A. R. wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej skargi na decyzję Ministra Gospodarki w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie roszczenia odszkodowawczego z tytułu przejęcia przedsiębiorstwa na własność Państwa. W złożonym we wniosku oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że od lat mieszka wraz z niewidomą córką (ur. 1977 r.) w Niemczech i utrzymuje się z renty w wysokości 150, 42 euro oraz pomocy socjalnej w wysokości 546,50 euro. Córka skarżącej pobiera rentę w kwocie 460 euro. Skarżąca podała ponadto, że jest współwłaścicielką domu o powierzchni 120 m2 i działki o powierzchni 131 m2 w Polsce. Uzasadniając wniosek wyjaśniła, że jest osobą bezrobotną i nie stać jej na opłacenie kosztów sądowych. Na stałe miesięczne wydatki skarżącej składają się opłaty z tytułu najmu mieszkania – 716 euro, prądu – 36 euro. Na inne bieżące wydatki skarżąca wydaje 400 euro miesięcznie. Strona podniosła, że obecnie leczy się na depresję, co pociąga za sobą dodatkowe wydatki.
Wątpliwości odnoszące się do sytuacji majątkowej wnioskodawczyni uzasadniały wezwanie jej, w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., do uzupełnienia złożonego wniosku poprzez przedłożenie dokumentów potwierdzających wykazywaną przez nią sytuację majątkową. W odpowiedzi na wezwanie sądowe skarżąca przedstawiła "zaświadczenie dla osoby pobierającej rentę socjalną" wydane 9 stycznia 2009 r., "arkusze zapotrzebowania na 01/09 i 02/09" oraz wyciągi z konta bankowego z listopada 2008 r.
Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje:
Z dyspozycji art. 243 § 1, art. 245 §§ 1-3 p.p.s.a. wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Rozpoznawany wniosek zawiera żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, a zatem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w tym zakresie jest zaś wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W ocenie referendarza sądowego, w takiej sytuacji znajduje się skarżąca.
Wnioskodawczyni jest matką samotnie wychowującą niewidomą córką. Do dyspozycji skarżąca ma miesięcznie ok. 1157 euro, zaś z dokumentów przesłanych przez skarżącą wynika, że na czynsz, energię elektryczną i ogrzewanie ponosi miesięcznie wydatki w wysokości co najmniej 830 euro (po odliczeniu kwot ulg na córkę), na co otrzymuje dofinansowanie z pomocy społecznej. Uwzględniając dodatkowo konieczność ponoszenia przez skarżącą wydatków na żywność, ubrania czy leki należało przyjąć, że skarżąca wykazała, że osiągany dochód w całości bilansuje się z wydatkami, które musi ponosić w prowadzonym przez nią gospodarstwie domowym, a które są niezbędne do egzystencji, co zarazem nie pozwala poczynić przez nią oszczędności w celu ponoszenia kosztów opłat sądowych w sprawie. Trudna sytuacja życiowa skarżącej, opiekującej się niewidomym dzieckiem, ogranicza zarazem możliwości zarobkowe strony. W tych okolicznościach uzasadnione jest twierdzenie, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez ryzyka niebezpieczeństwa, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tj. bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Należy przyjąć, że ośrodki (urzędy) pomocy społecznej, także w państwie, w którym skarżąca mieszka i z którego systemu opieki społecznej obecnie korzysta, wszechstronnie oceniają sytuację materialną osoby ubiegającej się o świadczenia przyznawane z budżetu państwa, stosując kryteria podobne do tych przyjmowanych na gruncie p.p.s.a. do przyznania prawa pomocy. Skoro zatem właściwy organ uznał, że sytuacja bytowa skarżącej uzasadnia udzielenie jej wsparcia finansowego poprzez przyznanie prawa do korzystania ze świadczeń opieki socjalnej, bowiem wnioskodawczyni nie posiada wystarczających środków na utrzymanie siebie i swojego niepełnosprawnego dziecka, to rozpoznając złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy kondycję finansową wnioskodawcy należy ocenić podobnie.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.
