Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Joanna Tarno, sędzia WSA Jolanta Sokołowska (spr.), asesor WSA Alojzy Skrodzki, Protokolant Konrad Aromiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości

Pismem z dnia 9 września 2005 r. Skarżąca A. D. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS") z wnioskiem o umorzenie na podstawie przepisów Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 144, poz. 1365) - dalej: "rozporządzenia" zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

i Fundusz Pracy. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że nie była wstanie opłacać składek i nie jest również w stanie spłacić obecnej zaległości z uwagi na wysokość uzyskiwanych dochodów. Oświadczyła, że jest zatrudniona w Domu Pomocy Społecznej w S. i za swoją pracę otrzymuje wynagrodzenie w wysokości

620,- zł miesięcznie, gdyż jest ono obciążone jest przez Komornika Urzędu Skarbowego w S., egzekwującego należności z tytułu nieuiszczonych wobec ZUS składek ubezpieczeniowych oraz z tytułu zaległości podatkowych. Dodała, że nie posiada żadnych innych dochodów, natomiast z mężem, od którego również nie otrzymuje żadnych środków na utrzymanie dzieci, trwa w rozdzielności majątkowej

i prowadzi osobne gospodarstwo domowe. Skarżąca oświadczyła nadto, że nie posiada nieruchomości, ani innych dóbr materialnych, które mogłaby sprzedać w celu uzyskania środków na spłatę zadłużenia, podobnie jak oszczędności i papierów wartościowych. Zaznaczyła, że na jej utrzymaniu pozostają dwie nieletnie i uczące się córki. Stwierdziła, że oceny jej stanu majątkowego dokonali komornicy Urzędu Skarbowego w K. oraz Urzędu Skarbowego w S. w celu wyegzekwowania spornej wierzytelności, lecz nie dokonali zajęcia żadnych składników majątku, uznając że dóbr takich nie posiada, natomiast z uzyskiwanych dochodów nie jest w stanie spłacić zaległości. Na potwierdzenie swoich twierdzeń Skarżąca przedstawiła przy wniosku kopię zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości zarobków, a także kopię zawiadomień o zajęciu części wynagrodzenia oraz kopię notarialnej majątkowej umowy małżeńskiej z dnia [...] października 1994 r.

Przy piśmie z dnia 5 października 2005 r. Skarżąca przedstawiła kopię decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] września 2005 r.

o umorzeniu Skarżącej zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych opłacanym w postaci karty podatkowej w okresie od lutego do czerwca 2000 r. wraz z odsetkami.

Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. ZUS odmówił Skarżącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził zaległości z tytułu składek umarzane mogą być w przypadkach wymienionych w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887, ze zm.) - dalej: "u.s.u.s." Przypadki te wymienił, cytując treść przepisu. Powołując się na materiał dowodowy, złożony przez Skarżącą w toku postępowania, ZUS stwierdził, że sytuacja materialna Skarżącej jest trudna m.in. z powodu osiąganych niskich dochodów, konieczności korzystania z pomocy rodziny, a także ciążącego na niej obowiązku samotnego utrzymania dwójki dzieci. Wskazał nadto, że Skarżąca nie posiada oszczędności, nieruchomości ani cenniejszych ruchomości, takich jak samochód czy biżuteria oraz że ciążą na niej zobowiązania wobec innych wierzycieli, m.in. wobec banku. Mimo to, powołując się na przeprowadzoną analizę zgromadzonych w sprawie materiałów w zakresie sytuacji finansowej Skarżącej, ZUS postanowił odmówić jej umorzenia należności z tytułu składek, uznając że umorzenie istniejących zobowiązań byłoby przedwczesne i niekorzystne dla obu stron. Nadmienił przy tym, że zobowiązania płatnika wobec ZUS mają charakter publicznoprawny, zaś działalność organu służy interesowi publicznemu i jest finansowana ze środków publicznych, co oznacza, że nieuregulowanie składek lub ich umorzenie jest niezasadne i niezgodne z interesem publicznym. Dalej organ podkreślił, że brak po stronie dłużnika dostatecznych środków na opłacenie zobowiązań wobec ZUS nie mieści się w ustawowym katalogu przesłanek do umorzenia jego zobowiązań finansowych i uszczuplenia tym samym wpływów do poszczególnych funduszy, gdyż zgodnie z art. 28 u.s.u.s. zaległość może być umorzona jedynie z powodu braku majątku czy dochodów płatnika i stwierdzeniu trwałej nieściągalności składek. Samo stwierdzenie trudności płatniczych może natomiast skutkować zawarciem dogodnego układu ratalnego, o którym stanowi art. 29 u.s.u.s. W ocenie ZUS Skarżąca nie spełnia warunków z art. 28 u.s.u.s., gdyż podjęła pracę zarobkową i osiąga stały dochód, co pozwala przyjąć, że w przyszłości będzie ona miała możliwość przystąpienia do spłaty zobowiązań wobec ZUS. Organ uznał przy tym, że trudności finansowe Skarżącej mają charakter okresowy, który nie będzie się pogłębiał, lecz poprawiał. Dodał, że brak jest podstaw do uznania, iż za umorzeniem składek przemawia "ważny interes" Skarżącej, gdyż taka ulga zastosowana wobec osoby prowadzącej działalność gospodarczą ma m.in. negatywny wpływ na jej przyszłe świadczenia emerytalno-rentowe.

Podpis pod decyzją złożył, powołując się na upoważnienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Prezesa ZUS"), Zastępca Dyrektora Oddział ZUS w Z. R.S..

Pismem z dnia 29 listopada 2005 r. zatytułowanym "Skarga" Skarżąca zwróciła się do Prezesa ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W piśmie podniosła zarzut naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 7 k.p.a., w zakresie, w jakim odnosi się on do słuszności interesu obywateli. Wniosła ponownie o umorzenie zaległości, wyszczególniając przy tym, że wniosek jej dotyczy należności z tytułu ubezpieczeń społecznych, zdrowotnych i Funduszu Pracy. W uzasadnieniu wniosku oświadczyła, że jest świadoma ujemnych dla niej konsekwencji umorzenia zaległości

z tytułu należności składkowych w zakresie jej późniejszych świadczeń emerytalno-rentowych. Stwierdziła też, że szkoda społeczna ma zupełnie inny charakter, gdyż ma ona charakter "ewidencyjny" wynikający z prawa, a nie ze stanu faktycznego. Dodała, że prowadząc działalność gospodarczą nie osiągnęła dochodu, a zatem nie uzyskała środków na opłacenie należności, w tym także składek ubezpieczeniowych.

W konsekwencji podniosła, że nie można w jej sytuacji mówić o szkodzie społecznej, ponieważ "środków tych nie było", a powstały jedynie zobowiązania z mocy prawa, które stanowią "zaległość ewidencyjną", nie mającą nic wspólnego ze stanem faktycznym. Powołała się przy tym na okoliczność uwzględnienia jej wniosku

o umorzenie zaległości podatkowej przez Urząd Skarbowy w K., potwierdzoną decyzją organu, załączoną do akt sprawy. W ocenie Skarżącej decyzja ZUS oparta została na "marzeniach i przypuszczeniach", podczas gdy przedstawione przez nią fakty uzasadniające wniosek o umorzenie miały charakter bezsporny. Przywołała w tym miejscu okoliczność braku majątku, wysokość uzyskiwanych dochodów oraz jej sytuację rodzinną. Odnosząc się do przedstawionej w decyzji ZUS argumentacji w zakresie przejściowego charakteru dotykających ją trudności finansowych, Skarżąca stwierdziła, że została ona oparta na abstrakcyjnym myśleniu, które nie może stanowić podstawy wydania decyzji administracyjnej.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. Prezes ZUS postanowił nie umarzać Skarżącej należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 83 ust. 4 u.s.u.s. zaznaczając jednocześnie, że rozstrzygnięcie wydano w związku

z wnioskiem Skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, że od dnia wydania przez ZUS zaskarżonej decyzji z dnia [...] listopada 2005 r. nie wystąpiły nowe przesłanki przemawiające za wydaniem decyzji pozytywnej. Odnosząc się do argumentacji przedstawionej przez Skarżącą

w jej wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes ZUS stwierdził, że nie mogą one stanowić przesłanki do umorzenia zaległości, wobec braku możliwości rezygnacji

z ubezpieczenia społecznego poprzez przyjęcie, że okres nieopłaconych składek jest okresem nieskładkowym. Zaznaczył przy tym, że ubezpieczenie społeczne ma wobec osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą charakter obowiązkowy, co wynika wprost z przepisów u.s.u.s., których treści nie jest władny zmienić lub pominąć, natomiast składki nieopłacone w terminie podlegają ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego. Powołał się także na publicznoprawny charakter zobowiązań wobec ZUS, ponawiając częściowo argumentację, przedstawioną w tym zakresie w decyzji pierwszoinstancyjnej. Nadto powtórzył wywód ZUS, dotyczący braku możliwości uznania okoliczności uzyskiwania przez Skarżącą niskich dochodów za ustawową przesłankę umorzenia zaległości składkowych i ewentualnych podstaw do zawarcia ze Skarżącą dogodnego układu ratalnego.

Na powyższą decyzję Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Podniosła przy tym zarzut naruszenia przez Prezesa ZUS art. 7 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W uzasadnieniu skargi raz jeszcze odniosła się do korzystnej dla siebie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. w przedmiocie przyznania ulgi płatniczej, przytaczając fragment zawartej w jej uzasadnieniu oceny sytuacji materialnej Skarżącej i podkreślając, że rozstrzygnięcie organu skarbowego zapadło w tym samym okresie w oparciu o analizę tego samego stanu faktycznego. Dodała, że sytuacja, w jakiej się znalazła może w jej ocenie stanowić przesłankę do umorzenia jej zaległości względem ZUS na podstawie przepisów u.s.u.s. oraz rozporządzenia. W załączeniu do skargi przedstawiła kopię przywoływanej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia

[...] września 2005 r.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej argumenty mogą zostać uwzględnione.

Stosownie jednak do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze jako zarzut, ale które miały na tę ocenę wpływ.

Mając to na względzie, Sąd podkreślił, że jakkolwiek podniesiony przez Skarżącą zarzut naruszenia przez Prezesa ZUS przepisu art. 138 § 1 k.p.a. jest trafny, to jego zasadność wynika z innych, niż wskazane w skardze, przesłanek. W tym miejscu konieczne jest dokonanie kilku uwag o charakterze ogólnym, dotyczących trybu postępowania w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na podstawie art. 28 u.s.u.s. Sąd wskazał, że wydanie przez ZUS decyzji w przedmiocie umorzenia należności poprzedza postępowanie, które prowadzone jest w oparciu

o przepisy k.p.a., o czym stanowi jego art. 180 § 1. W myśl natomiast art. 83 ust. 4 u.s.u.s., do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przysługującego stronie niezadowolonej z wydanego w pierwszej instancji rozstrzygnięcia, zastosowanie mają zawarte w k.p.a. przepisy dotyczące postępowania odwoławczego. Oznacza to, że rozpatrując sprawę w drugiej instancji Prezes ZUS związany jest

dyspozycją art. 138 k.p.a., zawierającego katalog dopuszczalnych w postępowaniu odwoławczym rozstrzygnięć. Przepis ten, stanowiąc formalnoprawną podstawę dla działania organu odwoławczego, określa jednocześnie ostateczny kształt tego działania. Stanowi on bowiem, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję, albo uchyla ją w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy, bądź - uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo umarza postępowanie odwoławcze. Tymczasem rozstrzygnięcie zawarte w sentencji zaskarżonej w sprawie niniejszej decyzji Prezesa ZUS nie mieści się w przytoczonym powyżej ustawowym katalogu decyzji organu odwoławczego. Organ postanowił bowiem "nie umarzać" Skarżącej należności z tytułu składek, a zatem wydał decyzję bliższą formą aktom organu pierwszej instancji, tj. ZUS. Jednocześnie w podstawie prawnej wskazany został

art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w sposób sugerujący tryb procedowania, potwierdzony następnie zawartym w sentencji sformułowaniem "w związku z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy". Oznacza to, że Prezes ZUS nie zastosował art. 138 § 1 k.p.a., do czego był zobligowany przepisem art. 83 ust. 4 u.s.u.s., a w efekcie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie takie stanowi zaś przesłankę uchylenia zaskarżonej decyzji, wskazaną

w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Wskazać też trzeba, że przepis art. 138 § 1 k.p.a. Prezes ZUS naruszył również w zakresie, w jakim pozostawił w obrocie prawnym wydaną wadliwie decyzję ZUS. Sąd zaznacza przy tym, że dokonując powyższej oceny prawnej nie przesądza co do słuszności wydanego rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z przepisem art. 1 § 2 ustawy

z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, co oznacza, że Sąd orzekający w sprawie niniejszej nie ma kompetencji do zmiany merytorycznej wydanego przez organ, zaskarżonego rozstrzygnięcia, a jedynie do zbadania, czy w toku jego wydania nie doszło do naruszeń przepisów postępowania, lub niewłaściwej wykładni przepisu materialnoprawnego.

Wspomniana wyżej wadliwość decyzji ZUS przejawia się natomiast poprzez naruszenie przy jej wydaniu przepisów postępowania i to w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszeniem tym, aczkolwiek w innym nieco zakresie, dotknięta została także zaskarżona decyzja Prezesa ZUS, co po raz kolejny dało podstawę do stwierdzenia, iż wypełniona została przesłanka jej uchylenia, określona w przywoływanym już art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy nie odniósł się bowiem do argumentacji podniesionej przez Skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Budzi to szczególny sprzeciw w obliczu zawartej w tym wniosku argumentacji dotyczącej oceny jej sytuacji materialnej przez organy skarbowe, a także przedstawionych w tym wniosku nowych materiałów dowodowych, w tym m.in. kopii decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. o przyznaniu jej ulgi płatniczej. W toku wydawania zaskarżonego rozstrzygnięcia Prezes ZUS ocenę powyższych okoliczności i dowodów ograniczył do zdawkowego stwierdzenia, że nie wystąpiły nowe przesłanki, przemawiające za wydaniem pozytywnej decyzji w sprawie. W ocenie Sądu poprzez takie działanie organ wykroczył poza ramy swobodnej oceny dowodów, przewidzianej w art. 80 k.p.a. i naruszył ten przepis w sposób mający wpływ na ostateczny wynik sprawy. Jakkolwiek bowiem organ uprawniony był do odmowy uznania podniesionych przez Skarżącą argumentów za istotne dla sprawy, swoje stanowisko w tym zakresie winien był uzasadnić w sposób wyczerpujący. Brak tego uzasadnienia nie tylko daje podstawę do uznania, że dokonana ocena materiału dowodowego dokonana została w istocie w sposób dowolny, ale narusza w sposób istotny dyspozycję art. 107 § 1 i 3 k.p.a., które stanowią, że decyzja powinna zawierać m.in. uzasadnienie faktyczne w szczególności wskazujące fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Dochowanie powyższego wymogu uznać należy za szczególnie istotne w przypadku decyzji, opartych jak w sprawie niniejszej, na uznaniu administracyjnym, a zatem wydawanych w warunkach wyjątkowej swobody decyzyjnej. W przypadkach tych uzasadnienie spełnia bowiem szczególnie istotną rolę, gdyż pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Powyższe stanowisko znalazło wielokrotnie wyraz w ugruntowanym orzecznictwie, m.in.

w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy

w Gdańsku z dnia 28 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 320/95 (Orz. Pod. 1997/3

str. 14), w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 30 września 1996 r. sygn. akt SA/Wr 3095/95 (LEX nr 26643),

w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku

z dnia 26 października 1995 r., sygn. akt SA/Gd 2096/95 (Serwis Podatkowy 1997/7 str. 51, POP 1997/2 poz. 49, Glosa 1997/7 str. 32), czy też w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku z dnia 21 lutego 1997 r., sygn. akt SA/Bk 1120/95 (niepubl.). Naruszenie art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. w wyżej omówionym zakresie uznać przy tym należy także za sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania do organu, zawarta w art. 8 k.p.a.

Prawidłowość uzasadnienia decyzji Sąd ocenił również w kontekście zawartej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Organ winien bowiem odnieść się wyczerpująco do przytoczonej powyżej argumentacji, zawartej we wniosku Skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, w szczególności do twierdzeń stanowiących nowe okoliczności, nie podnoszonych na wcześniejszym etapie postępowania. Tymczasem w sprawie niniejszej Prezes ZUS w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powielił ogólnikowe wywody organu pierwszej instancji, dotyczące publicznoprawnego i przymusowego charakteru składek, a także negatywnych skutków, jakie przyznanie Skarżącej ulgi płatniczej miałoby na jej przyszłe świadczenia emerytalne i rentowe. Nie oceniając prawdziwości i logiki powyższych twierdzeń Sąd podkreślił, że żadna ze wskazanych w nich okoliczności nie stanowi ustawowej przesłanki - pozytywnej bądź negatywnej - umorzenia należności z tytułu składek, a zatem ich rola w uzasadnieniu decyzji w powyższym przedmiocie może sprowadzać się wyłącznie do argumentów o charakterze pomocniczym.

Za szczególnie rażące wykroczenie poza granice swobodnej oceny dowodów,

a nadto naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. Sąd uznał w sprawie niniejszej fakt pominięcia przez organy w uzasadnieniach obu decyzji elementu subsumcji prawnej, tj. zestawienia w sposób logiczny hipotezy materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia z ustalonym w sprawie stanem faktycznym. Inaczej mówiąc, Prezes ZUS, a przed nim także ZUS, nie przedstawili swojej oceny stanu faktycznego sprawy, w tym m.in. sytuacji majątkowej Skarżącej i jej możliwości płatniczych, w kontekście ustawowych przesłanek umorzenia należności. Za ocenę taką uznać nie można bowiem dokonanego przez organy powtórzenia treści art. 28 ust. 3 oraz zdawkowego stwierdzenia, że

w sprawie niniejszej Skarżąca nie spełnia określonych w tym przepisie warunków umorzenia należności.

Kolejnym naruszeniem przepisów, którego dopatrzył się Sąd w sprawie niniejszej jest niedopełnienie przez Prezesa ZUS wymogu zapewnienia Skarżącej czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w tym umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału przed wydaniem rozstrzygnięcia. Jakkolwiek wymogu powyższego dochował ZUS w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, Sąd podkreśla, iż ciąży on na organach tak pierwszej, jak

i drugiej instancji, na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. Zgodnie zaś z § 2 powyższego przepisu organ może odstąpić od zasady czynnego udziału stron wyłącznie

w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego, albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną, zaś przyczyny tego odstąpienia organ powinien utrwalić w aktach sprawy. W sprawie niniejszej Sąd nie stwierdził, aby którakolwiek

z przesłanek odstąpienia od zasady miała miejsce. Żadna taka okoliczność nie została również udokumentowana przez Prezesa ZUS. W szczególności zaś odstąpienia od powyższej reguły nie może uzasadniać okoliczność pisemnej rezygnacji przez Skarżącą w toku postępowania pierwszoinstancyjnego z przysługującego jej prawa zapoznania się i wypowiedzenia co do zgromadzonego materiału (pismo z dnia

13 października 2005 r.). Prezes ZUS nie miał bowiem prawa uznawać, że oświadczenie woli Skarżącej, dokonane w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, pozostaje skuteczne także w toku postępowania odwoławczego.

W rozpoznawanej sprawie Skarżąca nie tylko nie miała możliwości dokonania i przedstawienia swojej oceny co do kompletności zebranego w toku postępowania odwoławczego materiału dowodowego, ale przede wszystkim do zapoznania się

z dowodami zgromadzonymi w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji. Wypowiedzenie się w kwestii materiału dowodowego wymaga bowiem uprzedniego zapoznania się z nim.

Zważyć należało również i to, że niewywiązanie się przez Prezesa ZUS z obowiązków nałożonych art. 10 § 1 k.p.a. miało wpływ na możliwość uznania podnoszonych przez niego okoliczności faktycznych za udowodnione i oparcie na nich rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 k.p.a. W aktach sprawy brak jest informacji o zapoznaniu Skarżącego z całością materiału zgromadzonego w sprawie. Tym samym Sąd uznał, że Prezes ZUS

naruszył jedną z podstawowych zasad postępowania, wyrażoną w art. 10 § 1 k.p.a.

w sposób mogący mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a zatem również w tym zakresie wypełniona została przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Uwadze Sądu nie uszło nadto uchybienie przez Prezesa ZUS przepisom rozporządzenia, do których w zakresie przesłanek umorzenia należności składkowych w szczególnie uzasadnionych przypadkach pomimo braku całkowitej nieściągalności, odsyła art. 28 ust. 3b u.s.u.s. Jakkolwiek Skarżąca na przepisy powyższe powoływała się we wniosku o umorzenie należności, organ tak pierwszej jak i drugiej instancji,

w ogóle nie rozważyli, czy w sprawie zachodzą wskazane w nich przesłanki i czy istnieją ewentualne podstawy do ich zastosowania. W ocenie Sądu uchybienie powyższe uznać należy za naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, co prowadzi do wniosku, że spełniona została kolejna przesłanka uchylenia zaskarżonej decyzji, wskazana w art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a.

Sąd nie podzielił natomiast argumentacji Skarżącej, dotyczącej obowiązku uwzględnienia przez organ okoliczności wydania korzystnej dla niej decyzji

w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K.. Sąd podkreślił przy tym, że przesłanki umorzenia zaległości podatkowych reguluje art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60) - dalej: "ord. pod.", zaś przesłanki umorzenia należności z tytułu składek określone zostały w art. 28 u.s.u.s. oraz przepisach rozporządzenia. Tym samym brak jest bezpośredniej analogii między rozstrzygnięciem wydanym wobec Skarżącej przez organ podatkowy oraz przez ZUS, gdyż oba organy działały w oparciu o różne podstawy nie tylko formalnoprawne, ale przede wszystkim materialnoprawne.

Mając na uwadze całość powyższej argumentacji i działając na podstawie

art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a., a także na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 6, art. 8, art. 10 § 1, art. 11, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 152 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.