Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Gminy Racibórz na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 listopada 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 287/23 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi kasacyjnej Gminy Racibórz od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 287/23 ze skargi Gminy Racibórz na uchwałę Regionalnej Izby Obrachunkowej w Katowicach z dnia 16 lutego 2023 r. nr 84/V/2023 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie wieloletniej prognozy finansowej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 287/23 oddalił skargę Gminy Racibórz na uchwałę Regionalnej Izby Obrachunkowej w Katowicach z dnia 16 lutego 2023 r., nr 84/V/2023 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie wieloletniej prognozy finansowej.

Na wniosek pełnomocnika Gminy Racibórz dalej: strony lub skarżącej - zostało sporządzone uzasadnienie wyroku i z jego odpisem doręczone w dniu 6 września 2023 r.

Następnie skarżąca wniosła skargę kasacyjną od ww. wyroku Sądu bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Uzasadniając odrzucenie skargi kasacyjnej WSA w Gliwicach podkreślił, że skargę kasacyjną, jako wniesioną po upływie ustawowego terminu należało odrzucić. W myśl art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. dalej p.p.s.a.) skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Z przepisu tego wynika, że skargę kasacyjną, kierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosi się za pośrednictwem wojewódzkiego sądu administracyjnego, który wydał zaskarżone orzeczenie.

Sąd I instancji podniósł, że w sytuacji, gdy skarga kasacyjna została skierowana bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wywoła ona skutki prawne wyłącznie wtedy, gdy Sąd ten przekaże ją właściwemu wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu przed upływem trzydziestodniowego terminu, przewidzianego w art. 177 § 1 p.p.s.a. Z kolei omyłkowe skierowanie skargi kasacyjnej bezpośrednio do NSA nie usprawiedliwia opóźnienia ww. terminu.

W ocenie WSA odpis zaskarżonego wyroku WSA z dnia 2 sierpnia 2023 r. z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 6 września 2023 r., o czym świadczy zwrotne potwierdzeniu odbioru przesyłki. W związku z powyższym trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał z dniem 6 października 2023 r. Co prawda skarga kasacyjna została nadana na poczcie w dniu 6 października 2023 r. (data stempla pocztowego na kopercie), jednakże została zaadresowana i wniesiona bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a zatem do Sądu niewłaściwego, który następnie przekazał ją do WSA w Gliwicach w dniu 13 października 2023 r., a więc już po upływie terminu do dokonania wskazanej czynności procesowej. Skoro, zatem datą wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie jest dzień przekazania skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, czyli 13 października 2023 r., to nie ulega wątpliwości, że skarga kasacyjna została wniesiona do właściwego Sądu po upływie ustawowego terminu.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca Gmina, wnosząc o jego uchylnie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji celem nadania dalszego biegu skardze kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej wniósł o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

1. art. 59 § 1 p.p.s.a. poprzez nie uwzględnienie czynności przyjęcia skargi przez niewłaściwy instancyjnie NSA oraz poprzez nie zastosowanie tej normy skutkujące nie uznaniem, że prawidłowo nadana przesyłka do niewłaściwego Sądu w terminie ustawowym i przekazana do Sądu właściwego nie wywołuje skutków przyjęcia, że dokonanie czynności nastąpiło w terminie z art. 83 § 3 p.p.s.a.

2. art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe przyjęcie, że skarga kasacyjna została wniesiona po terminie i jednocześnie uznanie, że jest ona niedopuszczalna, co skutkowało jej odrzuceniem, przy czym nie wiadomo czy powodem i podstawą odrzucenia jest jej niedopuszczalność czy wniesienie jej po terminie, co ma wpływ na środek zaskarżenia z uwagi na podstawę odrzucenia;

3. art. 83 § 1 i § 3 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie i nieuznanie, że skarga kasacyjna została wniesiona w terminie ustawowo określonym pomimo nadania jej u publicznego operatora pocztowego w terminie;

4. art. 193 p.p.s.a. poprzez pominięcie wyrażonej w tym przepisie normy, o stosowaniu w sposób odpowiedni do postępowania przed NSA norm regulujących procedurę postępowania przed WSA.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów przedstawiono w uzasadnieniu zażalenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. W orzecznictwie i doktrynie ugruntowany jest pogląd, iż w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd ten powinien przekazać ją do wojewódzkiego sądu administracyjnego, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, a dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej decydująca jest data nadania (przekazania) tej skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu (por. B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019, art. 177; a także post. NSA z 29.01.2015 r., II OZ 59/15, LEX nr 1628853; post. NSA z 20.03.2019 r., II GSK 199/19, LEX nr 2635378.).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna skarżącej Gminy została wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 177 § 1 p.p.s.a. Odpis wydanego w niniejszej sprawie wyroku z uzasadnieniem został doręczony skarżącej Gminie w dniu 6 września 2023 r. a zatem 30-dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał w dniu 6 października 2023 r. Tymczasem skarga kasacyjna została błędnie nadana w dniu 6 października 2023 r. na adres Naczelnego Sądu Administracyjnego (na kopercie, jako adresat widnieje Naczelny Sąd Administracyjny oraz wskazany jest adres tego Sądu, tj. ul. Boduena 3/5, 00-011 Warszawa). Pismo wpłynęło na biuro podawcze NSA, a następnie zostało przekazane przez NSA do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach listem poleconym, nadanym w dniu 13 października 2023 r. (koperta ). W tych okolicznościach, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji słusznie stwierdził, że skarga kasacyjna została wniesiona w dniu 13 października 2023 r., a zatem z uchybieniem terminowi do złożenia tego środka zaskarżenia. To zaś obligowało Sąd pierwszej instancji do odrzucenia skargi kasacyjnej skarżącego, stosownie do art. 178 P.p.s.a., co też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uczynił. Postanowienie Sądu I instancji, odpowiada, zatem prawu.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutów zażalenia skarżącego.

Po pierwsze, nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, co konsekwentnie pomija skarżąca Gminie w zażaleniu, że przesyłka polecona ze skargą kasacyjną skarżącego została zaadresowana do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z koperty jednoznacznie, bowiem wynika, że jako adresat widnieje " Naczelny Sąd Administracyjny ", zaś wskazany adres, to adres tego Sądu, tj. ul. Boduena 3/5, 00-011 Warszawa.

Po drugie, nadanie w placówce pocztowej przesyłki zawierającej skargę kasacyjną w dniu 6 października 2023 r., w okolicznościach niniejszej sprawy, nie jest równoznaczne z wniesieniem przesyłki do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Ponieważ w tym dniu przesyłka została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego, to dopiero nadanie tej przesyłki przez NSA tj. 13 października 2023 r. oznacza, że w dniu tym przesyłka została wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (art. 83 § 3 p.p.s.a.).

Po trzecie, czego zdaje się nie dostrzegać autor zażalenia, wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i wywiedzenie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego są czynnościami prawnymi zasadniczo różniącymi się od siebie (np. w kontekście przymusu adwokackiego i wymogów formalnych). Art. 177 § 1 Pp.p.s.a. wprowadza jasną regułę, zgodnie, z którą skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie (a nie do Naczelnego Sądu Administracyjnego), w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Przepis ten szczegółowo i kompleksowo reguluje postępowanie w sprawie skargi kasacyjnej.

W ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zostało uregulowane zarówno wniesienie skargi, jak i skargi kasacyjnej, zatem nie ma podstaw, by przepisy dotyczące wniesienia skargi stosować do wniesienia skargi kasacyjnej. Zawarte w art. 193 p.p.s.a. odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Po czwarte wreszcie właśnie w sytuacji wniesienia skargi kasacyjnej bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego z pominięciem właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego datą wniesienia skargi kasacyjnej jest data jej przekazania przez NSA do sądu właściwego. Zatem skargę kasacyjną wniesioną bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd ten powinien przekazać do wojewódzkiego sądu administracyjnego, który wydał zaskarżone orzeczenie, a dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej decydująca jest data nadania (przekazania) tej skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu (zob. postanowienia NSA: z dnia 13 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3234/15, z dnia 9 lutego 2016 r., sygn. akt II OZ 119/16; z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. akt I OZ 1613/15; z dnia 28 lipca 2015 r., sygn. akt II OZ 707/15; z dnia 29 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 59/15; z dnia 22 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OZ 810/14).

Istotnie ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera regulacji, które wprost normowałyby konsekwencje wniesienia skargi kasacyjnej bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego z pominięciem właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jednak w doktrynie oraz orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, który w pełni należy podzielić, iż w takiej sytuacji datą wniesienia skargi kasacyjnej jest data jej przekazania przez sąd niewłaściwy do sądu właściwego. Zatem skargę kasacyjną wniesioną bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd ten powinien przekazać do wojewódzkiego sądu administracyjnego, który wydał zaskarżony wyrok, a dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej decydująca jest data nadania (przekazania) tej skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu (zob. np. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 437; B. Gruszczyński [w]: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, str. 505-506 i orzecznictwo tam cytowane).

W świetle przedstawionych okoliczności sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skargę kasacyjną Gminy Racibórz należało uznać za spóźnioną, a tym samym podlegającą odrzuceniu. Należy przy tym podkreślić, że wpłynęła ona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w ostatnim dniu terminu do jej wniesienia. Z akt sprawy nie wynika też, aby wnosząca skargę kasacyjną wnioskowała o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, ponieważ nie przewiduje tego art. 209 w związku z art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zwrot kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przysługuje tylko w przypadkach wskazanych w art. 203 i art. 204 p.p.s.a., te zaś przepisy nie dotyczą zażaleń.