IV SA/Po 303/24 - Wyrok

Data orzeczenia	2024-06-05	
Data wpływu	2024-04-29	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu	
Sędziowie	Katarzyna Witkowicz-Grochowska /sprawozdawca/
Monika Świerczak /przewodniczący/
Wojciech Rowiński	
Symbol z opisem	6145 Sprawy dyrektorów szkół
6402 Skargi organów nadzoru na uchwały rady powiatu w przedmiocie ... (art. 81 ustawy o samorządzie  powiatowym)	
Skarżony organ	Zarząd Powiatu	
Treść wyniku	Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Sędzia WSA Wojciech Rowiński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi Wojewody Wielkopolskiego na uchwałę Zarządu Powiatu w Pile z dnia 19 stycznia 2024 r., nr 1121.2024 w sprawie powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora Zespołu Placówek Wychowawczych w Łobżenicy 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; 2. zasądza od Zarządu Powiatu w Pile na rzecz skarżącego Wojewody Wielkopolskiego kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.	
Uzasadnienie
Pismem z dnia 28 marca 2024 r. Wojewoda Wielkopolski złożył na podstawie art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 107, zwanej dalej "u.s.p."), do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na uchwałę nr 1121.2024 Zarządu Powiatu w Pile z dnia 19 stycznia 2024 r. w sprawie powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora Zespołu Placówek Wychowawczych w Łobżenicy, zaskarżając ją w całości i wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały - ze względu na istotne naruszenie prawa.

Jako podstawę prawną uchwały powołano art. 63 ust. 13 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 900 z późn. zm.) w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1526 z późn. zm.).

Wojewoda w uzasadnieniu skargi wskazał, że przepis art. 63 ust. 13 Prawa oświatowego pozwala organowi prowadzącemu na powierzenie pełnienia obowiązków dyrektora szkoły "do czasu powierzenia stanowiska dyrektora zgodnie z ust. 10 lub 12 jednak nie dłużej niż na okres 10 miesięcy". Jest to zdaniem Wojewody okres wystarczający na przygotowanie i przeprowadzenie konkursu, o którym mowa w art. 63 ust. 10 Prawa oświatowego, lub dokonanie uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 63 ust. 12 Prawa oświatowego. Jednocześnie przepisy ustawowe nie przewidują rozwiązań systemowych w zakresie przedłużenia powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora, co oznacza, że łączny okres powierzenia obowiązków dyrektora nie może trwać dłużej niż 10 miesięcy - niezależnie od tego czy stanowisko to pełni jedna osoba, czy kilka. Przepis art. 63 ust. 13 Prawa oświatowego ma charakter wyjątkowy, dlatego nie może być wykładany rozszerzająco.

Tymczasem Wojewoda podał, że z ustalonego stanu faktycznego wynika m.in., że Zarząd Powiatu w Pile powierzył pełnienie obowiązków dyrektora ZPW w Łobżenicy S. R. dwukrotnie: mocą uchwały nr 892.2023 z dnia 21 marca 2023 r. - "na okres od dnia 22 marca 2023 r. do czasu powierzenia stanowiska dyrektora, jednak nie dłużej niż do dnia 21 stycznia 2024 r." oraz mocą zaskarżonej uchwały - "na okres od dnia 22 stycznia 2024 r. do czasu powierzenia stanowiska dyrektora, jednak nie dłużej niż do dnia 21 listopada 2024 r.". W obu przypadkach, powierzenie pełnienia obowiązków dyrektora ZPW w Łobżenicy nastąpiło na podstawie art. 63 ust. 13 Prawa oświatowego.

Uznać zatem należy zdaniem Skarżącego, że S. R., na mocy dokonanego powierzenia, pełnił obowiązki dyrektora ZPW w Łobżenicy w okresie od 22 marca 2023 r. do 21 stycznia 2024 r., a zatem przez maksymalny okres, na jaki zezwala ustawodawca (tj. 10 miesięcy) w art. 63 ust. 13 Prawa oświatowego. Mimo to, organ prowadzący (Zarząd Powiatu w Pile), podjął zaskarżoną uchwałę, decydując tym samym o ponownym powierzeniu S. R. pełnienia obowiązków dyrektora ZPW w Łobżenicy, tym razem "na okres od dnia 22 stycznia 2024 r. do czasu powierzenia stanowiska dyrektora, jednak nie dłużej niż do dnia 21 listopada 2024 r.", czyli na kolejny okres wynoszący maksymalnie 10 miesięcy.

W świetle dokonanych ustaleń faktycznych i prawnych, Wojewoda uznał, że zaskarżona uchwała została podjęta z istotnym naruszeniem art. 63 ust. 13 Prawa oświatowego. W wyniku jej podjęcia doszło bowiem do powierzenia przez organ prowadzący (Zarząd Powiatu w Pile) S. R. pełnienia obowiązków dyrektora ZPW w Łobżenicy na okres dłuższy niż 10 miesięcy, a zatem przekraczający bezwzględną cezurę czasową ustaloną przez ustawodawcę w omawianym przepisie.

Skarżący podkreślił w szczególności, że w pełni podziela poglądy sądów administracyjnych w zakresie wykładni przepisu art. 63 ust. 13 Prawa oświatowego, uznając w konsekwencji, że wraz z upływem pierwszego 10-miesięcznego okresu mandat osoby pełniącej obowiązki dyrektora ZPW w Łobżenicy wygasł z mocy prawa. Jednocześnie należało wykluczyć możliwość powierzenia stanowiska dyrektora tej placówki na podstawie art. 63 ust. 13 Prawa oświatowego na kolejny 10-miesięczny okres, gdyż może wskazywać to na dążenie do obejścia ustawy.

Skarżący zauważył, że pierwszy konkurs na stanowisko dyrektora ZPW w Łobżenicy został ogłoszony na podstawie uchwały Zarządu Powiatu w Pile podjętej dopiero 31 października 2023 r., a zatem po upływie ponad 7 miesięcy od dnia pierwszego powierzenia S. R. pełnienia obowiązków dyrektora tej placówki.

W odpowiedzi na skargę Zarząd Powiatu w Pile wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu wskazano, że Zarząd Powiatu w Pile uchwałą nr 1042.2023 z dnia 31 października 2023 r. w trybie określonym w art. 63 ust. 10 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 900 z późn. zm.) ogłosił konkurs na stanowisko dyrektora Zespołu Placówek Wychowawczych w Łobżenicy. W dniu 28 listopada 2023 r. odbyło się posiedzenie Komisji Konkursowej powołanej uchwałą nr 1046.2023 Zarządu Powiatu w Pile z dnia 15 listopada 2023 r., w celu przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora Zespołu Placówek Wychowawczych w Łobżenicy. Do konkursu przystąpił jeden kandydat, który w wyniku tajnego głosowania nie uzyskał bezwzględnej większości głosów obecnych członków komisji. W związku z powyższym Komisja Konkursowa nie wyłoniła kandydata na stanowisko dyrektora Zespołu Placówek Wychowawczych w Łobżenicy.

Następnie, na podstawie art. 63 ust. 12 ustawy - Prawo oświatowe Zarząd Powiatu w Pile zwrócił się z prośbą o ustalenie w porozumieniu z organem sprawującym nadzór pedagogiczny kandydata na stanowisko dyrektora Zespołu Placówek Wychowawczych w Łobżenicy. Wnioski Zarządu Powiatu w Pile i opinie Rady Pedagogicznej dotyczyły dwóch kandydatów do powierzenia stanowiska dyrektora ZPW, tak aby zwiększyć możliwość dokonania wyboru w celu porozumienia się z Wielkopolskim Kuratorem Oświaty. Organ prowadzący zamierzał powierzyć S. R. stanowisko dyrektora Zespołu Placówek Wychowawczych w Łobżenicy na okres od dnia 22 stycznia 2024 r. do dnia 31 sierpnia 2028 r. Rada Pedagogiczna Zespołu Placówek Wychowawczych w Łobżenicy pismem nr ZPW 0700/84/23 z dnia 19 grudnia 2023 r. wyraziła pozytywną opinię w sprawie powierzenia stanowiska dyrektora Zespołu Placówek Wychowawczych w Łobżenicy Panu S. R. na okres od dnia 22 stycznia 2024 r. do dnia 31 sierpnia 2028 r.

Drugi wniosek dotyczył zamiaru powierzenia M. M. stanowiska dyrektora Zespołu Placówek Wychowawczych w Łobżenicy na okres od dnia 22 stycznia 2024 r. do dnia 31 sierpnia 2028 r. (wniosek z dnia 19 grudnia 2023 r. nr WOŚ.2111.56.2023.111). Rada Pedagogiczna Zespołu Placówek Wychowawczych w Łobżenicy pismem nr ZPW 0700/85/23 z dnia 19 grudnia 2023 r. wyraziła pozytywną opinię w sprawie powierzenia stanowiska dyrektora Zespołu Placówek Wychowawczych w Łobżenicy M. M. na okres od dnia 22 stycznia 2024 r. do dnia 31 sierpnia 2028 r. Wielkopolski Kurator Oświaty pismami z dnia 17 stycznia 2024 r. nr DP.544.2.1.2024 oraz DP.544.2.2.2024, wyraził negatywne stanowisko w sprawie powierzenia stanowiska dyrektora Zespołu Placówek Wychowawczych w Łobżenicy obu kandydatom, mimo iż kandydatura M. M. traktowana była jako nauczyciel placówki, który nie musiał spełniać wszystkich wymagań odnoszących się do wicedyrektora i dyrektora.

Zarząd Powiatu w Pile podał, że jako organ prowadzący placówkę oświatową, w sytuacji zagrożenia, że całodobowa placówka wychowawcza (Zespół Placówek Wychowawczych w Łobżenicy) nie może pozostawać bez osoby nią kierującej, racjonalnie postanowił o powierzeniu obowiązków dyrektora placówki S. R., jednocześnie ogłaszając kolejny konkurs na to stanowisko (uchwała nr 1120.2024 Zarządu Powiatu w Pile z dnia 19 stycznia 2024 r. w sprawie ogłoszenia konkursu na stanowisko dyrektora Zespołu Placówek Wychowawczych w Łobżenicy). Do konkursu przystąpił jeden kandydat. Po weryfikacji złożonych dokumentów z powodu braków w dokumentacji formalnej, kandydat nie został dopuszczony do II etapu konkursu, gdyż nie złożył oświadczenia o dopełnieniu obowiązku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 i ust. 3 a ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2024 r. poz. 273), jako kandydat na dyrektora publicznej szkoły urodzony przed dniem 1 sierpnia 1972 r. Z art. 4 ust. 45 cytowanej wyżej ustawy wynika, że osobą pełniącą funkcję publiczną w rozumieniu ustawy jest dyrektor szkoły publicznej lub niepublicznej. Wobec powyższego Zarząd Powiatu w Pile uchwałą nr 1157.2024 z dnia 13 marca 2024 r. zatwierdził nierozstrzygnięty konkurs na stanowisko dyrektora Zespołu Placówek Wychowawczych w Łobżenicy. Kolejny, trzeci w ciągu 6 miesięcy, konkurs Zarząd Powiatu w Pile ogłosił uchwałą Nr 1168.2024 Zarządu Powiatu w Pile z dnia 10 kwietnia 2024 r. w sprawie ogłoszenia konkursu na stanowisko dyrektora Zespołu Placówek Wychowawczych w Łobżenicy.

Zdaniem Zarządu Powiatu w Pile przepis art. 63 ust. 13 ustawy - Prawo oświatowe ma charakter wyjątkowy, dlatego nie może być wykładana rozszerzająco, a okres na jaki powierza się określonej osobie obowiązki dyrektora szkoły lub placówki nie może w żadnym razie trwać dłużej niż dziesięć miesięcy. Odwołując się do orzecznictwa sądowego organ wskazał, że działania takie można oceniać w kategoriach obejścia prawa w zakresie trybu obsady stanowisk kierowniczych w szkołach i placówkach oświatowych.

Zdaniem Zarządu Powiatu w Pile, Skarżący analizując "literę prawa" nie zauważa celu przyświecającemu ww. regulacji i systemu uzyskania stanu docelowego, czyli wyboru dyrektora placówki. Zarząd podał, że generalnie brak jest chętnych do pełnienia funkcji dyrektora szkoły/placówki. Rzadko do konkursu zgłasza się więcej niż jeden kandydat. Przykładowo Związek Nauczycielstwa Polskiego sprawdził, jak w ciągu roku wygląda sytuacja na Podkarpaciu i okazało się, że na 114 konkursów tylko w pięciu przypadkach zgłosił się więcej niż jeden kandydat. W sześciu nie zgłosił się żaden. Problem dostrzega również Ministerstwo Edukacji Narodowej próbując go rozwiązać poprzez zapowiadaną w tym roku nowelizację Prawa oświatowego, polegającą na wprowadzeniu możliwości przedłużenia kadencji dyrektora szkoły, bez konieczności organizacji konkursu. Szkoła, placówka oświatowa nie może funkcjonować nawet jednego dnia bez dyrektora. Obowiązkiem organu prowadzącego jest zapewnienie ciągłości obsady jej podstawowego organu. Brak dyrektora jest też rażącym naruszeniem prawa oświatowego. Stąd nieustające ogłaszanie konkursów na stanowisko dyrektora (3 konkursy) i podjęcie uchwały o ponownym powierzeniu obowiązków S. R., który jako jedyny zdecydował się tą funkcję pełnić spełniając wszystkie wymagania i otrzymując pozytywną opinię rady pedagogicznej. Obsada funkcji dyrektora musi być nieprzerwalna.

Końcowo organ podał, że intencją działań Zarządu Powiatu w Pile było zapewnienie prawidłowego funkcjonowania placówki, umożliwienie wykonywania czynności kierowniczych przez uprawnionego do tego nauczyciela, gotowego do rzetelnego wykonywania powierzonych mu zdań. Działania organu były zatem podyktowane zapewnieniem działania Zespołu Placówek Wychowawczych w Łobżenicy i realizację w nim funkcji wychowawczych, dydaktycznych i opiekuńczych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga Wojewody Wielkopolskiego okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ; dalej w skrócie "p.p.s.a.") – nawiązującego w tym zakresie wprost do art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, z późn. zm.; dalej jako "Konstytucja RP") – kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w art. 3 § 2 pkt 5, podejmowane w sprawie z zakresu administracji publicznej. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Należy przy tym zauważyć, że wprowadzając sankcję nieważności jako następstwo naruszenia przepisu prawa, ustawodawca nie określił precyzyjnie rodzaju tego naruszenia (art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie powiatowym, Dz.U. z 2024 r. poz. 107 w brzmieniu obowiązującym na dzień podjęcia uchwały, dalej "u.s.p."). Przyjmuje się jednak, że podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały stanowią tylko takie naruszenia prawa (verba legis: "sprzeczności z prawem"), które wykraczają poza kategorię naruszeń "nieistotnych" (argument a contrario z art. 79 ust. 4 u.s.p.), tj. w szczególności polegające na: podjęciu uchwały przez organ niewłaściwy, braku lub przekroczeniu podstawy prawnej do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwym zastosowaniu przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, tudzież naruszeniu procedury jej przyjęcia, w tym także poprzez podjęcie uchwały przez organ w niewłaściwym składzie. Przy tym, podkreślić należy, że decydujące znaczenie dla oceny legalności danej uchwały ma stan prawny obowiązujący w dacie jej podjęcia.

Zgodnie z art. 76 ust. 1 u.s.p. nadzór nad działalnością powiatu sprawuje Prezes Rady Ministrów oraz wojewoda, a w zakresie spraw finansowych – regionalna izba obrachunkowa. Przy czym nadzór nad wykonywaniem zadań powiatu sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem (art. 77 u.s.p.). Podstawowym instrumentem nadzoru nad działalnością powiatu jest wynikający z art. 79 ust. 1 u.s.p. obowiązek organu nadzoru do stwierdzenia nieważności uchwały organu powiatu, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia jej doręczenia organowi, jeśli jest ona sprzeczna z prawem. Pozycję organu nadzoru wzmacnia dodatkowo, wynikający z art. 78 ust. 1 u.s.p. obowiązek starosty przedłożenia wojewodzie uchwał rady w ciągu 7 dni od dnia ich podjęcia, zaś uchwał w sprawie wydania przepisów porządkowych - w ciągu dwóch dni od ich podjęcia. Po upływie terminu, o którym mowa w art. 79 ust. 1 u.s.p., organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały organu powiatu. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego (art. 81 ust. 1 u.s.p.), jak w niniejszej sprawie.

Nie stwierdza się nieważności uchwały organu powiatu po upływie 1 roku od dnia jej podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały w terminie, o którym mowa w art. 78 ust. 1 u.s.p., albo jeżeli uchwała jest aktem prawa miejscowego (art. 82 tejże ustawy). Zaskarżona uchwała został podjęta 19 stycznia 2024 r., zatem nie upłynął roczny termin na stwierdzenie jej nieważności. W rozpatrywanej sprawie organ nadzoru - Wojewoda Wielkopolski nie podjął rozstrzygnięcia nadzorczego, a zaskarżył uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu po upływie 30 dni od dnia jej otrzymania.

Skarga Wojewody w niniejszej sprawie jest zatem dopuszczalna.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest uchwała nr 1121.2024 Zarządu Powiatu w Pile z dnia 19 stycznia 2024 r. w sprawie powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora Zespołu Placówek Wychowawczych w Łobżenicy. Zaskarżona uchwała została podjęta na podstawie art. 63 ust. 13 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 900 z późn. zm., dalej jako: "p.o.") w związku z art. 32 ust. 1 u.s.p.

Zgodnie z art. 63 ust. 10 p.o. kandydata na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki wyłania się w drodze konkursu. Kandydatowi nie można odmówić powierzenia stanowiska dyrektora.

Natomiast zgodnie z art. 63 ust. 12 p.o. jeżeli do konkursu nie zgłosi się żaden kandydat albo w wyniku konkursu nie wyłoniono kandydata, organ prowadzący powierza to stanowisko ustalonemu, w porozumieniu z organem sprawującym nadzór pedagogiczny, kandydatowi, po zasięgnięciu opinii rady szkoły lub placówki i rady pedagogicznej.

Przechodząc w końcu do przepisu stanowiącego podstawę do wydania zaskarżonej uchwały wskazać należy, że zgodnie z art. 63 ust. 13 p.o. do czasu powierzenia stanowiska dyrektora zgodnie z ust. 10 lub 12 organ prowadzący może powierzyć pełnienie obowiązków dyrektora szkoły wicedyrektorowi, a w szkołach, w których nie ma wicedyrektora, nauczycielowi tej szkoły, jednak nie dłużej niż na okres 10 miesięcy.

W szkołach i placówkach publicznych powierzenie stanowiska w drodze konkursu jest w zasadzie obligatoryjne. Organ prowadzący nie może zatem ani odstąpić od zorganizowania i przeprowadzenia konkursu, ani odmówić powierzenia stanowiska wyłonionemu kandydatowi.

Ponieważ ust. 12 stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 63 ust. 10 p.o. należy go interpretować ściśle, nie dopuszczając żadnej analogii i rozszerzania go na sytuacje podobne (exceptiones non sunt extendendae). Organowi prowadzącemu wolno odstąpić od powierzenia stanowiska w drodze konkursu wyłącznie w dwóch sytuacjach: kiedy do konkursu nie zgłosi się żaden kandydat (a zatem kiedy nie złożono w przewidzianym terminie żadnej oferty) bądź gdy w wyniku konkursu nie wyłoniono kandydata (tj. kiedy w konkursie przeprowadzonym przez prawidłowo powołaną komisję konkursową żaden kandydat nie uzyskał wymaganej większości głosów). Niedopuszczalne byłoby np. takie postępowanie, gdyby organ wykonawczy j.s.t., uznając brak potrzeby dalszego prowadzenia postępowania konkursowego, powierzył stanowisko ustalonemu przez siebie kandydatowi tylko dlatego, że jako jedyny złożył on ofertę w konkursie. Złożenie co najmniej jednej formalnie ważnej oferty obliguje organ do przeprowadzenia całego postępowania konkursowego, włącznie z częścią merytoryczną i głosowaniem nad kandydatury (M. Pilich [w:] A. Olszewski, M. Pilich, Prawo oświatowe. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2022, art. 63).

Zdaniem Sądu orzekającego, z brzmienia cytowanych przepisów wynika kolejność ich stosowania; pozostają one także względem siebie w zależności: zasada - wyjątek. Zasadą - która winna być stosowana jako pierwsza - jest powoływanie dyrektora placówki w trybie wskazanym w ust. 10, tj. w drodze konkursu. Świadczy o tym okoliczność, że ustęp 12 znajduje zastosowanie dopiero wówczas, gdy do konkursu nie zgłosi się żaden kandydat albo nie przyniesie on rozstrzygnięcia. Kolejną - trzecią - możliwość przewiduje ust. 13, jednakże ma ona także charakter wyjątku, a jej ratio legis jest zapewnienie niezakłóconego funkcjonowania placówki do czasu obsadzenia stanowiska jej dyrektora w drodze konkursu lub powierzenia. Stąd ustawodawca zakreślił ramy czasowe, w jakich możliwość ta może być wykorzystana, a to w celu zagwarantowania czasu koniecznego na przygotowanie i przeprowadzenie konkursu lub dokonanie uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 63 ust. 12 p.o.

Wobec wyraźnego brzmienia przepisu art. 63 ust. 13 p.o. okres, na jaki powierza się obowiązki dyrektora, nie może trwać dłużej niż 10 miesięcy. Z jego upływem mandat pełniącego obowiązki dyrektora wygasa z mocy prawa (ex lege). Na podstawie brzmienia przepisu nie sposób uzyskać bezpośrednio odpowiedzi na pytanie, czy brak rozstrzygnięcia konkursu do tego czasu uprawnia organ prowadzący do powierzenia obowiązków na dalszy czas, nie dłuższy niż 10 miesięcy, tej samej lub innej osobie. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko, że taką sytuację co do zasady należałoby jednak wykluczyć, ponieważ ustawa stwarza dostatecznie dużo możliwości rozwiązania sytuacji patowych, a przedłużanie stanu rzeczy, w którym szkoła lub placówka jest faktycznie pozbawiona najważniejszego organu, w większości przypadków wskazuje na dążenie do obejścia ustawy i realizacji celów z nią sprzecznych. Przede wszystkim, organ prowadzący powinien niezwłocznie ogłosić konkurs, a jeżeli to uczynił, lecz bezskutecznie – powierzyć stanowisko (odpowiednio powołać) dyrektora szkoły w trybie art. 63 ust. 12 (M. Pilich [w:] A. Olszewski, M. Pilich, Prawo oświatowe. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2022, art. 63).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w myśl

§ 1 zaskarżonej uchwały z dnia 19 stycznia 2024 r. na podstawie art. 63 ust. 13 p.o. "Powierza się Panu S. R. pełnienie obowiązków dyrektora Zespołu Placówek Wychowawczych w Łobżenicy na okres od dnia 22 stycznia 2024 r. do czasu powierzenia stanowiska dyrektora, jednak nie dłużej niż do dnia 21 listopada 2024 r.".

Jednakże uprzednio, mocą uchwały nr 892.2023 z dnia 21 marca 2023 r., Zarząd Powiatu w Pile powierzył już pełnienie obowiązków dyrektora tej placówki S. R. - "na okres od dnia 22 marca 2023 r. do czasu powierzenia stanowiska dyrektora, jednak nie dłużej niż do dnia 21 stycznia 2024 r." i to na tej samej podstawie prawnej.

Słusznie wskazywał Wojewoda, że okres, na jaki powierza się obowiązki, nie może w żadnym razie trwać dłużej niż 10 miesięcy. Z jego upływem mandat pełniącego obowiązki dyrektora wygasa z mocy prawa (ex lege). W konsekwencji brak rozstrzygnięcia konkursu do tego czasu nie uprawnia organu prowadzącego do powierzenia obowiązków na dalszy okres ani tej samej, ani też innej osobie, ponownie w trybie art. 63 ust. 13 p.o. W orzecznictwie i doktrynie podkreśla się, że przedłużanie stanu tymczasowości, w którym szkoła lub placówka jest faktycznie pozbawiona swojego najważniejszego organu, prowadzi de facto do obejścia ustawy i realizacji celów z nią sprzecznych.

Na marginesie wskazać należy, że Sąd dostrzega intencje Zarządu Powiatu w Pile i dążenie tego organu do wyłonienia dyrektora placówki, celem zachowania ciągłości urzędowania tego organu. Przed uchwaleniem zaskarżonej uchwały dniu 31 października 2023 r. Zarząd Powiatu w Pile podjął uchwałę nr 1042.2023 w sprawie ogłoszenia konkursu na stanowisko dyrektora ZPW w Łobżenicy. Do powyższego konkursu przystąpił S. R., który nie uzyskał bezwzględnej większości głosów obecnych członków komisji konkursowej. W związku z tym Komisja Konkursowa nie wyłoniła kandydata na stanowisko dyrektora ZPW w Łobżenicy, a Zarząd Powiatu w Pile zatwierdził nierozstrzygnięty konkurs mocą uchwały nr 1070.2023 z 6 grudnia 2023 r. Następnie, Zarząd Powiatu w Pile, działając w oparciu o art. 63 ust. 12 Prawa oświatowego, zwrócił się do Wielkopolskiego Kuratora Oświaty z prośbą o ustalenie w porozumieniu z organem sprawującym nadzór pedagogiczny dwóch kandydatów na stanowisko dyrektora ZPW w Łobżenicy. Wielkopolski Kurator Oświaty wyraził jednak co do nich negatywne stanowiska w sprawie powierzenia stanowiska dyrektora ZPW w Łobżenicy. Opinie zostały doręczone do siedziby Starostwa Powiatowego w Pile 22 stycznia 2024 r. W konsekwencji nie doszło do powierzenia stanowiska dyrektora ZPW w Łobżenicy w trybie art. 63 ust. 12 Prawa oświatowego.

Organ podjął zatem czynności uregulowanie w art. 63 ust. 10 i 12 p.o. Jednakże nie sposób uznać, że niedoprowadzenie do wyłonienia dyrektora placówki, czy powierzenia tego stanowiska w powyższych trybach, uprawniało Zarząd Powiatu w Pile do ponownego powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora placówki na podstawie art. 63 ust. 13 p.o. Doszło bowiem do przekroczenia delegacji ustawowej wynikającej art. 63 ust. 13 p.o., poprzez przekroczenie 10-miesięcznego terminu powierzenia tych obowiązków. Naruszenie to Sąd ocenił jako istotne naruszenie prawa skutkujące koniecznością wyeliminowania zaskarżonej uchwały z obrotu prawnego.

Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały, jak orzeczono w pkt 1 wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 p.p.s.a., obejmujących zwrot od organu na rzecz Skarżącego wynagrodzenia pełnomocnika w kwocie 480 zł, równoważnego minimalnej stawce za czynności radcy prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.), jak w punkcie 2 wyroku.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, z późn. zm. w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 kwietnia 2023 r.) zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału IV z 6 maja 2024 r. (k. 62 akt sąd.). Stronom umożliwiono złożenie dodatkowych wniosków dowodowych lub twierdzeń, które miałyby być podnoszone na rozprawie (k. 63 i nast. akt sąd.).