodnie z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą.

Organ zwrócił uwagę, że podjęcie działalności gospodarczej przez skarżącego R. W., zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej, mogło nastąpić po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.

Organ uznał, że ze zgromadzonej w przedmiotowej sprawie dokumentacji wynika, iż skarżący R.W. posiadał wpis do Ewidencji Działalności Gospodarczej, który został przeniesiony do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP. We wpisie, jako datę rozpoczęcia wykonywania ww. pozarolniczej działalności, wskazano dzień [...] marca 2005 r. Działalność ta, zdaniem organu, nie była zawieszana. Zdaniem organu, do dnia wydania decyzji nr [...], przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] lipca 2012 r., powyższy wpis pozostawał aktywny.

Organ zwrócił uwagę, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. pismem z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], poinformował, że skarżący R. W. w okresie prowadzenia działalności pozarolniczej dokonał zgłoszenia jako płatnik składek - spółki [...], do ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu w okresie od [...] stycznia 2006 r., przy czym dokumentacja figurująca na koncie płatnika kończy się na okresie [...], zaś od [...] brak jest dokumentów rozliczeniowych oraz wyrejestrowujących z ubezpieczeń. Ponadto, jak zauważył Prezes NFZ, odwołujący posiada uprawnienia emerytalno-rentowe od roku 1997 do chwili obecnej.

Organ wyjaśnił, że w myśl przepisu art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązkowemu ubezpieczeniu podlegają osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Natomiast, zgodnie z art. 8 ust. 6 pkt 1 ww. ustawy, za osobę prowadzącą działalność gospodarczą uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych.

Organ zauważył, że R. W. pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. oświadczył, że w okresie zakreślonym przedmiotowym postępowaniem nie prowadził innej działalności gospodarczej poza prowadzoną wraz z żoną spółką cywilną "[...]" oraz, że działalność ta została zakończona w dniu [...] października 2010 r.

W wyniku analizy zgromadzonego materiału dowodowego oraz biorąc pod uwagę wyjaśnienia strony skarżącej, Prezes NFZ doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie zaistniało domniemanie faktyczne, jakim jest określenie w organie ewidencyjnym daty rozpoczęcia prowadzenia działalności. W ocenie organu odwoławczego, ciężar jego obalenia spoczywa na ubezpieczonym poprzez przedstawienie dowodów przeciwnych domniemaniu.

Prezes NFZ podkreślił również, że działalność gospodarcza jest działalnością, z którą związana jest konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego. Zatem, w ocenie organu, przedsiębiorca rozpoczynający działalność powinien liczyć się z takim ryzykiem obejmującym okresy faktycznego przestoju w wykonywaniu działalności, czy to z powodu braku płynności finansowej, czy też na przykład z powodu choroby przedsiębiorcy i niemożności zastąpienia go w wykonywaniu czynności biznesowych przez współpracownika (pracownika firmy). Zdaniem organu, skoro nie nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji, to należy domniemywać, że działalność ta jest przez odwołującego prowadzona, a tym samym istnieje obowiązek zapłaty składek na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 lipca 2003 r., sygn. akt II UK 111/03).

Ustosunkowując się do treści złożonego przez stronę skarżącą odwołania, w którym skarżący oświadczył, że nie prowadził działalności gospodarczej w okresie objętym zaskarżoną decyzją, Prezes NFZ stwierdził, że z uwagi na niewypełnienie wymagań określonych powoływanymi przepisami oraz zmianami w przepisach, związanymi z wprowadzeniem instytucji formalnego zawieszenia działalności gospodarczej, trzeba uznać, że w okresie od dnia [...] marca 2005 r. do dnia [...] lipca 2012 r. działalność gospodarcza była prowadzona, a w konsekwencji istnieje we wskazanym okresie obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu.

W dniu [...] marca 2013 r. skarżący R. W. - działając za pośrednictwem organu - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] stycznia 2013 r. , nr [...].

W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że organy Funduszu niewłaściwe interpretowały przepis art. 8 ust. 6 ustawy o świadczeniach. Skarżący wskazał, że fakt prowadzenia działalności gospodarczej nie sprowadza się do uzyskania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, ale uzyskiwania przychodu z jej prowadzenia. Skarżący powołał się na brzmienie przepisu art. 82 ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym składka na ubezpieczenie zdrowotne należna jest przychodów. Odnosząc się do instytucji "zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej", skarżący stwierdził, że instytucja ta ma zastosowanie do przypadków, w których ktoś działalność prowadził, jednakże na skutek np. choroby - zmuszony jest do jej okresowego przerwania, lecz po czasie chce nadal ją wykonywać.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).

W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga R. W. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2013 r., jak również poprzedzająca ją decyzja Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2012 r. - nie naruszają prawa.

W ocenie Sądu, wydając sporne decyzje, organy obu instancji nie dopuściły się jakiejkolwiek obrazy przepisów prawa materialnego, w tym przede wszystkim powołanych w przedmiotowych decyzjach przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Organy nie dopuściły się również naruszenia stosownych norm postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim przepisów art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na wynik sprawy.

Przechodząc do oceny zarzutów strony skarżącej, należy wyraźnie wskazać na wstępie, że z akt sprawy, w tym przede wszystkim z danych zawartych w systemie Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (k. 6 akt administracyjnych) - wynika, że skarżący R. W. rozpoczął prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej z dniem [...] marca 2005 r., zaś działalność ta nie uległa wykreśleniu do dnia wydania przez organ I instancji decyzji z dnia [...] lipca 2012 r.

Jednocześnie z informacji z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w R. (vide: pismo ZUS z dnia [...] marca 2012 r. - w aktach administracyjnych) wynika, że skarżący w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej dokonał zgłoszenia, jako płatnik składek - spółki [...], do ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu w okresie od dnia [...] stycznia 2006 r., przy czym dokumentacja figurująca na koncie skarżącego kończy się na okresie [...], zaś od [...] brak jest dokumentów rozliczeniowych oraz wyrejestrowujących stronę skarżącą z ubezpieczeń.

Dokonując oceny spornych decyzji, należy wskazać, że w okresie objętym rozstrzyganiem miał zastosowanie przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, a także art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.

Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą "od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności". Z kolei przepis ten od dnia 20 września 2008 r. stanowi, że obowiązkowemu ubezpieczeniu podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność "od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej".

Ponadto, w myśl art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, za osobę prowadzącą działalność gospodarczą uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. Zatem czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne.

W okresie tym obowiązywał przepis art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, ktory dopuszczał możliwość podjęcia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.

W tej sytuacji, przy określeniu znaczenia pojęć "rozpoczęcie" i "zakończenie" prowadzenia działalności gospodarczej zasadnicze znaczenie mają przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, które określają zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej.

Nie ulega wątpliwości, że powyższe przepisy nakładały na przedsiębiorcę m. in. obowiązek informowania (zawiadamiania) organu ewidencyjnego o wszelkich zmianach stanu faktycznego lub prawnego wpisu (powstałych po wpisie) w zakresie danych w nim zawartych - w tym także informacji o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej - w terminie 7 dni od dnia powstania tych zmian.

Zdaniem Sądu, istotą sporu jest to, czy skarżący - poprzez powołanie się jedynie na faktyczne zaprzestanie wykonywania działalności gospodarczej oraz związany z tym fakt nieuzyskiwania w spornych okresach przychodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej - wyłączony został z podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Ponadto, jeśli chodzi o zanegowane przez stronę okresy objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem, przypadające po dniu [...] września 2008 r. - wskazać należy, że z kolei w tym przypadku, istotą sporu pozostaje rozstrzygnięcie, czy decydujące znaczenie ma - jak twierdzi skarżący - fakt rzeczywistego zaprzestania wykonywania przez niego działalności w spornych (wskazanych w obu decyzjach) okresach, czy też - jak uznały organy obu instancji - istotne znaczenie ma to, że od dnia [...] września 2008 r. skarżący nie skorzystał z ustawowej możliwości zawieszenia działalności gospodarczej, jako instytucji prawnej pozwalającej na uniknięcie objęcia przedsiębiorcy obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym.

Należy zauważyć, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych początkowo podzielany był jednolity pogląd, z którego wynikało, że dla określenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej znaczenie prawne ma wyłącznie wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz jego wykreślenie z tej ewidencji, przy jednoczesnym założeniu, iż bez istotnego znaczenia pozostaje fakt, czy uzyskuje się z tej działalności przychody (vide: m.in. wyroki WSA w Warszawie z dnia 6 marca 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1636/05, z dnia 4 kwietnia 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 210/06, czy też z dnia 7 kwietnia 2006 r., sygn. akt SA/Wa 31/06).

Niemniej, w późniejszym okresie w orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącym rozważanej kwestii, związanej z ustalaniem obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, utrwaliła się inna od powyższej linia orzecznicza, która zasadniczo przyjęła, że dokonanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej rodzi jedynie domniemanie faktyczne podjęcia działalności i wykonywania jej do czasu wykreślenia z ewidencji, co powoduje w konsekwencji, że ocena organu, czy stan faktyczny niewykonywania działalności gospodarczej ma wpływ na podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego musi być poprzedzona stosownym ustaleniem i oceną tego organu (tak: m.in. /w:/ wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 179/06).

Mając na względzie powyższe, nie sposób - zdaniem Sądu - przyjąć, że znaczenie prawne dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej ma wyłącznie wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz jego wykreślenie z tej ewidencji, o ile mowa jest oczywiście o okresie sprzed 20 września 2008 r.

Zdaniem Sądu, organ słusznie podkreślił, że zarejestrowana działalność gospodarcza wiąże się, co do zasady, z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Jedynie wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu powoduje zawsze - na stałe lub okresowo - ustanie obowiązku ubezpieczenia. Ocena, czy działalność gospodarcza rzeczywiście jest wykonywana (a więc także, czy zaistniała przerwa w jej prowadzeniu) należy do sfery ustaleń faktycznych, a istnienie wpisu do ewidencji nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej, jednakże wpis ten prowadzi do domniemania prawnego, według którego osoba wpisana do ewidencji, która nie zgłosiła zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, jest traktowana, jako prowadząca taką działalność. W konsekwencji domniemywa się, że skoro nie nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji, to działalność ta była faktycznie prowadzona i w związku z tym istniał obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 11 stycznia 2005 r., I UK 105/04, OSNP 2005 nr 13, poz. 198, z dnia 25 listopada 2005 r., I UK 80/05, OSNP 2006 nr 19-20, poz. 309 oraz z dnia 30 listopada 2005 r., I UK 95/05, OSNP 2006 nr 19-20, poz. 311). Domniemanie to, jak wskazał Sąd Najwyższy, może być obalone w drodze przeprowadzenia przeciwdowodu, który obciąża stronę twierdzącą o faktach przeciwnych twierdzeniom wynikającym z domniemania. Ciężar dowodu wystąpienia przesłanek uzasadniających ustanie obowiązku ubezpieczenia (rzeczywistego zaistnienia przerwy w prowadzeniu działalności) obciąża tę stronę, która z faktu tego wywodzi skutki prawne w zakresie ustania obowiązku ubezpieczenia.

Uwzględniając powyższe, uznać trzeba, że dla oceny ustalenia okresu podlegania przez skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego kluczowe znaczenie, co do zasady, ma fakt zarejestrowania przez niego działalności gospodarczej.

Jak wynika z akt sprawy, w tym przede wszystkim z danych zawartych w systemie Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (k. 6 akt administracyjnych), skarżący rozpoczął prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej z dniem [...] marca 2005 r., a działalność ta nie uległa wykreśleniu do dnia wydania przez organ I instancji spornej decyzji z dnia [...] lipca 2012 r.

Reasumując, zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza poczynione w ramach postępowania administracyjnego ustalenia organu, iż w spornych okresach, szczegółowo wskazanych w decyzjach organów obu instancji, skarżący podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej.

Z przedstawionego stanu prawnego wynika, że w okresie prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej, wpisana do ewidencji data rozpoczęcia działalności gospodarczej powodowała powstanie domniemania faktycznego, że z tą datą strona podjęła i prowadziła działalność gospodarczą aż do czasu jej zawieszenia, zaś czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego skarżącego, w tym ubezpieczeniem zdrowotnym, był tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej.

Istotne dla wydawanego orzeczenia jest ustalenie, że zarówno przepisy prawne regulujące działalność gospodarczą, jak również przepisy dotyczące systemu ubezpieczeń społecznych nie przewidywały przed [...] września 2008 r. instytucji okresowego zawieszania prowadzenia działalności gospodarczej, na którą wskazuje skarżący w skardze, sugerując zarzut naruszenia art. 13 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Pojęcie "zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej" zostało wprowadzone dopiero ustawą z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. nr 141 poz. 888). Zgodnie z art. 12 powołanej wyżej ustawy, osoby prowadzące działalność gospodarczą w okresie zawieszenia jej wykonywania nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Biorąc pod uwagę regulacje ustawowe odnoszące się do działalności gospodarczej, sprzed powołanej nowelizacji z dnia 10 lipca 2008 r., należy podkreślić, że czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego był tożsamy z czasem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Ustosunkowując się do powoływanej przez skarżącego kwestii związanej z faktycznym zaprzestaniem przez niego działalności, wskazać należy, iż materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie oraz przywołane przez skarżącego okoliczności nie dają podstawy do przyjęcia stanowiska, że przestał on podlegać w spornym okresie obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Niewątpliwie prowadzenie działalności gospodarczej występuje zarówno w okresach faktycznego wykonywania usług, jak też w czasie podejmowania innych czynności związanych z tą działalnością. Specyfika prowadzenia działalności gospodarczej sprawia, że przedsiębiorca również w okresie np. jej stopniowego wygaszania z uwagi na potrzebę bądź likwidacji bądź też planowanego zawieszenia, czy też w okresie przestoju, dokonuje czynności, które podlegają stosownej ewidencji. Skoro skarżący figurował w ewidencji działalności gospodarczej, a nie prowadził działalności, to powinien o tym fakcie powiadomić przede wszystkim organ prowadzący ewidencję - poprzez wyrejestrowanie się z tejże ewidencji.

Zdaniem Sądu, wykazanie przez stronę faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej wymaga przedstawienia stosownych dowodów, których skarżący w niniejszej sprawie nie przedstawił. Za takie dowody uchodzić nie mogą z całą pewności wyłącznie zeznania roczne, wskazujące na nieuzyskiwanie w spornych okresach przychodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, gdyż dokumenty te same w sobie nie świadczą o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej.

Natomiast, jeśli chodzi o sporne okresy, wypadające po dniu [...] września 2008 r., należy wskazać wyraźnie, że o ile skarżący we wcześniejszych spornych okresach nie miał możliwości skutecznego zawieszenia prowadzenia swojej działalności gospodarczej, bowiem w tych okresach - obejmujących czas sprzed nowelizacji - nie istniała instytucja zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej, o tyle jednak taka możliwość powstała w dniu 20 września 2008 r., kiedy to weszły w życie zmiany dokonane ustawą z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw, a dotyczące zarówno ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, jak i ustaw: o świadczeniach oraz o systemie ubezpieczeń społecznych.

W tej sytuacji, zdaniem Sądu, zgodzić się należy z organami obu instancji, że w przypadku braku zgłoszenia, po dniu 20 września 2008 r., zawieszenia działalności gospodarczej do organu prowadzącego ewidencję tej działalności, bądź też braku wyrejestrowania działalności gospodarczej z ewidencji, skarżący podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, zaś jakiekolwiek argumenty przywoływane przez stronę w tym zakresie nie mogły mieć żadnego istotnego znaczenia dla oceny niniejszej sprawy. Przede wszystkim nie może mieć jakiegokolwiek znaczenia okoliczność związana z nieznajomością przez skarżącego znowelizowanych regulacji ustawowych przewidujących możliwość zawieszania działalności gospodarczej, albowiem przedsiębiorca w żadnym przypadku nie może powoływać się na nieznajomość przepisów, które kształtują stosunki w sferze gospodarczej.

Mając na względzie powyższe, nie sposób - w ocenie Sądu - przyjąć za słuszne stanowiska strony skarżącej, że w spornych okresach szczegółowo opisanych w decyzjach organów obu instancji, nie podlegała ona obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Zdaniem Sądu, należy uznać w konsekwencji, że zarówno Prezes NFZ, jak i Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego NFZ, wydając sporne decyzje, prawidłowo zastosowali przepisy prawa materialnego. Jednocześnie uznać należy, iż stanowisko wyrażone w decyzjach organów obu instancji zostało uzasadnione w sposób zgodny z wymogami określonymi przez przepis art. 107 § 3 k.p.a.

Na marginesie warto jedynie wskazać, że ustalenie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego nie przesądza jednocześnie samej kwestii obowiązku odprowadzania (opłacania) składki na ubezpieczenie zdrowotne, co wynika m.in. z przepisu art. 82 ustawy o świadczeniach. Sporna decyzja wydana przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] lipca 2012 r. ustala jedynie, iż skarżący podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, natomiast nie rozstrzyga ona kwestii wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne, gdyż te - zgodnie z art. 109 ust. 2 cyt. ustawy - należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.