Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Iwona Maciejuk (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent-stażysta Agnieszka Chustecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2012 r. sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia

[...] lutego 2012 r. nr [...], na podstawie art. 61a k.p.a., po rozpoznaniu wniosku [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] z dnia [...] lipca 1989 r. nr [...] orzekającej

o sprzedaży lokalu nr [...] w budynku położonym przy ul. [...] w W. odmówiło wszczęcia postępowania.

W uzasadnieniu organ wskazał, że do wniosku o stwierdzenie nieważności pełnomocnik spółki załączył odpis aktu notarialnego z [...] sierpnia 2010 r., którym S. W. sprzedał spółce wszelkie przysługujące mu roszczenia wobec Skarbu Państwa albo W. o zapłatę odszkodowania za sprzedane lokale

nr [...] znajdujące się w budynku położonym w W. przy ul. [...]. Organ stwierdził, że spółka nie jest podmiotem legitymowanym do skutecznego żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji

o sprzedaży lokalu, którego nie jest właścicielem. Stronami postępowania

o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu w budynkach objętych dekretem o gruntach [...] są byli właściciele lub ich następcy prawni oraz osoby mające tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości. Organ podkreślił, że przedmiotem zbycia praw na rzecz spółki był przelew roszczeń odszkodowawczych, których źródłem może być dopiero delikt administracyjny.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy spółka zarzuciła naruszenie

art. 7 i art. 28 k.p.a. wskazując, że organ nie dokonał ustaleń w zakresie istnienia tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości. Pełnomocnik wskazał, że spółka jest właścicielem lokali mieszkalnych położonych w budynku przy ul. [...]

w W., odzyskanych przez następców prawnych dawnych właścicieli (załączył odpis KW [...]).

SKO w W. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r.

nr [...], na podstawie art. 157 § 1, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 61a k.p.a. utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia [...] lutego 2012 r.

W uzasadnieniu, powołując się na przepis art. 28 k.p.a. organ wskazał, że interes prawny musi istnieć obiektywnie. Skład SKO w W. rozpoznający sprawę podzielił stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, że spółka [...] Sp. z o.o. nie jest podmiotem legitymowanym do skutecznego żądania wszczęcia postępowania nieważnościowego. W ocenie organu spółka nie posiada prawnorzeczowego tytułu do nieruchomości. Podniesiono, że z załączonej do akt umowy wyraźnie wynika, iż przedmiotem zbycia praw na rzecz spółki był przelew roszczeń odszkodowawczych do niesprzedanych lokali, których źródłem może być dopiero ewentualnie delikt administracyjny. Zdaniem SKO rozpatrującego niniejszą sprawę, SKO w poprzednim postanowieniu zasadnie uznało, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji nie pochodzi od strony postępowania i utrzymało to postanowienie w mocy.

Spółka [...] Sp. z o.o., reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżając do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowienie SKO w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. wniosła o jego uchylenie oraz uchylenie postanowienia z dnia [...] lutego 2012 r., a także zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Postanowieniu pełnomocnik zarzucił naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez przyjęcie, że spółka nie posiada interesu prawnego. Wskazał, że organ nie dokonał jakichkolwiek ustaleń, czy Spółka posiada prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości. Pełnomocnik skarżącej podniósł, że Spółka jest właścicielem odzyskanych przez następców prawnych dawnych właścicieli, lokali mieszkalnych przy ul. [...] w W. (KW nr [...]).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu, choć z powodów innych niż w niej podniesione.

W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wydane zostało z naruszeniem przepisu art. 27 § 1a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U.

z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., co stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, określoną w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a.

Z tego względu, Sąd obowiązany był zaskarżone postanowienie uchylić.

Zgodnie z przepisem art. 27 § 1a k.p.a., członek samorządowego kolegium odwoławczego podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie wniosku

o ponowne rozpatrzenie sprawy, jeżeli brał udział w wydaniu decyzji objętej wnioskiem. Stosownie zaś do art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27.

Przepis ten stosuje się odpowiednio, na mocy art. 126 k.p.a. do postanowień,

od których przysługuje zażalenie, a zatem również do postanowień o odmowie wszczęcia postępowania, w tym także nieważnościowego. Zgodnie zaś z art. 144 k.p.a., w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 11, do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań.

W sprawie niniejszej, w wydaniu zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. brała udział A. D., która uczestniczyła także w wydaniu postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego, zaskarżonego następnie przez Spółkę w toku postępowania administracyjnego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W wydaniu zaskarżonego postanowienia brał zatem udział członek samorządowego kolegium odwoławczego wyłączony od udziału w postępowaniu.

W doktrynie podkreśla się, że regulacja w art. 61a § 1 k.p.a. odmowy wszczęcia postępowania z przyczyn przesłanki podmiotowej nie może podważać wartości demokratycznego państwa prawnego (v. B.Adamiak [w:] B.Adamiak, J.Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz., Warszawa 2012, str. 298). Sąd pogląd ten w pełni podziela.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie,

w postępowaniu zakończonym wydaniem postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania, w tym także nieważnościowego, nie jest wyłączone w żaden sposób stosowanie ani zasad ogólnych k.p.a., w tym w szczególności zasady prawdy obiektywnej, ani przepisów o wyłączeniu pracownika, organu, czy członka organu kolegialnego, w tym członka samorządowego kolegium odwoławczego. Instytucja wyłączenia członka sko jest instytucją proceduralną, która, tak jak pozostałe wyżej wymienione, służy realizacji uprawnienia strony do obiektywnego i bezstronnego rozstrzygnięcia sprawy. Stosowanie przez organ przepisu art. 27 § 1a k.p.a., czy też

art. 27 § 1, zgodnie z którym, członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu

w przypadkach określonych w art. 24 § 1, jak również samego art. 24 k.p.a., służy ochronie praworządności i sprawiedliwości proceduralnej. Pamiętać trzeba bowiem,

że konstytucyjne prawo do zaskarżenia orzeczeń wydanych w pierwszej instancji

(art. 78 Konstytucji RP), to prawo do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy, również przez ten sam organ (w przypadku środka o niedewolutywnym charakterze),

z uwzględnieniem przepisów zapewniających bezstronność. Na rolę i znaczenie tych zasad wielokrotnie wskazywał w swoim orzecznictwie Trybunał Konstytucyjny,

jak również Naczelny Sąd Administracyjny (v. wyrok TK z dnia 7 marca 2005 r. sygn. akt P 8/03; wyrok TK z dnia 15 grudnia 2008 r. sygn. akt P 57/07; uchwała składu

7 sędziów NSA z dnia 22 lutego 2007 r. sygn. II GPS 2/06; wyrok NSA z dnia 10 marca 2009 r. sygn. akt II OPS 2/09). Naczelny Sąd Administracyjny już w uchwale

z dnia 22 lutego 2007 r. sygn. II GPS 2/06, a zatem w stanie prawnym obowiązującym do dnia 11 kwietnia 2011 r., wskazywał, że art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 zdanie pierwsze k.p.a. ma zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu wszczętym na wniosek, o którym mowa w art. 127 § 3 tego Kodeksu.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreślano przy tym, że przesłanka wyłączenia pracownika, co dotyczy również członka organu kolegialnego, czy organu nie podlega jakiejkolwiek ocenie, co do jej wpływu na obiektywne rozpatrzenie środka zaskarżenia w konkretnej sprawie, bo ma charakter bezwzględny.

Pamiętać należy przy tym, że ustalenie istnienia bądź nieistnienia interesu prawnego podmiotu, który żąda wszczęcia postępowania jest kwestią o zasadniczym znaczeniu. Zależnie bowiem od wyniku tych ustaleń, organ dokona, bądź nie, autorytatywnej konkretyzacji uprawnienia lub obowiązku jednostki w postępowaniu prowadzonym w trybie zwykłym. W przypadku zaś wniosku o wszczęcie postępowania nieważnościowego, od ustalenia istnienia bądź nieistnienia interesu prawnego, uzależnione jest to, czy organ podda ocenie decyzję, której dotyczy wniosek.

Wobec tego, że interes prawny to wartość chroniona zarówno przepisami prawa materialnego, jak i w ograniczonym zakresie procesowego, zdaniem Sądu, rozstrzyganie przez organ w tym zakresie nie może odbywać się z pominięciem przepisów o wyłączeniu członka samorządowego kolegium odwoławczego, jak miało

to miejsce w niniejszej sprawie.

Z uwagi na to, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów o wyłączeniu członka samorządowego kolegium odwoławczego, Sąd obowiązany był je uchylić. Z tego też względu, przedmiotem oceny Sądu nie mogła być na tym etapie kwestia prawidłowości zastosowania przepisu art. 28 k.p.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni przepisy dotyczące wyłączenia członka samorządowego kolegium odwoławczego w niniejszym postępowaniu.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku Sąd oparł na przepisie art. 152 powołanej ustawy. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie przepisu art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.