Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Nadleśniczego Nadleśnictwa Białowieża w Białowieży od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10 kwietnia 2019 r., sygn. akt: II SA/Bk 125/19 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [..] z siedzibą w W. na decyzję Nadleśniczego Nadleśnictwa Białowieża w Białowieży z dnia [..] grudnia 2018 r. nr [..] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2019 r., sygn. akt: II SA/Bk 125/19 uchylił zaskarżoną przez Stowarzyszenie [..] z siedzibą w W. decyzję Nadleśniczego Nadleśnictwa Białowieża w Białowieży z dnia [..] grudnia 2018 r., znak: [..] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Skierowanym za pośrednictwem e-mail wnioskiem z dnia 3 marca 2016 r. Stowarzyszenie [..] z siedzibą w W. zwróciło się do Nadleśnictwa Białowieża z wnioskiem o udostępnienie:

- informacji o zawartych umowach na sprzedaż drewna w okresie od 1 stycznia 2010 r. do 3 marca 2016 r. poprzez podanie informacji o stronach poszczególnych umów, kwot na jakie te umowy opiewały, przedmiocie tych umów, ewentualnie o dacie ich zawarcia;

- adresu strony internetowej BIP nadleśnictwa, pod którym znajduje się pełna dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających w odniesieniu do kontroli, zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych, przeprowadzonych w nadleśnictwie w okresie od 1 stycznia 2010 r. do 3 marca 2016 r., a w razie braku tych informacji w Biuletynie Informacji Publicznej – o przesłanie skanów tych dokumentów.

Decyzją z dnia [..] marca 2016 r., znak: [..] Nadleśniczy Nadleśnictwa Białowieża w Białowieży odmówił udostępnienia informacji publicznej w części dotyczącej kwot, na jakie opiewały umowy na sprzedaż drewna oraz przedmiotu tych umów.

W wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku, decyzją Nadleśniczego Nadleśnictwa Białowieża w Białowieży z dnia [..] maja 2018 r., znak: [..] odmówiono udostępnienia informacji publicznej w zakresie podania kwot, na jakie opiewały umowy na sprzedaż drewna oraz przedmiotu tych umów.

Po rozpoznaniu skargi Stowarzyszenia [..] z siedzibą w W. na powyższą decyzję z dnia [..] maja 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku prawomocnym wyrokiem z dnia 16 października 2018 r., sygn. akt: II SA/Bk 468/18 uchylił zaskarżoną decyzję Nadleśniczego Nadleśnictwa Białowieża w Białowieży z dnia [..] maja 2018 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o art. 16 w zw. z art. 17 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W związku z tym odpowiednie zastosowanie przepisów dotyczących odwołania wymagało, aby przy wydawaniu decyzji, która zapadła po ponownym rozpatrzeniu sprawy, stosowano przepisy k.p.a. Stosując prawidłowo art. 138 § 1 k.p.a. nie było możliwości rozstrzygnięcia o odmowie udostępnienia informacji publicznej w części dotyczącej kwot, na jakie opiewały umowy na sprzedaż drewna oraz przedmiotu tych umów, a więc ponownego orzekania w trybie art. 104 § 1 k.p.a. Sąd zauważył także, że decyzja nie wskazywała prawidłowej podstawy prawnej ani prawidłowego pouczenia o środkach odwoławczych, co świadczy o tym, że zobowiązany organ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie zastosował przepisów właściwie. Uchylając decyzję z przyczyn procesowych, Sąd zobowiązał organ do wydania decyzji przewidzianej w art. 138 k.p.a. z odniesieniem się do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W wyniku powyższego wyroku, Nadleśniczy Nadleśnictwa Białowieża w Białowieży decyzją z dnia [..] grudnia 2018 r., znak: [..], po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku Stowarzyszenia [..] z siedzibą w W. z dnia [..] marca 2016 r. o udostępnienie informacji publicznej, utrzymał w mocy decyzję z dnia [..] marca 2016 r.

W ocenie organu zaszły podstawy do ograniczenia dostępu do informacji publicznej z uwagi na zaistnienie przesłanki wskazanej w art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przytaczając przyjęte pojęcie tajemnicy przedsiębiorcy organ uznał, że podjęto środki mające na celu zachowanie w poufności szczegółów transakcji, strony umów podpisały bowiem klauzule poufności, nadto wnioskowane informacje zostały zakwalifikowane także przez sam organ jako tajemnica przedsiębiorstwa. Spełnione zostały także warunki braku ujawnienia oraz zabezpieczenia informacji, a więc wyczerpane zostały przesłanki uznania, że prawo do informacji publicznej doznaje w tym przypadku ograniczenia.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na powyższą decyzję wniosło Stowarzyszenie [..] z siedzibą w W., nie zgadzając się z organem, że zaszły podstawy do uznania, że wnioskowane do udostępnienia informacje objęte są tajemnicą przedsiębiorcy oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu odmowa udostępnienia informacji publicznej z powołaniem się na tajemnicę przedsiębiorcy nie została w należyty sposób przez Nadleśniczego uzasadniona. Sąd podkreślił, że odmowa udostępnienia informacji ze względu na ochronę prywatności osób fizycznych bądź ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy musi być wynikiem wyważenia obywatelskiego prawa do informacji, a z drugiej strony ochrony prawa do prywatności bądź tajemnicy prawnie chronionej. Sąd uznał, że uzasadnienie rozstrzygnięcia nie potwierdza prawidłowego wyważenia tych wartości, z wykazaniem, że konieczność ochrony wskazanych wartości jest proporcjonalnie większa niż racje przemawiające za udostępnieniem informacji publicznej. Szeroko wskazując przyjmowaną przez Sąd dopuszczalność ograniczenia dostępu do informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa i odnosząc ją do stanu faktycznego sprawy, Sąd uznał, że organ nie dokonał żadnej analizy i nie wyjaśnił, z czego wywodzi istnienie tajemnicy przedsiębiorcy. W ocenie Sądu treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt sprawy nie daje możliwości dokonania oceny zasadności utajnienia wnioskowanej informacji publicznej. Sąd zwrócił uwagę, że odmowa udzielenia informacji dotyczyła kwot oraz terminów umów, przy czym organ udzielił informacji w zakresie danych osobowych i firm, z którymi zawarto umowy. Niekonsekwentnie, w ocenie Sądu, przyjęto, że z ochrony objętej tajemnicą przedsiębiorcy korzystać będą wyłącznie ceny nabycia, zawarte w umowach. Dodatkowo Sąd zwrócił uwagę, że przedsiębiorca, zawierając umowę dotyczącą majątku publicznego, winien liczyć się z możliwością ujawnienia danych dotyczących takiej umowy. Sam fakt utajnienia treści umów cywilnoprawnych zawieranych przez Nadleśnictwo nie stanowi też bezwzględnej przesłanki odmowy udzielenia żądanych informacji. W ocenie Sądu, odmowa udostępnienia informacji publicznej z powołaniem się na tajemnicę przedsiębiorcy nie może odbyć się bez przeprowadzenia przez organ oceny proporcjonalności między tajemnicą a obywatelskim prawem do informacji. Brak dostatecznej analizy oraz sformułowanie jedynie ogólnikowych wniosków wskazują na naruszenie przepisów art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, a także wymogów dotyczących uzasadnienia decyzji określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Nadleśniczy Nadleśnictwa Białowieża w Białowieży wnosząc o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, ewentualnie uchylenie wyroku w całości, rozpoznanie skargi i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania za obie instancje, zrzekając się rozprawy oraz zarzucając:

1) naruszenia prawa materialnego, tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, w zakresie, w jakim przepis ten stanowi normatywną podstawę ograniczenia prawa do informacji publicznej poprzez nieuzasadnione jego niezastosowanie i przyjęcie, że wnioskowane informacje nie stanowią tajemnicy przedsiębiorstwa,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji poprzez nieprawidłowe zakwalifikowanie informacji będącej przedmiotem wniosku jako niespełniającej przesłanek uznania jej za tajemnicę przedsiębiorstwa, czego konsekwencją było:

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, w szczególności brak wyczerpującego uzasadnienia, dlaczego według Sądu w niniejszej sprawie wnioskowane informacje nie stanowią tajemnicy przedsiębiorstwa.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że wystarczająca dla odmowy udostępnienia informacji publicznej jest sama uzewnętrzniona wola Nadleśnictwa Białowieża, występującego w roli przedsiębiorcy. Nadto Nadleśnictwo wskazało prawidłowo przesłanki odmowy udzielenia informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa, zaś to Sąd nie uzasadnił swojego stanowiska w sprawie.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z kolei według 182 § 3 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, a strona przeciwna nie przedstawiła odmiennych wniosków procesowych, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na dostrzeżone przez Naczelny Sąd Administracyjny niedokładności w sformułowaniu skargi kasacyjnej.

Na podstawie akt sprawy Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że wbrew petitum skargi kasacyjnej wskazującego na wyrok WSA w Białymstoku z dnia 10 kwietnia 2019 r., sygn. akt: II SA/Bk 125/19 jako wydany w przedmiocie "stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia", przedmiotem zaskarżenia do Sądu I instancji była decyzja z dnia [..] grudnia 2018 r., nr [..], podpisana przez Nadleśniczego Nadleśnictwa Białowieża w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, a wyrok WSA w Białymstoku z dnia 10 kwietnia 2019 r., sygn. akt: II SA/Bk 125/19 został wydany w sprawie ze skargi na decyzję w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Na podstawie treści uzasadnienia skargi kasacyjnej w zestawieniu z oznaczeniem przez stronę skarżącą kasacyjnie daty i sygnatury zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok WSA w Białymstoku z dnia 10 kwietnia 2019 r., sygn. akt: II SA/Bk 125/19 wydany w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.

Analizując treść skargi kasacyjnej, mając na uwadze zawarte w niej niedokładności wyżej wskazane, specyfikę i uproszczony charakter spraw z zakresu dostępu do informacji publicznej, fakt podpisania skargi kasacyjnej przez pełnomocnika działającego z upoważnienia Nadleśniczego Nadleśnictwa Białowieża w Białowieży, wydany w granicach sprawy prawomocny wyrok WSA w Białymstoku z dnia 16 października 2018 r., II SA/Bk 468/18, w którym zobowiązano Nadleśniczego Nadleśnictwa Białowieża w Białowieży do ponownego rozpoznania sprawy, a także uzasadnioną standardami demokratycznego państwa prawnego potrzebą gwarantowania w jak najszerszy sposób prawa do sądu, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że oznaczenie w skardze kasacyjnej strony skarżącej kasacyjnie jako "Skarb Państwa-Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo Białowieża" jest kolejną niestarannością skargi kasacyjnej i przyjął, że skarga kasacyjna została wniesiona w imieniu organu właściwego w sprawach informacji publicznej, tj. w realiach niniejszej sprawy przez Nadleśniczego Nadleśnictwa Białowieża w Białowieży. Na marginesie warto zauważyć, że w sprawie inicjowanej wnioskiem o udzielenie informacji publicznej, w kwestii ustalanie organu właściwego w takiej sprawie nie można pominąć regulacji zawartych w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1330) – dalej u.d.i.p., która jest ustawą szczególną w stosunku m.in. do ustawy p.p.s.a. Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, przy czym katalog podmiotów wyliczonych w art. 4 ust. 1 pkt 1-5 nie jest katalogiem zamkniętym skoro ustawodawca posłużył się w określeniu tego katalogu zwrotem "w szczególności". Przepis art. 4 ust. 3 ustawy stanowi, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym użyte w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. sformułowanie "zadania publiczne" jest pojęciem szerszym od zawartego w art. 61 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP określenia "zadania władzy publicznej". Pojęcia te różnią się zakresem podmiotowym, albowiem zadania władzy publicznej mogą być realizowane przez organy władzy lub podmioty, którym te zadania zostały powierzone. Sformułowanie "zadania publiczne" pomija element podmiotowy użyty w określeniu "zadania władzy publicznej". Zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności ustawowego przekazywania im tych zadań (por. wyroki NSA: z dnia 18 sierpnia 2010 r., I OSK 851/10; z dnia 24 września 2014 r., I OSK 655/14; z dnia 15 maja 2015 r., I OSK 312/15). Podkreślenia wymaga, że status prawny Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe jest problematyczny. Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe i jednostki organizacyjne nie mają własnych zadań i celów, a ich istnienie i działanie wynika z reprezentacji Skarbu Państwa w zakresie wynikającym z ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t.j.: Dz.U. z 2020 r., poz. 6). Sytuacja prawna nadleśniczego została ujęta w art. 35 ustawy o lasach, w którym wyszczególniono kompetencje nadleśniczego w generalnym zakresie przyznanym ustawą poprzez wskazanie w ust. 1, że: nadleśniczy prowadzi samodzielnie gospodarkę leśną w nadleśnictwie na podstawie planu urządzenia lasu oraz odpowiada za stan lasu. W szczególności nadleśniczy: 1) reprezentuje Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych, w zakresie swojego działania; 2) kieruje nadleśnictwem jako podstawową jednostką organizacyjną Lasów Państwowych; 2a) bezpośrednio zarządza lasami, gruntami i innymi nieruchomościami Skarbu Państwa, pozostającymi w zarządzie Lasów Państwowych; 2b) (uchylony), 2c) inicjuje, koordynuje oraz nadzoruje działalność pracowników nadleśnictwa; 3) ustala organizację nadleśnictwa, w tym podział na leśnictwa zapewniający leśniczym prawidłowe wykonywanie zadań gospodarczych, oraz zatrudnia i zwalnia pracowników nadleśnictwa; 4) organizuje ochronę mienia i zwalczanie szkodnictwa leśnego. Z powyższej regulacji nie wynikają władcze kompetencje charakteryzujące organy administracji publicznej. Wynika z niej natomiast wyraźnie i wymaga podkreślenia, że nadleśniczy samodzielnie prowadzi gospodarkę leśną i odpowiada za stan lasu. Nadleśniczy jest zatem podmiotem reprezentującym Skarb Państwa zgodnie z odrębnymi przepisami, tj. przepisami ustawy o lasach (art. 4 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p.), a zatem zgodnie z u.d.i.p. to nadleśniczy w sprawach takich jak ta, zainicjowana wnioskiem Stowarzyszenia [..] z siedzibą w W., jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, a w konsekwencji również podmiotem legitymowanym do wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 24 kwietnia 2018 r., I OSK 1193/18).

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.

W skardze kasacyjnej zarzucono zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw.

W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025, wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113). Dla uznania za usprawiedliwioną tej podstawy kasacyjnej nie wystarczy samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący kasacyjnie wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju, że kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia.

W niniejszej sprawie w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, którą stanowi naruszenie przepisów postępowania, zarzucono Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, w szczególności brak wyczerpującego uzasadnienia, dlaczego według Sądu w niniejszej sprawie wnioskowane informacje nie stanowią tajemnicy przedsiębiorstwa.

Sformułowany w powyższy sposób zarzut naruszenia przepisów postępowania nie mógł być skuteczny wobec rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Zauważyć należy, że zarzut ten ujęto jako "błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego", "brak rozważenia wszystkich okoliczności" oraz "brak wyczerpującego uzasadnienia, dlaczego wg Sądu w niniejszej sprawie wnioskowane informacje nie stanowią tajemnicy przedsiębiorstwa". Konstrukcja zarzutu wskazuje w sposób nie budzący wątpliwości, że podjęto nim próbę zakwestionowania procedowania w sprawie przez Sąd I instancji, a nie wadliwość polegającą na zaakceptowaniu przez ten Sąd sposobu procedowania w sprawie przez organ, który wydał zaskarżoną decyzję. Ewentualna rekonstrukcja zarzutu w kierunku stwierdzenia objęcia nim wadliwości polegającej na zaakceptowaniu przez Sąd I instancji sposobu procedowania w sprawie przez organ, który wydał zaskarżoną decyzję, jest w realiach niniejszej sprawy niemożliwa ze względu na brak w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jakiejkolwiek argumentacji odnoszącej się do wadliwego zastosowania w sprawie art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. przez organ, który wydał zaskarżoną decyzję. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że kierowanie zarzutów naruszenia przepisów k.p.a., a więc art. 77 § 1 k.p.a. (zobowiązującego organ do wyczerpującego zebrania i oceny materiału dowodowego) oraz art. 80 k.p.a. (dotyczącego zasad oceny materiału dowodowego) wobec rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, którego działania nie są regulowane przepisami k.p.a., musiało zostać uznane za chybione. W tym kontekście nie mógł być także uznany za uzasadniony w jakikolwiek sposób zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., będący przepisem wynikowym i kompetencyjnym, wskazującym na możliwość uchylenia decyzji w całości lub w części, jeżeli zaistnieje inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis ten nie mógł być bowiem samodzielną podstawą kasacyjną i wymagał powiązania go z innymi przepisami, których wadliwe zastosowanie zostało zaakceptowane przez Sąd I instancji. Skoro naruszenie art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. odniesiono do sposobu procedowania w sprawie przez Sąd I instancji, a nie przez organ, który wydał zaskarżoną decyzję, to podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania był zarzutem nieskutecznym, co z kolei spowodowało przyjęcie stanu faktycznego i jego oceny dokonanych przez Sąd I instancji jako skutecznie niepodważone w niniejszej sprawie, a tym samym stanowiące punkt odniesienia w procesie kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Nieskuteczne okazały się również zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Treść podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego wskazuje, że intencją strony skarżącej kasacyjnie było zakwestionowanie w ramach tych zarzutów ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy jako podstawy niewłaściwego zastosowania prawa materialnego. W ramach pierwszego zarzutu naruszenia prawa materialnego wskazano bowiem na wadliwe "przyjęcie, że wnioskowane informacje nie stanowią tajemnicy przedsiębiorstwa" prowadzące do niewłaściwego zastosowania art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Z kolei w ramach drugiego zarzutu naruszenia prawa materialnego wskazano na "nieprawidłowe zakwalifikowanie informacji będącej przedmiotem wniosku jako niespełniającej przesłanek uznania jej za tajemnicę przedsiębiorstwa", a zatem na niewłaściwe zastosowanie w sprawie art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 419). Strona skarżąca kasacyjnie przyczyn niewłaściwego zastosowania prawa materialnego upatruje zatem w wadliwej ocenie, że konkretne okoliczności objęte treścią wniosku, tj. informacje o kwotach, na jakie opiewały umowy na sprzedaż drewna w określonym przez wnioskodawcę przedziale czasu oraz przedmiocie tych umów nie stanowią tajemnicy przedsiębiorcy, tj. przesłanki uzasadniającej ograniczenie prawa dostępu do informacji publicznej. Treść powyższych zarzutów i uzasadnienia skargi kasacyjnej wskazuje zatem, że strona skarżąca kasacyjnie podnosząc te zarzuty kwestionuje prawidłowość kwalifikacji i oceny przez Sąd I instancji treści wniosku z punktu widzenia jej podpadania pod zakres pojęcia tajemnicy przedsiębiorcy, o jakim mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w związku z art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. W istocie strona skarżąca kasacyjnie kwestionuje sposób zastosowania tych przepisów w świetle ustaleń dotyczących stanu faktycznego sprawy, które są w ocenie strony skarżącej kasacyjnie nieprawidłowe. Zarzutu błędnej wykładni prawa materialnego nie podniesiono w skardze kasacyjnej, a zarzuty naruszenia przepisów postępowania okazały się nieskuteczne.

W związku z powyższym należy przypomnieć, że próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji nie może następować przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego i jego oceny, nie zaś na podstawie stanu faktycznego i jego oceny, które skarżący uznaje za prawidłowe (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, LEX nr 1340138; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Jeżeli skarżący uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, ponieważ wadliwie oceniono treść złożonego wniosku, to zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię nie mógł osiągnąć skutku, a zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie – gdyby nawet istniały podstawy do jego zrekonstruowania - jest co najmniej przedwczesny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11, LEX nr 1296051), a wniosek inicjujący postępowanie o udostępnienie informacji publicznej i podlegający ocenie w tym postępowaniu wchodzi właśnie w zakres stanu faktycznego sprawy. Ocena zasadności zastosowania prawa materialnego może zostać dokonana jedynie na gruncie prawidłowo ustalonego i ocenionego stanu faktycznego. Dlatego nie mógłby być uzasadniony także zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, skoro skarżący nie podważył skutecznie okoliczności faktycznych sprawy i ich oceny dokonanej przez Sąd I instancji. Należy podkreślić, że błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych (również jako następstwo ich błędnej wykładni) zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy – jak to miało miejsce w realiach niniejszej sprawy - zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są zarzutami zasadniczo bezpodstawnymi (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I FSK 1092/12, LEX nr 1372071; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09, LEX nr 745674; wyroki NSA: z dnia 11 października 2012 r., I FSK 1972/11; z dnia 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09).

Skoro strona skarżąca kasacyjnie w ramach podstaw kasacyjnych nie zakwestionowała wykładni przepisów prawa materialnego wskazanych w zarzutach skargi kasacyjnej, nie podważyła też skutecznie okoliczności faktycznych sprawy, a ze skargi kasacyjnej wynika, że okoliczności te kwestionuje w ramach zarzutów naruszenia prawa materialnego, to oznacza to, że w realiach niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny dokonując kontroli sposobu zastosowania prawa materialnego przez Sąd I instancji obowiązany jest wziąć pod uwagę wykładnię prawa materialnego i stan faktyczny sprawy przyjęte przez Sąd I instancji. Skoro zatem Sąd I instancji przyjął, że w stanie faktycznym sprawy złożono wniosek, który w ocenie Sądu nie dotyczył tajemnicy przedsiębiorcy, tj. jednej z przesłanek ograniczenia prawa dostępu do informacji publicznej wynikającej z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w związku z art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, to stanowisko Sądu, według którego nie jest prawidłowe rozstrzygnięcie organu odwoławczego o odmowie udostepnienia informacji publicznej, jest stanowiskiem prawidłowym w realiach niniejszej sprawy.

Z powołanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako niemającą usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 184 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną jeżeli nie ma ona usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Skutkiem niniejszego wyroku jest uzyskanie waloru prawomocności przez wyrok Sądu I instancji uchylający zaskarżoną decyzję. Biorąc to pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny oddalając skargę kasacyjną miał więc również na względzie konieczność zajęcia w sprawie przez organ stanowiska w kwestii dopuszczalności wydania decyzji, o jakiej mowa w k.p.a. w następstwie wniosku złożonego za pośrednictwem poczty e-mail. Zauważyć należy, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej, w wyniku którego zapadają decyzje w przedmiocie dostępu do informacji publicznej, wniesiony za pośrednictwem poczty e-mail, wymaga zachowania formy przewidzianej w k.p.a., w tym podpisu podmiotu składającego wniosek. Ponadto decyzje wydawane w sprawach dostępu do informacji publicznej, jak co do zasady wszystkie decyzje administracyjne wydawane w oparciu o unormowania k.p.a., wymagają doręczenia w sposób wskazany w k.p.a., w czym nie mieści się próba doręczenia "uwierzytelnionej kopii decyzji" organu.