Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Fundacji [...] z siedzibą w W. na postanowienie o kosztach postępowania zawarte w punkcie 4 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 lipca 2022 r. sygn. akt II SAB/Bd 31/22 w sprawie ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w W. na bezczynność Dyrektora Niepublicznego Przedszkola [...] w S. K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 13 lipca 2022 r., sygn. akt II SAB/Bd 31/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w W. na bezczynność Dyrektora Niepublicznego Przedszkola [...] w S. K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej - w punkcie 1 stwierdził, że Dyrektor Niepublicznego Przedszkola [...] w S. K. dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia 19 listopada 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej; w punkcie 2 stwierdził, że wyżej wymieniona bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; w punkcie 3 umorzył postępowanie w przedmiocie zobowiązania Dyrektora Niepublicznego Przedszkola [...] w S. K. do rozpoznania wniosku z dnia 19 listopada 2021 r.; w punkcie 4 zasądził od Dyrektora Niepublicznego Przedszkola [...] w S. K. na rzecz skarżącej kwotę 167 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadniając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zawarte w punkcie 4 wyroku Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej "P.p.s.a.") w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265), uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu (100 zł), wysokość opłaty skarbowej za złożenie dokumentu pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącej (50 zł). Wynagrodzenie pełnomocnika Sąd meriti, stosownie do art. 206 P.p.s.a., pomniejszył, mając na względzie, że jest to kolejna sprawa w serii spraw w przedmiocie bezczynności organu, związana z wnioskiem skarżącej z dnia 19 listopada 2021 r., a więc taka, w której nakład pracy pełnomocnika jest z natury rzeczy mniejszy niż przy pierwszym sformułowaniu skargi, której schemat jest wykorzystywany w kolejnych sprawach.

Skarżąca Fundacja zaskarżyła zażaleniem postanowienie Sądu pierwszej instancji w tej części, w jakiej odmówiono zasądzenia od organu na rzecz skarżącej zwrotu pełnych kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, ograniczając jego wysokość z minimalnej stawki z §14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (480 zł) tj. do 50 zł.

Skarżąca Sądowi pierwszej instancji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj.:

1) art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz §14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych - poprzez zaniechanie przyznania stronie skarżącej pełnego zwrotu niezbędnych kosztów postępowania (w skład których powinno wchodzić wynagrodzenie radcy prawnego według stawki minimalnej w kwocie 480 zł pomimo zasadności skargi w całości;

2) art. 206 P.p.s.a. poprzez bezpodstawne, rozszerzające zastosowanie "wyjątkowej" regulacji, mimo braku szczególnych przesłanek "słusznościowych", uzasadniających tak drastyczne (bo blisko 10-krotne) zmniejszenie wynagrodzenia pełnomocnika;

- przy czym naruszenia te miały wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziły do bezpodstawnego zasądzenia od organu na rzecz skarżącej kwoty znacznie niższej niż należna.

Mając na uwadze powyższe, wniesiono o zmianę postanowienia w skarżonej części poprzez zasądzenie od organu na rzecz Fundacji [...] dodatkowo kwoty 430 zł (tj. różnicy pomiędzy należnymi 480 zł a zasądzonymi dotychczas 50 zł) wskutek czego, postanowienie zawarte w pkt 4 sentencji wyroku - po korekcie instancyjnej - powinno przyznać łącznie od organu kwotę 597 zł.

W uzasadnieniu zażalenia powyższe zarzuty szerzej umotywowano.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 206 P.p.s.a. sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis ten dopuszcza możliwość miarkowania kosztów postępowania na rzecz skarżącego od organu w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi, a ustalenie czy w sprawie zachodzi "uzasadniony przypadek", zostało pozostawione do uznania sądu. Sąd dokonuje analizy wszelkich mających znaczenie dla tej kwestii okoliczności sprawy i ocenia, czy występuje w niej uzasadniony przypadek. W razie miarkowania kosztów obowiązkiem sądu jest precyzyjne uzasadnienie rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z dnia 21 lutego 2011 r., sygn. II FZ 8/11, LEX nr 783855). W związku z tym, że art. 206 P.p.s.a. dotyczy kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o których mowa w art. 205 P.p.s.a., to obejmuje swoim zakresem także miarkowanie wysokości wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika (por. M. Niezgódka-Medek, Komentarz do art. 206, [w:]. B. Dauter., A. Kabat. M. Niezgódka-Medek. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el).

W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji był uprawniony do zastosowania tego przepisu, albowiem charakter i stopień zawiłości sprawy oraz związany z tym nakład pracy pełnomocnika nie uzasadniają uwzględnienia żądania co do przyznania na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego w pełnej, przewidzianej przepisami rozporządzenia, wysokości. Aktywność pełnomocnika w niniejszej sprawie sprowadzała się w istocie do napisania skargi oraz pisma z dnia 6 czerwca 2022 r. Sprawa nie miała skomplikowanego charakteru, a nadto była bliźniaczo podobna do innych spraw zainicjowanych przez skarżącą Fundację przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy, co jest Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu znane z urzędu. Skarżąca, reprezentowana przez tego samego pełnomocnika, wywiodła wiele jednobrzmiących skarg na bezczynność organów w przedmiocie rozpoznania wniosków o udostępnienie informacji publicznej. Złożone wnioski o udostępnienie informacji publicznej dotyczyły otrzymanej dotacji z budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Czynności pełnomocnika skarżącej miały zatem charakter powtarzalny. W związku z tym, nakład pracy pełnomocnika związany z prowadzeniem niniejszej sprawy, Sąd pierwszej instancji zasadnie ocenił jako nieznaczny, co uzasadniało miarkowanie kosztów zastępstwa procesowego (por. np. postanowienia NSA w tożsamych przedmiotowo i podmiotowo sprawach: z dnia 15 lutego 2023 r., sygn. III OZ 56/23, LEX nr 3499777; z dnia 10 lutego 2023 r., sygn. III OZ 52/23, LEX nr 3500510).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, działanie skarżącej Fundacji oraz liczba i treść złożonych wniosków o udostępnienie informacji publicznej świadczy o nadużyciu prawa do informacji publicznej, na które składają się takie okoliczności jak: seryjność i podobieństwo skarg, akcentowanie w treściach pism kwestii kosztów postępowania, model działania skarżącej i jej pełnomocnika oraz korelacja czasowa między wniesieniem skargi a zaistnieniem bezczynności w sprawie.

Okoliczności niniejszej sprawy niewątpliwie uzasadniały miarkowanie wynagrodzenia pełnomocnika. Stwierdzić zatem należy, że rozstrzygnięcie o odstąpieniu od zasądzenia pełnych kosztów zastępstwa procesowego, zawarte w punkcie 4 wyroku, w pełni znajduje oparcie w art. 206 P.p.s.a. Przepis ten bowiem daje podstawę Sądowi do miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika, poprzez zasądzenie pomniejszonej kwoty zwrotu kosztów postępowania w zakresie jego wynagrodzenia.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.