Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Joanna Salachna (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Boratyn Protokolant asystent sędziego Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 800/22 w sprawie ze skargi D. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 20 sierpnia 2021 r. nr SKO.FE/41.4/90/2021/10441 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA lub Sąd I instancji) wyrokiem z dnia 18 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 800/22 oddalił skargę D. L. (dalej: skarżąca) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: organ lub SKO) z dnia 20 sierpnia 2021 r., nr SKO.FE/41.4/90/2021/10441 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, w której zaskarżyła orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej: p.p.s.a.) zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1. art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, ze zm., dalej: k.p.a.): nieuwzględnienie błędnego ustalenia przez organ, iż doręczenie zaskarżonego postanowienia nastąpiło w dniu 2 [...], podczas gdy zostało ono doręczone 5 [...] r.

2. art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię, zgodnie z którą opieka nad dzieckiem nie jest przyczyną uzasadniającą przywrócenie terminu oraz nie zważenie, że wystąpienie przyczyny uchybienia terminu w ostatnim dniu uzasadnia przywrócenie terminu.

W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz postanowień organu I i II instancji. Alternatywnie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W obu przypadkach wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i obciążenie skarżącej kosztami postępowania, a także o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej.

Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Skarga kasacyjna, co wynika z jej petitum, została w rozpoznawanej sprawie oparta wyłącznie na zarzutach naruszenia prawa procesowego. W kontekście zgłoszonych zarzutów oraz sposobu w jaki je uzasadniono wskazania wymaga, że według art. 174 pkt 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji. Przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości zaskarżonego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, tylko jedynie weryfikuje zasadność postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. O skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania formułowanych w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie decyduje każde im uchybienie, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez wpływ, o którym mowa należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem przepisom postępowania stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać zarówno z przedstawieniem na czym konkretnie w danej sprawie polegało naruszenie, jak i z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy (zapadłe rozstrzygnięcie).

Spór w sprawie dotyczy oceny zasadności odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie oddalające zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym.

Nieskuteczny jest pierwszy ze zgłoszonych zarzutów. W jego ramach podniesiono, że Sąd I instancji nie uwzględnił, że organ błędnie ustalił, iż doręczenie zaskarżonego postanowienia nastąpiło w dniu 2 [...] r., podczas gdy nastąpiło to w dniu 5 [...] r.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w zaskarżonym kasacyjnie orzeczeniu WSA jednoznacznie wskazał, że zaskarżone postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 5 [...] r. (v. s. 4 uzasadnienia wyroku WSA). Zatem postawiony zarzut jest kontrfaktyczny.

Uzasadnionych podstaw nie ma drugi z postawionych zarzutów naruszenia przepisów postępowania, w ramach którego wskazano na naruszenie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 k.p.a.

Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Jak wskazuje się w orzecznictwie, warunkiem koniecznym do uwzględnienia podania o przywrócenie terminu jest brak jakiejkolwiek winy strony. Na gruncie art. 58 § 1 k.p.a. każdy stopień winy, nie wyłączając lekkiego niedbalstwa, uzasadnia wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu. Dla przywrócenia terminu niezbędne jest wykazanie, że uchybienie terminu zostało spowodowane przyczynami niezawinionymi przez stronę, a nadto przeszkód w dochowaniu terminu nie można było usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Tym samym pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia (v. np. wyroki NSA: z 13 czerwca 2025 r., I OSK 3037/23; z 28 maja 2025 r., I GSK 364/22; z 28 maja 2025 r., I GSK 468/22, dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej powoływane tamże).

W sprawie niniejszej pełnomocnik skarżącej wskazuje, że przyczyną niedochowania przez niego terminu do wniesienia zażalenia w imieniu skarżącej była konieczność opieki nad dzieckiem. A zatem ocena braku winy w niedochowaniu terminu dotyczyła zachowania osoby działającej profesjonalnie w imieniu swojego mocodawcy. Podkreślenia w tym względzie wymaga, że jeżeli strona jest reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika (adwokata, radcę prawnego), to przy ocenie braku winy należy mieć na uwadze, że na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalny podlega zatem większym wymaganiom w związku z zawodowym charakterem działalności, posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedur administracyjnych (zob. np. wyrok NSA z 11 stycznia 2024 r., I GSK 1114/23). To z kolei implikowało uznanie, że od profesjonalnego pełnomocnika wymaga się wyższego stopnia staranności w jego działaniach, gdyż posiada on kwalifikacje, w tym niezbędną wiedzę, w przedmiocie obowiązujących procedur prawnych oraz konsekwencji ich niedochowania. Stąd też w przypadku profesjonalnego pełnomocnika uprawdopodobnienia wymagało, że okoliczności związane z chorobą [...] były nie do przezwyciężenia, tj. nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób - w postaci pełnomocnictwa substytucyjnego - w dokonaniu czynności procesowej (v. np. wyroki NSA: z 7 maja 2025 r., II OSK 2220/24; z 18 grudnia 2024 r., I OSK 2990/23; z 18 grudnia 2024 r., I OSK 2989/23). Takiej okoliczności jednak w sprawie pełnomocnik nie wskazywał. Tymczasem postępowanie w sprawie przywrócenia terminu opiera się na argumentach przedstawionych przez stronę, a ciężar wykazania braku winy w uchybieniu terminu obciąża wnioskodawcę (w sprawie rozpoznawanej - pełnomocnika działającego za stronę).

Mając więc na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny nie zasądził na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, gdyż nie wykazał on, aby poniósł koszty sądowe w postępowaniu kasacyjnym zgodnie z art. 205 § 1 p.p.s.a. Natomiast art. 204 pkt 1 p.p.s.a. nie przewiduje zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w przypadku wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną osobiście przez stronę, a taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.