Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA: Ryszard Pęk (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Po 146/16 w przedmiocie odrzucenia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Po 146/16 w sprawie ze skargi R. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 3 listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: 1) oddalić zażalenie, 2) oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia WSA w Poznaniu z dnia 12 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Po 146/16.

1. Postanowieniem z 12 lipca 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 146/16, odrzucił zażalenie R. K. (dalej zwany w skrócie "skarżącym") na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 9 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Po 146/16. W uzasadnieniu sąd I instancji wyjaśnił, że postanowieniem z 9 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu sprzeciwu wniesionego przez skarżącego, utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 21 kwietnia 2016 r. odmawiające skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Skarżący, reprezentowany przez adwokata, złożył na powyższe postanowienie zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Sąd I instancji odrzucając zażalenie wskazał, że uwzględniając aktualne brzmienie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016, poz. 718, dalej zwana w skrócie "ustawą – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane w wyniku rozpoznania sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego nie przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

2. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez odrzucenie zażalenia na postanowienie z 12 lipca 2016 r., w sytuacji gdy sąd I instancji powinien skierować zażalenie do rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny celem rozpoznania.

Skarżący podniósł, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy wnosił o zwolnienie z kosztów sądowych w części dotyczącej zwolnienia od uiszczenia wpisu od skargi a sąd I instancji tego wniosku nie rozpoznał twierdząc, że skarżący nie przedłożył żądanych dokumentów doprowadzając do odrzucenia wniosku, a finalnie do żądania wpisu od skargi na co skarżącego nie stać. To – jak zaznaczył – powoduje brak możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem administracyjnym, czym sąd działa na niekorzyść skarżącego, nie dając mu możliwości prezentowania w procesie swoich racji w zakresie dowodzenia argumentów skargi, czym dodatkowo naruszono art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

3.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

3.2. Zgodnie z art. 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), wojewódzki sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). Istotne przy tym jest to, że w sprawach, o których mowa wyżej, sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2 zdanie drugie). Przywołana wyżej treść art. 260 § 2 zdanie drugie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oznacza że od postanowień wydanych w tych sprawach nie przysługują już środki prawne do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sprzeciw od zarządzeń i postanowień referendarza sądowego w sprawach z zakresu prawa pomocy jest bowiem środkiem odwoławczym zbliżonym do instytucji zażalenia.

3.3. W świetle tego co zostało wyżej powiedziane, sąd I instancji, rozpoznając sprzeciw wniesiony przez skarżącego i utrzymując w mocy postanowienie referendarza sądowego z 21 kwietnia 2016 r. odmawiające skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, orzekał jako sąd II instancji. To zaś powodowało, że zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 9 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Po 146/16 było niedopuszczalne i zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 12 lipca 2016 r. o odrzuceniu zażalenia nie naruszało wskazanych w zażaleniu przepisów art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

3.4. Zauważyć zarazem należy, że podniesiona w zażaleniu argumentacja dotycząca spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy nie mogła zostać uwzględniona przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zaskarżone postanowienie z 12 lipca 2016 r. wydane zostało w przedmiocie odrzucenia zażalenia i tylko w tym zakresie, tj. dopuszczalności zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony był do kontroli tego rozstrzygnięcia.

3.5. Nie były także zasadne podniesione w zażaleniu zarzuty naruszenia art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, bowiem skarżący nie został pozbawiony prawa do sprawiedliwego procesu przed sądem administracyjnym.

Podstawę odrzucenia zażalenia stanowiło stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednakże wcześniej w sprawie tej dwukrotnie wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny. Najpierw postanowieniem z 21 kwietnia 2016 r. referendarz sądowy odmawiając skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, następnie - działając jako sąd II instancji – w postanowieniu z 9 czerwca 2016 r., utrzymując w mocy postanowienie referendarza sądowego.

Wbrew zarzutom podniesionym w odwołaniu skarżący nie został pozbawiony prawa do sprawiedliwego procesu przed sądem administracyjnym, gdyż przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej zakresem kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą być objęte również postanowienia wydane w toku postępowania, na które nie służyło zażalenie. Stanowi o tym art. 191 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny, na wniosek strony, rozpoznaje również te postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, które nie podlegały zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

3.6. Nie był zasadny wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia z 12 lipca 2016 r. Autor tego wniosku wskazał, że postanowienie to spowoduje naliczenie opłaty od skargi, na którą nie stać skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że zaskarżone postanowienie o odrzuceniu zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 9 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Po 146/16 nie nadaje się do wykonania, a zatem bezprzedmiotowe jest wstrzymanie jego wykonania (analogicznie Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 11 października 2016 r., sygn. akt: II FZ 648/16, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń NSA, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, wydanym w tożsamych okolicznościach faktycznych prawnych w sprawie skarżącego).

3.7. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, a wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia na podstawie art. 196 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym.