Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska asesor WSA Mirosław Gdesz asesor WSA Jerzy Siegień (spr.) Protokolant referendarz sądowy Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2006 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o uwłaszczeniu skargę oddala.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 1993 r., na podstawie art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, z późn. zm.), stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Kopalnię i Zakłady [...] w T. prawa użytkowania wieczystego gruntu, o pow. [...] m2, położonego we wsi S.

Wnioskiem z dnia 25 maja 2004 r., uzupełnionym pismem z dnia 5 lipca 2004 r., A. S. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1993 r., w części dotyczącej działek nr [...] i nr [...].

Decyzją z dnia [...] maja 2005 r. Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1993 r., w części dotyczącej działek nr [...] i nr [...]. Po rozpatrzeniu wniosku A. S. o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2005 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1993 r., w części dotyczącej działek nr [...] i nr [...], Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Minister Infrastruktury stwierdził, że zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 powołanej ustawy z dnia 29 września 1990 r., uwłaszczenie następuje z mocy prawa, według stanu prawnego obowiązującego w dniu 5 grudnia 1990 r. i oznacza przekształcenie istniejącego prawa zarządu w prawa rzeczowe wymienione w powołanych przepisach. Uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich.

Na podstawie akt sprawy Minister Infrastruktury ustalił, że działki nr [...] i nr [...] zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym - umową sprzedaży z dnia [...] września 1977 r. Nr Rep. [...], z powołaniem się na przepisy dotyczące wywłaszczenia, a więc w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiły one własność Skarbu Państwa. Zostało również ustanowione prawo zarządu w odniesieniu do uwłaszczonej jednostki, wynikające z tego aktu notarialnego. Wobec powyższego Minister Infrastruktury uznał, że były spełnione przesłanki do uwłaszczenia Kopalni i Zakładów [...] w T.

O zwrot wywłaszczonych działek nr [...] i nr [...] A. S. wystąpiła w dniu 15 grudnia 2001 r., a więc już po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej. Skoro wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości został złożony po dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej, to tym samym w dniu 5 grudnia 1990 r., a także w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej, nie toczyło się postępowanie o jej zwrot. Minister Infrastruktury podkreślił przy tym, że postępowanie o zwrot nieruchomości wszczyna się wyłącznie na wniosek zainteresowanych, a nie z urzędu. Organ ten powołał się również na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2000 r. sygn. akt III ZP 14/99 (OSNP 2000/8/294), zgodnie z którą złożenie wniosku o zwrot nieruchomości po dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej nie wywołuje w stosunku do tej decyzji skutków z art. 156 § 1 k.p.a.

W świetle powyższych okoliczności Minister Infrastruktury przyjął, że skoro zaistniały przesłanki uwłaszczenia i nie było zgłoszone roszczenie osób trzecich do dnia wydania decyzji uwłaszczeniowej, brak jest podstaw do uznania, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1993 r., w części dotyczącej działek nr [...] i nr [...], jest obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2005 r. złożyła A. S., wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2005 r. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w przedmiotowej sprawie nie chodzi o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, skoro nabywca nie został ujawniony w księdze wieczystej. Chodzi natomiast o dostrzeżenie w chwili obecnej błędu dokonanego przez Wojewodę [...] w 1993 r., który uwłaszczając Kopalnię pominął prawa osób trzecich, tj. tych osób, których pozbawiono prawa własności w drodze wywłaszczenia nieruchomości na cel Kopalni, a nie wykorzystano tej nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia.

Gdyby ustawodawca chciał ograniczyć ochronę praw osób trzecich przy gospodarce gruntami wywłaszczonymi to niewątpliwie uczyniłby takie zastrzeżenie.

Nie do przyjęcia jest natomiast, zdaniem skarżącej, wymaganie organów administracyjnych spełnienia warunku, który nie został sformułowany w przepisie prawnym. Nie ulega żadnej wątpliwości, że osobą trzecią, o której mówi przepis art. 2 powołanej ustawy jest jej poprzedni właściciel. Skarżąca została pominięta w całym procesie konwersji prawa zarządu w prawo wieczystego użytkowania, a następnie sprzedaży przedmiotowej nieruchomości innej osobie fizycznej.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa oraz przepisów postępowania ze skutkiem mogącym mieć wpływ na wynik rozpatrywanej sprawy. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych zawartej w art. 16 § 1 k.p.a. Może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1.

Pojęcie "rażącego naruszenia prawa" nie zostało w Kodeksie postępowania administracyjnego zdefiniowane, doczekało się jednak bogatej wykładni doktrynalnej. Przeważa pogląd, który upatruje rażące naruszenie prawa nie w błędach jego wykładni, lecz w przekroczeniach prawa jasnych i niedwuznacznych i to takich, które z uwagi na ich skutki powodują, że dotknięte wadą rozstrzygnięcie nie da się pogodzić z panującym w Państwie porządkiem prawnym.

Kwestia wzajemnych relacji pomiędzy zagadnieniem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości a nabyciem w trybie art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 z późn. zm.), była w doktrynie i orzecznictwie sądowym przedmiotem rozbieżnych poglądów. Już sama więc kontrowersyjność powyższego zagadnienia uniemożliwia przyjęcie, że w rozpatrywanej sprawie można mówić o rażącym naruszeniu prawa przez Wojewody [...] w decyzji z dnia [...] lutego 1993 r. uwłaszczającej Kopalnię i Zakłady [...] - w części dotyczącej działek nr [...] i nr [...].

W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że działki nr ewid. [...] i nr [...] były w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie Kopalni i Zakładów [...] w T., co potwierdza zaświadczenie Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] lutego 1993 r., wydane na podstawie księgi wieczystej KW [...]. O zwrot wywłaszczonych działek nr [...] i nr [...] A. S. wystąpiła w dniu 15 grudnia 2001 r., a więc wydając decyzje uwłaszczeniową w dniu 1993 r. Wojewoda [...] nie mógł uwzględnić roszczeń osób trzecich do tej nieruchomości, bowiem roszczenia takie nie były zgłoszone. Minister Infrastruktury trafnie zauważył, że postępowanie o zwrot nieruchomości wszczyna się wyłącznie na wniosek zainteresowanych, a nie z urzędu.

Powyższy pogląd jest również akceptowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 27 kwietnia 2005 r. sygn. akt OSK 1331/04 NSA stwierdził, że niewykorzystanie nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu samo przez się nie stanowi przeszkody do uwłaszczenia, gdyż obok wystąpienie przesłanki zbędności na cel wywłaszczenia konieczny był jeszcze wniosek byłego właściciela lub jego spadkobierców.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.