Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Renata Kantecka, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca), sędzia WSA Katarzyna Matczak, Protokolant specjalista Jolanta Piasecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2020r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek I. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej punktu drugiego ; II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego kwotę 480 ( czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, decyzją z dnia "[...]"r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej Zakład, organ) po rozpatrzeniu wniosku K. S. (dalej jako "strona", "skarżący", "wnioskodawca" "zobowiązany") o umorzenie należności z tytułu składek, umorzył należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz należności osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie "[...]"zł, w tym na: a) ubezpieczenia społeczne - za okres: wrzesień 2009 r.; od listopada 2009 r. do grudnia 2009 r.; od lutego 2010 r. do marca 2010 r.; od stycznia 2013 r. do kwietnia 2013 r. w łącznej kwocie "[...]"zł, b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres: grudzień 2009 r.; od stycznia 2013 r. do kwietnia 2013 r. w łącznej kwocie "[...]" zł; c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - za okres od stycznia 2013 r. do kwietnia 2013 r. w łącznej kwocie "[...]" zł. Jednocześnie organ w drugim punkcie zaskrzonej decyzji odmówił umorzenia odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie "[...]"zł.

Z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że skarżący swój wniosek o umorzenie należności z tytułu składek motywował całkowitą nieściągalnością należności oraz trudną sytuacją finansową i rodzinną. Organ podnosił, że we wniosku wskazywano, że zaległości za lata 2009, 2010 czy 2011 powstały dopiero w chwili złożenia korekt za te okresy, podczas zamykania działalności gospodarczej w 2013r. Jak wyjaśniał skarżący, po zamknięciu działalności pozostawił zobowiązania na łączną kwotę ponad "[...]" złotych. Skarżący wskazywał, że cały jego majątek, w tym również majątek firmy, został już spieniężony i nie udało się spłacić wszystkich należności. Skarżący zaznaczał, że w sprawie prowadzonych było wobec niego szereg egzekucji. Postępowania te zakończyły się bezskutecznością egzekucji.

Organ w uzasadnieniu skarżonej decyzji odnosząc się do ustalonego stanu faktycznego, wskazał, że skarżący nie posiada żadnego tytułu ubezpieczenia, nie figuruje również jako osoba bezrobotna zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy. Aktualnie przebywa w Wielkiej Brytanii gdzie prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z partnerką i małoletnim dzieckiem. Organ wskazywał, że zgodnie z oświadczeni skarżącego, utrzymuje się on z prac dorywczych. Skarżący stwierdzał, że osiąga z tego tytułu dochód w wysokości ok. "[...]" GBP miesięcznie, a jego partnerka otrzymuje zasiłek rodzinny w wysokości "[...]" GBP miesięcznie. Jego rodzina ponosi stałe koszty związane z utrzymaniem w wysokości ok. "[...]" GPB.

Odnosząc się do stanu majątkowego skarżącego organ wskazywał, że poza zobowiązaniami stanowiącymi przedmiot postępowania, skarżący posiada także inne obciążenia. Reguluje on alimenty na syna, który mieszka z matką w Polsce - w wysokości "[...]" funtów miesięcznie (w tym stałe alimenty w kwocie "[...]" funtów i "[...]" funtów - spłata zaległych alimentów). Nie spłacane pozostają zaś inne zobowiązania w tym:

- z tytułu podatków - za okres 2012-2013 w kwocie "[...]" zł

- z tytułu zaciągniętych kredytów - za okres 2012-2013 w kwocie "[...]" zł.

- inne - za okres 2012-2013 w kwocie "[...]" zł.

W dalszej kolejności organ wskazywał, że skarżący nie posiada nieruchomości lub ruchomości.

Formułując wnioski natury prawnej organ wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s należności z tytułu składek mogą być umorzone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tylko w przypadku całkowitej nieściągalności z zastrzeżeniem ust. 3a. Organ stwierdzał następnie, ze nieściągalność należności została zdefiniowana wart. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. i przytoczył szczegółowo treść przepisu. Organ wywodził dalej, że odnosząc powyższe do sytuacji skarżącego, zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek nieopłacone w terminie podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Wobec zadłużenia skarżącego od sierpnia 2013 toczyło się postępowanie egzekucyjne. W toku prowadzonego postępowania dokonano m.in. zajęcia rachunków bankowych. Ponadto Dyrektor ZUS skierował sprawę do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S w celu prowadzenia egzekucji ze środka do którego nie jest uprawniony. Postanowieniem z "[...]"r. Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił dalsze tytuły wykonawcze z uwagi na zakończenie egzekucji z ruchomości. We wrześniu 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał zgłoszenia przysługujących mu wierzytelności do komornika sądowego w związku z licytacją należących do skarżącego nieruchomości. Postanowieniem z "[...]"r. komornik sądowy odrzucił wniosek Zakładu o uwzględnienie należności z tytułu składek w podziale sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości. Postanowieniem z "[...]" r. Dyrektor Oddziału ZUS w O umorzył prowadzone w stosunku do skarżącego postępowanie egzekucyjne. Organ wskazał, że prowadzone postępowanie nie doprowadziło do wyegzekwowania należności. Skarżący nie posiadał tytułu do ubezpieczeń, nie pobiera świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Ponadto z dokonanych ustaleń wynikało, że nie posiada majątku z którego można by prowadzić egzekucję. Organ z uwagi na powyższe stwierdził, że w postępowaniu nie uzyska się kwot przewyższających wydatki egzekucyjne i na tej podstawie umorzył postępowanie. Zakład na podstawie informacji zgromadzonych w aktach sprawy ustalił, że powyższy stan faktyczny nie uległ zmianie. Organ zaznaczał również, że z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że skarżący nie prowadzi już działalności gospodarczej. Utrzymuje się z prac dorywczych. Nie posiada stałego zatrudnienia. Organ wyraźnie stwierdzał, że brak jest także majątku, z którego można egzekwować należności. Mając powyższe na uwadze organ uznał, że w sprawie miała zastosowanie przesłanka wskazana wart. 28 ust. 3 pkt 3 i 6 u.s.u.s.

Na tej podstawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzył należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą (płatnika opłacającego składki na własne ubezpieczenia) - wskazane w punkcie 1. sentencji decyzji - w łącznej kwocie "[...]" zł.

Równocześnie organ zaznaczał, że część zadłużenia figurującego na koncie skarżącego to nieopłacone składki za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych (niebędących płatnikami składek) w odniesieniu do których, zgodnie z art. 30 u.s.u.s., nie stosuje się art. 28. Odnosząc się do punktu 2 sentencji decyzji, organ podkreślał, że zgodnie z brzemieniem art. 28 u.s.u.s., Zakład Ubezpieczeń Społecznych przy rozstrzyganiu w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek dysponuje możliwością uznania administracyjnego. Oznacza to, że ma prawo odmówić umorzenia pomimo zaistnienia przesłanek uzasadniających umorzenie. Zakład odmawiając umorzenia odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie "[...]" zł podkreślał, że podstawowym obowiązkiem wszystkich płatników jest ponoszenie kosztów należności składkowych. Umorzenie należności niektórym jest równoznaczne z przerzuceniem ekonomicznych skutków działania osoby niepłacącej na pozostałych uczestników systemu ubezpieczeń. W świetle powyższego Zakład, pomimo zaistnienia ustawowych przesłanek - odmówił umorzenia odsetek od nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych. Podkreślał przy tym, że pobór odsetek za zwłokę - oprócz funkcji sankcyjnej - stanowi również rekompensatę wyrównującą straty wynikające z braku prawidłowego, zgodnego z ustawą opłacania składek. Ma to na celu poza zachowaniem równego traktowania wszystkich płatników składek, również ochronę interesu ubezpieczonych, w tym zapewnienie przekazania do otwartych funduszy emerytalnych części składki na ubezpieczenie emertytalne, wraz z odsetkami za zwłokę, traktowanymi jako rekompensata dla ubezpieczonego w przypadku gdy należna składka została opłacona po terminie. Jak wywodził organ, odsetki nie funkcjonują w oderwaniu od należności z tytułu składek. Wpłaty składek dokonywane po terminie płatności powinny obejmować również odsetki za zwłokę. W przypadku, gdy wpłata nie uwzględnia odsetek za zwłokę, mimo jej dokonania po terminie, Zakład rozlicza dokonaną wpłatę proporcjonalnie na pokrycie kwoty zaległych składek oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim w dniu wpłaty pozostaje kwota zaległości z tytułu składek do kwoty odsetek. Obowiązujące przepisy nie dopuszczają zatem takiej sytuacji, aby po terminie mogła być uregulowana tylko należność główna, zaś odsetki za zwłokę od tej należności pozostały nie uiszczone. Zgodnie z wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 07.10.2010 r. sygn. akt III SA/Po 447/10 Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonując oceny w konkretnej sprawie musi czynić to w oparciu o obiektywne kryteria i to zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Jak podkreślano ustawowym obowiązkiem Zakładu jest dochodzenie należności, bo zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady zaspokojeniu przed innymi należnościami. Zaznaczano również, że istotną granicę dla decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek stanowi kolizja z interesem społecznym. Interes społeczny to bowiem obowiązek Zakładu do działania uwzględniającego interesy funduszy ubezpieczeniowych, którymi zarządza. Umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ma i musi mieć charakter wyjątkowy, gdyż zasadą jest ich regulowanie.

W ocenie Zakładu podjęcie decyzji o umorzeniu odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych z uwagi na ich szczególny charakter było by niezasadne. Organ raz jeszcze podnosił, że nawet zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w przepisach art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oznacza tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 17 marca 2016 r., sygn. akt II GSK 1694/14 oraz z 24 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 217/12). Przepis art. 28 ust. 2 o systemie ubezpieczeń społecznych oparty jest na konstrukcji uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych wart. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Organ podkreślał, że norma zawarta wart. 28 ust. 2 o systemie ubezpieczeń społecznych wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Dalej organ charakteryzując konstrukcje uznania administracyjnego, wskazywał, że ustawodawca określając w hipotezie normy prawnej przesłanki podjęcia przez organ administracji publicznej działania, jednocześnie pozostawia organowi swobodę wyboru w zakresie dopuszczonych przez ustawodawcę sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Z uwagi na fakt, że część zaległości widniejących na koncie skarżącego to odsetki przypadające od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych, Zakład podjął decyzję o negatywnym rozpatrzeniu wniosku w części dotyczącej umorzenia odsetek za zwłokę (w łącznej kwocie "[...]" zł) wykazanych w punkcie 2. sentencji decyzji.

Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Decyzja zaskarżona została w zakresie jej punktu 2.

Skarżący zarzucił:

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 1960 nr 30 poz. 168) (dalej: kpa), które miało wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia poprzez niezebranie i nie rozpatrzenie w wyczerpujący sposób materiału dowodowego w sprawie, a także poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowo, w tym dokonanie nielogicznej, sprzecznej z zasadami doświadczenia życiowego oraz wiedzy oceny zebranych w sprawie dowodów z dokumentów w kontekście ustalenia które należności skarżącego winny zostać umorzone, a które nie.

- w konsekwencji powyższego naruszenia przepisów postępowania; błąd w istotnych ustaleniach faktycznych, który miał wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia, poprzez błędne przyjęcie, że mimo zaistnienia ustawowych przestanek funkcja sankcyjna odsetek ustawowych za zwłokę oraz ich szczególny charakter wymaga podjęcia decyzji o odmowie umorzenia tych należności, w sytuacji, gdy z uwagi na zaistnienie przesłanek ustawowych oraz zachodzenie tej samej podstawy i argumentów w stosunku do wszystkich należności konieczne było jednakowe potraktowanie wszystkich należności skoro zachodziły w stosunku do nich te same ustawowe przesłanki,

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3 i art. 23 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300 z późno zm) (dalej: ustawa, u.s.o.s.) poprzez nieprawidłowe jego zastosowanie, a przez to odmowę umorzenia odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie "[...]"zł, w sytuacji gdy organ prawidłowo ustalił, iż wszystkie należności objęte wnioskiem skarżącego są całkowicie nieściągalne i zachodzą istotne podstawy do umorzenia tych należności, a pomimo zachodzenia tej samej podstawy i argumentów w stosunku wszystkich należności oraz zaistnienia ustawowych przesłanek, organ w sposób całkowicie dowolny i z przekroczeniem uprawnień uznania administracyjnego zdecydował się na umorzenie jedynie części z należności (jak w punkcie I zaskarżonej decyzji), odmawiając jednocześnie umorzenia innych należności (jak w punkcie II zaskarżonej decyzji), mimo, że słuszne argumenty przemawiające za umorzeniem zarówno jednych jak i drugich należności były identyczne, co czyni zaskarżoną decyzję wewnętrznie sprzeczną,

- naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 8 k.p.a., tj. zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej poprzez dowolne, wybiórcze i chaotyczne stosowanie przepisów dotyczących umarzania należności składkowych mimo zaistnienia przesłanek ustawowych w stosunku do wszystkich należności, a w konsekwencji mimo tej samej argumentacji i stanu faktycznego zdecydowanie się w sposób całkowicie dowolny i z przekroczeniem uprawnień uznania administracyjnego na umorzenie jedynie części z należności (jak w punkcie I zaskarżonej decyzji), odmawiając jednocześnie umorzenia innych należności (jak w punkcie II zaskarżonej decyzji), mimo, że słuszne argumenty przemawiające za umorzeniem zarówno jednych jak i drugich należności były identyczne, co czyni zaskarżoną decyzję wewnętrznie sprzeczną.

- naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 8 k.p.a., tj. zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej poprzez dowolne, wybiórcze i chaotyczne stosowanie przepisów dotyczących umarzania należności składkowych mimo zaistnienia przesłanek ustawowych w stosunku do wszystkich należności, a w konsekwencji mimo tej samej argumentacji i stanu faktycznego zdecydowanie się w sposób całkowicie dowolny i z przekroczeniem uprawnień uznania administracyjnego na umorzenie jedynie części z należności (jak w punkcie I zaskarżonej decyzji), odmawiając jednocześnie umorzenia innych należności (jak w punkcie II zaskarżonej decyzji), mimo, że słuszne argumenty przemawiające za umorzeniem zarówno jednych jak i drugich należności były identyczne, co czyni zaskarżoną decyzję wewnętrznie sprzeczną.

Mając na uwadze powyższe, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji w części, tj. w zakresie punktu II.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że w punkcie drugim zaskarżonej decyzji organ rentowy na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300 z późno zm.) odmówił umorzenia odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie "[...]" zł. Skarżący uznawał, że relacja punktu I zaskarżonej decyzji do jej punktu II powoduje wewnętrzną sprzeczność decyzji. Jak wskazywał skarżący, organ w sposób prawidłowy ustalił, że zarówno w stosunku do należności przewidzianych w punkcie pierwszym zaskarżonej decyzji, jak i jej punkcie drugim zachodzą ustawowe przesłanki umorzenia należności w postaci całkowitej nieściągalności składek. Jak podkreślano uzasadnienie przedmiotowej decyzji wskazuje, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyjął, że w stosunku do skarżącego zachodzą przesłanki warunkujące całkowitą nieściągalność składek.

Skarżący wskazywał, że nieprawidłowe jest wybiórcze i dowolne uwzględnienie powyższych przesłanek przez organ jedynie w stosunku do części należności, a pominięcie tych przesłanek i ich całkowitą bagatelizację w stosunku do należności odsetkowych, których organ ostatecznie odmówił umorzenia.

Skarżący zaznaczał, że Organ wprawdzie podawał okoliczności, które miałyby przemawiać za odmową umorzenia należności odsetkowych, jednakże okoliczności te budzą poważne wątpliwości. Z jednej strony bowiem organ przyjmuje, że sytuacja życiowa skarżącego pozwala na umorzenia części należności, równocześnie organ odmiennie od pozostałych należności traktuje odsetki. Organ uznaje, że umorzenie należności z tytułu odsetek stanowiło by przerzucenie ekonomicznych skutków działania osoby niepłacącej na pozostałych uczestników systemu. Organ powoływał się także na interes społeczny, wskazując, że takie odsetki winny być odprowadzone wraz ze składkami.

W ocenie skarżącego organ ocenił zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy w sposób dowolny, co doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych oraz nieprawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, w tym zasady umacniania zaufania uczestników postępowania do organów administracyjnych. Skarżący stał na stanowisku, że tożsamość stanu faktycznego w stosunku do wszystkich wskazanych przez niego należności winna skutkować umorzeniem ich wszystkich. Jeden stan faktyczny nie może prowadzić do podjęcia skrajnie różnych rozstrzygnięć w stosunku do różnych należności, nawet z powołaniem się na różnicę w rodzaju tych należności.

W ocenie ubezpieczonego, prócz całkowitej nieściągalności dochodzonych zobowiązań, zachodzi dodatkowa okoliczność umożliwiająca skorzystanie z dobrodziejstwa umorzenia należności z tytułu składek - jest on w bardzo niekorzystnej sytuacji rodzinnej i finansowej.

W odpowiedzi na skargę, organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując soja argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja w punkcie drugim narusza prawo, w związku z tym skargę należało uznać za skuteczną.

Instytucja umorzenia należności z tytułu składek została uregulowana m.in. w art. 28 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019r. poz. 300) (dalej u.s.u.s). Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 tej ustawy, należności z tytułu składek, mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu.

Należy podreslić, że przepisy ustawy rozróżniają pojęcie "należności z tytułu składek" od pojęcia "składek". Należności z tytułu składek zostały zdefiniowane w art. 24 ust. 2 ustawy, jako "składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata." Przepis art. 28 ust. 1 ustawy przewiduje możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a więc zarówno składek jak i należności ubocznych, w tym odsetek za zwłokę. Przepis art. 28 ust. 4 ustawy stanowi, że umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.

W przedmiotowej sprawie organ stwierdził, że wystąpienie przesłanki całkowitej nieściągalności i w związku z powyższym częściowo umorzył należności figurujące na koncie skarżącego jako płatnika. Równocześnie Zakład odmówił umorzenia odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych.

Stwierdzić należy, że interpretacja ww. wskazanych przepisów nie uprawnia do sformułowania zakazu umarzania tzw. dodatkowych kosztów nieopłaconych składek przez płatnika. Płatnik bezwzględnie jest jedynie płatnikiem tej części składek, które opłacają sami ubezpieczeni. Te należności nie mogą być objęte żadną z wyżej wymienionych ulg w postaci umarzania, rozłożenia na raty. Natomiast w sytuacji gdy płatnik nie przekazuje ZUS tychże składek w terminie ustawowym to z tytułu zwłoki winien zostać obciążony odsetkami, które płaci z własnych środków. W związku z czym odsetki te obciążają wyłącznie płatnika, a nie pracowników.

Zdaniem Sądu, w takiej sytuacji jak w przedmiotowej sprawie organ pomimo, że stwierdził, iż zachodzą przesłanki do umorzenia wynikające z art. 28 ust. 3 pkt 3 i 6 u.s.u.s. nie umorzył odsetek – nie zasługuje na aprobatę.

Wskazać należy wyrok WSA w Warszawie, jaki zapadł w dniu 31 października 2007r. w sprawie V SA/Wa 1816/07, gdzie stwierdzono :"Art. 28 dotyczy umarzania nie tylko samych składek, lecz należności z tytułu składek, które to pojęcie, według art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obejmuje składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę. Jednoznaczna deklaracja ustawodawcy, zawarta w art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dotycząca sposobu rozumienia pojęcia "należności z tytułu składek", nakazuje przyjąć, iż art. 30 ustawy wyłącza stosowanie art. 28 wobec jedynie składek, nie wyłącza natomiast dopuszczalności rozważania przez organy orzekające zastosowania art. 28 wobec pozostałych elementów składających się na ustawowo zdefiniowane pojęcie "należności z tytułu składek", w tym odsetek". Jak również wyrok z 7 kwietnia 2008r. w sprawie sygn. akt V SA/Wa 2584/07, w którym Sąd stwierdził między innymi, że :"Przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. znajduje zastosowanie wobec wnioskodawcy jako osoby ubezpieczonej, w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne własne oraz w zakresie odsetek od należności z tytułu składek "za pracowników" i innych należności ubocznych. Wyżej wymieniony przepis nie ma natomiast zastosowania jedynie do zadłużenia z tytułu składek "za pracowników". Reasumując, art. 28 u.s.u.s. pozwala na umarzanie samych odsetek za zwłokę od wskazanych w nim składek, jak i od składek wskazanych w art. 32 tej ustawy".

Dokonując na tle powyższych uwag oceny zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa, stwierdzić należy, że została ona wydana z naruszeniem prawa materialnego - w szczególności art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Wskazać należy, że organ pomimo stwierdzenia, że zachodzi całkowita nieściągalność zobowiązań skarżącego i umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz należności osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek nie uznał za zasadne umorzenia odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych powołując się zasadę uznania administracyjnego oraz ustawowy obowiązek Zakładu dochodzenia należności.

W ocenie Sądu dokonana przez ZUS ocena stanu faktycznego pod kątem zaistnienia przesłanek umorzenia odsetek, narusza zasadę uznania administracyjnego, jak i wykracza poza reguły swobodnej oceny dowodów. Zdaniem Sądu nie sposób uznać, że uznaniowy charakter takiej decyzji ("może umorzyć") oznacza pełną swobodę organu w stosowaniu omawianej ulgi, sprowadzającą się do odmowy jej zastosowania, pomimo stwierdzenia, iż wykazana została niemożność zapłacenia innych należności i została ona przez organ uwzględniona, natomiast ten sam stan faktyczny uzasadniał odmowę umorzenia odsetek za zwłokę przypadających od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych. Przytoczona przez organ argumentacja nie uzasadnia zdaniem Sądu, wydanego rozstrzygnięcia w sposób rzetelny i dokładny. Podkreślenia wymaga, również, że odsetki za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych nie zostały przez ustawodawcę potraktowane w sposób szczególny w kontekście możliwości ich umarzania. Brak zatem podstaw do traktowania ich przez organ odmiennie od pozostałych należności i przypisywania im cech szczególnych, których nie nadał im sam ustawodawca.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ uwzględniając powyższe uwagi i wskazania Sądu, powinien też dokonać prawidłowej analizy przesłanek będących ograniczeniami swobody uznania administracyjnego, sformułowanych w art. 28 u.s.u.s.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.